Fyrir um hálfum mánuði síðan birti Viðskiptablaðið frétt þar sem því var spá að gengi evrunnar færi í 140 krónur fyrir árslok. Sérfræðingurinn sem rætt var við nefndi m.a. gjalddaga krónubréfa sem að falla í október. Nú, hálfum mánuði seinna virðist stefna í að evran fari í 150 krónur áður en vikan er öll. Það versta við þetta er að Seðlabankinn og ríkisstjórnin höfðu heimild til þess að taka erlent lán sem jafnvel hefði mildað fall krónunnar og styrkt trúna á fjármálakerfið en seinagangurinn og aðgerðaleysið í sumar er nú að koma landsmönnum í koll.
Annað sem ég hef tekið eftir að fólk er að velta fyrir sér er munur á gengisskráningu í fjölmiðlum og bönkunum. Þegar rætt er um gengi krónunnar er vert að hafa í huga að í fjölmiðlum er ávalt miðað við almennt gengi nema annað sé tekið fram. Þegar einstaklingurinn fer út í banka og kaupir sér evru kaupir hann hana á seðlagengi hvers banka sem er mun hærra. Þannig er almenna gengið á evrunni í sölu 146,69 krónur þegar þetta er skrifað en seðlagengið í Landsbankanum t.d. 149,91 krónur.
“Tilgangurinn með þessari aðgerð er að tryggja stöðugleika í fjármálakerfinu” segir í tilkynningu frá Forsætisráðuneytinu og viðskiptaráðherra segir að verið sé að “verja fjármálalegan stöðugleika” með aðgerðum morgunsins. Nú spyr ég eins og fávís maður hvort ekki þurfi að ná stöðugleika fyrst áður en hægt verði að tryggja hann eða verja?
Verðbólgan nálgast nú 15%, stýrivextir seðlabankans eru þeir hæstu á Vesturlöndum, fjárlögin gerðu ráð fyrir 20% útgjaldaaukningu árið 2008 frá fyrra ári, gengisvísitalan hefur hækkað um tugi prósenta á stuttum tíma, verðtryggð lán almennings rjúka upp, fasteignir falla í verði, fréttir berast af fjöldauppsögnum fyrirtækja og bankar hafa verið að taka yfir aðra bankastofnanir vegna fjármagnsskorts svo eitthvað sé nefnt. Ef þetta er stöðugleikinn sem ráðherrar ríkisstjórnarinnar sækjast eftir þá ættu þeir að fletta hugtakinu upp í orðabók.
Ég á það til að fara á hlaupabrettið í ræktinni upp úr hádegi á sunnudögum þegar Silfur Egils er í Sjónvarpinu. Í dag vildi svo til að ég var næstum því búinn að slökkva á Agli þegar ég sá þrjá framsóknarmenn í sama settinu. Ég var sérstaklega ánægður með að sjá Hafliða Jósteinssson skamma ríkisstjórnarflokkanna sem virðast ekki vita í hvorn fótinn þeir eiga að stíga í dag frekar en fyrri daginn. Góður framsóknarmaður hafði það eitt sinn á orði um Hafliða að frambjóðendur flokksins ættu að hafa hann á speed dial í kosningabaráttu og helst hringja í hann á hverjum morgni til þess að fá stutta peppræðu. Hann var frábær í dag rétt eins og síðasta vor þegar hann kom fram í sama þætti. Ég trú ekki örðu en að hann eigi eftir að birtast oftar á skjánum í vetur.
Kristján Möller mætti í drottningarviðtal í Kastljósinu í kvöld. Það hefur færst mjög í vöxt á undanförnum árum að stjórnmálamenn fari í slík viðtöl þar sem enginn pólitískur andstæðingur er til staðar í settinu. Ábyrgð spyrilsins er því meiri en ella og þarf hann að vera aðgangsharður og óvéfengjanlegur. Kastljósið tók því stórann séns í kvöld þegar fyrrverandi kosningastjóra Kristjáns var stillt upp sem spyrli á móti honum. Kosningastjórinn fyrrverandi stóð sig þrátt fyrir fyrri störf ágætlega og þjarmaði oft vel að ráðherranum sem komst ekki upp með neitt múður. Engu að síður hefði ég sem ritstjóri þáttarins sett annan spyril í verkefnið vegna þeirra augljósu tengsla sem eru á milli strákanna.
Við þetta má bæta að ef orðið drottningarviðtal er googlað kemur upp photoshoppuð mynd af Guðlaugi Þór sem birtist á heimasíðu þingflokksformanns VG. Áhugi Ögmundar á að photoshoppa Gulla er því ekki nýtilkominn þar sem þessi mynd birtist í byrjun mars.
Aðalstuðningsaðilar ensku fótboltaklúbbanna virðast annað hvort vera farnir á hausinn eða róa lífróður. XL Airways sem auglýsti á búningum West Ham fór t.d. á hausinn í síðustu viku og nú óttast margir að tryggingafélagið AIG, aðalstuðningsaðili Man Utd sé að rúlla yfir um. Annars sá ég engann í United treyju í ræktinni í dag sem er nokkuð sérstakt þar sem aðdáendur þess klúbbs eru yfirleitt ófeimnir við að flagga stuðningi sínum. Ætli það sé einhver sérstök ástæða fyrir því að menn klæddust ekki treyjunum í dag?
Ekki er hægt að segja annað en að ég hafi orðið fyrir vonbrigðum með þessa ákvörðun menntamálaráðherra.
Sá tími tími sem mál veltast um í stjórnkerfum sveitarfélaganna er misjafn, allt frá nokkrum dögum upp í áratugi. Ég get t.d. sagt frá því að merkingar sögustaða í Borgarnesi voru til umræðu þegar pabbi sat í hreppsnefnd Borgarneshrepps á 7. og 8. áratugnum. Þegar ég settist í menningarmálanefnd gömlu Borgarbyggðar á síðasta kjörtímabili voru merkingar sögustaða enn til umræðu og lítið hafði málið þokast lítið fram á við á 20 árum. Við sem sátum í nefndinni þetta kjörtímabil vorum öll á því að nú þyrfti að koma hlutunum í verk en fjármagnið skorti. Það var ekki fyrr en ákveðið var að koma á fót Landnámssetri í Borgarnesi að nokkrir sögustaðir Eglu voru merktir. Stórt og ánægjulegt skref þó fleiri staði hefði mátt merkja.
Eitt af þeim málum sem ég talaði sjálfur mikið fyrir var að ráðast í merkingar á eldri húsum og eyðibýlum í sveitarfélaginu. Þessi hugmynd er fengin frá Skagfirðingum sem samræmt hafa merkingar á eldri húsum og sést það t.d. ef ekið er um Sauðárkrók. Nú lítur út fyrir að ráðist verði í átak í merkingu húsa sem byggð voru fyrir 1950 og eyðibýla í Borgarbyggð. Þessu fagna ég að sjálfsögðu. Sífellt fleiri eru að átta sig á því að vilji Borgarbyggð kalla sig söguhérað þarf sagan að vera sýnileg þeim sem þangað koma í heimsókn.
Ég er ánægður með Birki Jón þessa dagana. Hann spyr menntamálaráðherra hvort ríkið hyggist koma til móts við þá námsmenn erlendis sem orðið hafa fyrir barðinu á gengishruni íslensku krónunnar. Ég fékk að kynnast því lítillega síðasta vetur á eigin skinni hvernig krónan fer með námsmenn sem hafa tekjur í íslenskum krónum en þurfa að lifa á dönskum. Þannig var danska krónan í rétt rúmum 12 krónum íslenskum þegar ég fór út en fór upp í 16,5 á meðan ég var úti. Í stað þess að borga rúmlega 35 þúsund krónur í leigu fyrir herbergið mitt á mánuði þurfti ég að borga 50 þúsund íslenskar svo eitthvað sé nefnt.
Í verstu stöðunni eru þeir staddir sem fá lánsloforð frá LÍN að hausti og taka yfirdráttarlán í bankanum út á það. Loforðið er reiknað út í mynt námslands miðað við gengi í byrjun annar. Lánið frá LÍN er hins vegar greitt út miðað við gengi gjaldmiðils eftir að önninni lýkur. Krónan hækkaði gagnvart öðrum gjaldmiðlum síðasta vor og stórtöpuðu námsmenn erlendis á því. SÍNE hefur hvatt bankana til að bjóða upp á yfirdráttarlán á gjaldeyrisreikningum. Það er ekki vitlaus hugmynd enda er gengisáhættan þá úr sögunni, vextir eru lægri en á yfirdrætti í íslenskum krónum og kostnaðurinn við símgreiðslur eru minni.
Bændur eru ósáttir með það verð sem þeir fá frá afurðastöðunum og skil ég þá vel. Á meðan verð á afurðum hækkar ekki í takt við verð á aðföngum skerðast kjör þeirra. Það er örugglega óþægileg staða fyrir Jóhannes Sigfússon að gegna formennsku í Landssamtökum sauðfjárbænda og fara fram á að afurðastöðvar hækki verð til bænda að lágmarki um 27 prósent. Á sama tíma er Jóhannes stjórnarformaður Fjallalambs sem hækkar afurðaverðið til bænda um 18 prósent.
Annars fær Fanný hamingjuóskir dagsins. Hún er orðin forseti NCF sem eru samtök ungliðahreyfinga miðjuflokka á Norðurlöndunum fyrst íslenskra kvenna. Hennar bíða mörg erfið verkefni næsta árið en hún hefur kraftinn og viljann sem þarf til þess að til þess að leysa þau farsællega. Ég var því miður ekki vitni af kosningunni í Osló um helgina þar sem ég var staddur í Skagafirði sem var ekki síður gaman.
Auðvitað ræður Borgarnes. Nú eru Skallarnir komnir í úrslitakeppni 3. deildarinnar í fótbolta þar sem þeir keppa við Huginn frá Seyðisfirði. Þetta tókst þeim án þess að hafa í liðinu besta íslenska knattspyrnumann fyrr og síðar (sjá sp. 24). Borgnesingar eiga líka tré ársins sem hlýtur að teljast mikil viðurkenning. Ég geri allavega ráð fyrir að ferðamannastraumurinn í Borgarnes eigi eftir að margfaldast á næstu dögum.
Annars flutti Guðni Ágústsson sína borgarnesræðu í gær og fórst það vel úr hendi. Einhverjir þurftu að standa þar sem setið var í hverju sæti í Félagsbæ og saknaði ég þó margra góðra framsóknarmanna sem hafa verið fastagestir á fundum í Borgarfirði og Mýrum á síðustu árum.
Hugtakið “borgarnesræða” virðist vera helst tengt við núverandi formann Samfylkingarinnar. Mér þykir miður að svo sé. Á þriðja áratug 20. aldar fóru t.d. fram landsfrægir stjórnmálafundir í Borgarnesi þar sem menn á borð við Jónas frá Hriflu fluttu nokkurra klukkustunda langar ræður, borgarnesræður. Fundir þessir fóru fram í gamla sláturhúsinu og stóðu menn þá í salnum þar sem engin sæti voru í allt að sex klukkustundir á meðan stjórnmálamennirnir tókust á í púltinu. Í Borgarnesi voru því fluttar borgarnesræður löngu áður en Ingibjörg Sólrún fæddist.