Ernst des Lebens

Ég má til með að segja að ég er ánægður með úrslit atkvæðagreiðslunnar í gær.

- – -

Fólk hefur verið að deila um það um hvað var verið að kjósa og um hvað var ekki verið að kjósa.

Skiljanlega.

Þegar ég tjáði mig í upphafi árs um mögulega neitun Ólafs Ragnars lá málið tiltölulega ljóst fyrir: Í þjóðaratkvæðagreiðslu hefði Já þýtt samþykki á lögunum, Nei hefði þýtt ekki aðeins höfnun laganna heldur sennilegast líka risastóra löngutöng framan í umheiminn og þið getið bara átt ykkur. Að öllu óbreyttu.

Svo þykknaði plottið.

Bretar og Hollendingar komu að borðinu með nýtt og betra tilboð, og meðfylgjandi kröfu um aðkomu og samþykki allra stjórnmálaflokka á alþingi við lausnina. Teik itt or lív itt, mæ frend.

Og sat í grófum dráttum við það þegar kosningar voru haldnar. Svo Já þýddi ekki lengur ósk um lausn deilunnar – hinumegin við borðið beið enn betra tilboð og hálfmarklaust að fara þá að taka því verra. Og nei þýddi ekki lengur það risavaxna fokkjú sem það hefði þýtt ella, heldur ekki endilega neitt meira en það að frekar væri óskað eftir betri samningi, eins og þeim sem virtist í kortunum.

Málin voru, svo gripið sé til frasanna, í farvegi.

- – -

Auðvitað hafði hver sínar ástæður. Þær hafa verið þuldar upp. Sumir vildu ekki borga skuldir óreiðumanna. Sumir vildu fella ríkisstjórnina. Sumir vildu senda “skýr skilaboð til umheimsins.” Hver hafði sitt að segja með sínu nei-i.

En það er dálítið óhæft til túlkunar á heildinni. Það var bara eitt nei í boði.

- – -

Svo um hvað var verið að kjósa? Hverjir voru kostirnir? Eftir hverju var fólk að vonast þegar það merkti við nei? Og ekki síður, eftir hverju var fólk að vonast þegar það merkti við já?

- – -

Niðurstaðan verður að segjast skýr. 62,7% kosningabærra landsmanna nýttu kosningaréttinn. Af þeim sögðu 93,2% nei. Það segir okkur í hið allraminnsta að yfir fimmtíuogátta prósent þjóðarinnar höfnuðu lögum númer eitt frá tvöþúsundogtíu.

Það er, hvað sem hver segir, afgerandi niðurstaða. Hvernig sem hún er túlkuð. Hvað sem hún nú annars þýðir.

Hvað áttu öll þessi fimmtíuogátta prósent sameiginlegt? Og hvað áttu þær sameiginlegt, þær tæplega tvöþúsund og sexhundruð sálir sem merktu við já?

Hvað gekk þeim til?

- – -

Eins og áður sagði: Málin eru í farvegi. Tilboðið liggur fyrir. Íslenska samninganefndin er að vinna í málunum. Leitað er eftir samstöðu allra aðila. Hálfgert þjóðstjórnarfyrirkomulag á hlutunum.

Og þetta var vitað fyrir. Þetta er nánast það eina sem var vitað áður en gengið var til kosninganna: Lögunum um gamla samninginn yrði hafnað (lög um annan enn eldri og ósamþykktan tækju aftur gildi) og haldið yrði áfram vinnunni um þann nýja sem fyrir lá.

Það eina sem hefði getað sett það í uppnám hefði verið samþykkt laga 1/2010.

Það er eina skynsamlega ástæðan sem ég sé í hendi mér fyrir þau 2599 sem merktu við já.

Skynsamlega? Er hægt að kalla þetta skynsamlega ástæðu?

- – -

Það er þetta með kröfuna um aðkomu allra aðila. Að allir verði að koma að borðinu. Þjóðstjórn um lausn. Ef fólk trúir því ekki að það muni leiða til farsællar lausnar fyrir þjóðina er skiljanlegt að það kjósi frekar að samþykkja lakari samning en þann sem enn er ósamið um, þótt hann sé betri.

Betri sé einn fugl í hendi en tveir í skógi, má segja.

Og þeir sem kjósa nei, þeir væntanlega setja traust sitt frekar á farveginn.

- – -

Eins og áður: Fólk gæti borið mismunandi vonir til þess framhalds. Að það leiði til lægri vaxtaprósentu og betri greiðsluskilmála. Að það leiði til uppreisnar æru fyrir hinn hrjáða íslenska almúga. Að það leiði til þess að flosni upp úr viðræðunum. Að AGS verði rekinn úr landi. Að við fáum gamla góða fólkið okkar aftur í ríkisstjórn.

Fyrsta skrefið liggur fyrir. Fólk getur borið ólíkar vonir til þess sem kemur á eftir. En fyrsta skrefið er ljóst: Samningaviðræðum verður haldið áfram.

- – -

Þetta er það sem mér sýnist mega lesa útúr niðurstöðunum án þess að vera að gera neinum neitt upp.

2599 manns trúðu ekki því að áframhaldandi samningar myndu leiða til betri niðurstöðu en lög 1/2010.

58.4% þjóðarinnar vildu hafna lögunum og fá áframhaldandi viðræður í kjölfarið. Með ólíkum vonum um framhaldið, en þó þetta sameiginlegt.

- – -

Með hliðsjón af því sem ég hef sagt áður er augljóst að ég fagna þessu: Hinn almenni kjósandi hefur axlað sína eigin ábyrgð á því hvernig málum skuli fram haldið, svo langt sem hún nær. Meirihlutinn er ótvíræður, skilaboðin eru skýr (ef ekki neitt yfirmáta afmörkuð).

Þetta segi ég þrátt fyrir mína eigin takmörkuðu trú á samninganefndarferlinu eins og það blasir við í dag. Ég tel tölverðar líkur á að þetta lendi allt í heilu heljarinnar allsherjar klúðri, með ófyrirséðum og ófyrirsjáanlegum skaða fyrir íslenskan efnahag og íslenska sjálfsmynd (ef hægt er að segja að eitthvað slíkt sé til).

Ég verð alsæll ef það kemur í ljós að ég hafi rangt fyrir mér. Ég vona að svo sé. Ég tel mig ekki með forspárri mönnum.

Að minnsta kosti 58.4% kosningabærra manna eru ósammála mér. Það segir mér að Íslendingar eru ennþá bjartsýn þjóð að eðlisfari, þrátt fyrir allt. Það er líka eitthvað til að gleðjast yfir.

En jafnvel þótt fari á versta veg þá yrði það afleiðing ákvörðunar sem tekin var á afgerandi máta af meirihluta kjósenda í þjóðaratkvæðagreiðslu þar um.

Allt orkar tvímælis þá gert er. Til góðs eða ills, þá er þetta ákvörðun sem er tekin á óafneitanlega ábyrgð mín og þín, hvers einasta óbreytts Íslendings á gólfinu, hvers einasta starfsmanns á plani. Við tókum þessa ákvörðun – meirihlutinn ræður.

Það er akkúrat það sem við þurftum að gera.

Og því ber að fagna.

Fólk mun mikið deila um hvernig túlka eigi úrslitin eftir kosningar dagsins. Hvernig á að ráða í úrslit þarsem í raun er einungis einn valkostur í boði? Hvað getur það mögulega sagt okkur?

Það er ekki eins og Íslendingar hafi áður gengið til kosninga þarsem í raun var bara einn möguleiki á kjörseðlinum, er það nokkuð?

Eða hvað?

- – -

Nú man ég ekki fyrir víst hvort í tví- eða þrígang hefur verið gengið til forsetakosninga þar sem “utangarðs”-frambjóðandi hefur farið fram gegn ríkjandi forseta. En hitt man ég að í eitt skipti voru úrslit á þann veg að deila mátti um þau: Í forsetakjörinu 2004, þar sem Ástþór Magnússon og Baldur Ágústsson (hvar er hann núna?!) buðu sig fram gegn Ólafi Ragnari Grímssyni sumarið eftir hina alræmdu neitun á fjölmiðlalögum Davíðs Oddssonar.

Skoðum hvaða forskrift leiðari Morgunblaðsins frá 28. júní 2004 gefur okkur fyrir að ráða í úrslit við svipaðar kringumstæður og munu blasa við okkur í kvöld:

Úrslit forsetakosninganna á laugardaginn var eru (svo!) alvarlegt áfall fyrir Ólaf Ragnar Grímsson, forseta Íslands. Eftir átta ára setu á Bessastöðum mættu um 28 þúsund Íslendingar á kjörstað til þess að skila auðu og láta með þeim hætti í ljósi andúð sína á vinnubrögðum forsetans og afstöðu. Um 80 þúsund kjósendur sáu ekki ástæðu til að koma á kjörstað, sem að hluta til má skilja sem vísbendingu um andstöðu einhverra úr þeirra hópi við forsetann og endurkjör hans. Um 13 þúsund kjósendur greiddu Baldri Ágústssyni atkvæði, sem snemma í vor var lítt þekktur meðal landsmanna.
Ólafur Ragnar Grímsson hefur gegnt embætti forseta Íslands í átta ár og hefði átt að komast langt með það á þessum tíma að fylkja þjóðinni að baki sér sem forseta, þótt hann væri einn umdeildasti stjórnmálamaður landsins á sinni tíð. Það hefur þó ekki tekizt betur en svo, að í þessum kosningum hlaut hann einungis atkvæði um 42,5% kosningabærra Íslendinga til þess að gegna forsetaembættinu áfram.
Allt eru þetta skýrar vísbendingar um að ótrúlega stórum hópi kjósenda hefur mislíkað hvernig forsetinn hefur sinnt embættisstörfum sínum og skyldum.

Þetta eru tölur sem er ekkert verra að hafa til hliðsjónar en hverjar aðrar. Ef, þegar upp verður staðið,fjöldi þeirra sem heima sitja, skila auðu eða ógildu, eða merkja við “já” nær slíkum tölum að ekki nema um fjörutíu til fjörutíuogfimm prósent kosningabærra manna merkir við “nei,” sem nánast allir (nema einhverjar furðuskepnur eins og undirritaður) halda fram að hafi verið eini raunhæfi kosturinn, þá ætti samkvæmt þessari ágætu forskrift leiðarahöfundar Moggans að vera kristaltært að úrslitin séu “alvarlegt áfall” fyrir þá sem hafa hvatt fólk til að fella lögin. Það ættu að geta talist “skýrar vísbendingar” um að “ótrúlega stórum hópi kjósenda” hafi mislíkað þetta fíaskó alltsaman.

Með öðrum orðum: Það hlyti Mogginn þá að kalla “skýr skilaboð.”

Og ef ég man rétt, þá er það akkúrat það sem “við” þurfum að senda til “umheimsins.”

Ekki satt?

- – -

Einhversstaðar þar fyrir ofan bíður grátt svæði. Ef talan verður sirkabát, segjum, kringum sextíu prósentin má sennilega fara að deila um hversu skýr skilaboðin eru. Og svo má náttúrulega fara að rífast um það hver þau séu, þessi skilaboð sem sumir myndu þá halda fram að væru skýr en aðrir óskýr.

Og ættu þá allir að una glaðir við sína þrætubók enn um sinn.

- – -

Sjáum til. Ég bíð pínu spenntur.

Ég, eins og margir, hef sveiflast pólanna á milli í Icesave málinu síðustu mánuði. Síðast þegar ég tjáði mig (daginn fyrir ekki-undirskriftina hans Ólafs Ragnars) vonaði ég hálfpartinn að forsetinn myndi neita að skrifa undir og samningurinn færi í þjóðaratkvæði. Bara svo hinum almenna kjósanda yrði þröngvað til að taka sína eigin ábyrgð á fíaskóinu.

Svo fór það náttúrulega svoleiðis, og í einhvern tíma fannst mér þetta alveg voðalegt. Svo fannst mér það ágætt. Svo fannst mér þetta bara fáránlegur sirkus og tilgangslaus vitleysa. Svo fannst mér þetta aftur ágætt. Og finnst enn, á sömu forsendum og áður.

Mér finnst þetta samt enn allt vera hinn fáránlegasti sirkus.

- – -

Ég tvísté lengi lengi og vissi ekkert hvað ég ætti að kjósa: nei eða já, skila auðu eða sitja heima. Var í síðustu viku kominn niðurá að gera upp á milli tveggja seinni kostanna. Og það að ég skyldi vera hérna úti í Þýskalandi, í klukkutíma fjarlægð frá konsúlnum og auk þess með eigin ábyrgð á að koma mínu (líkastil auða) atkvæði uppá skerið gerði valið í raun auðvelt.

Svo var það bara í gær eða fyrradag að það small hjá mér dálítið svakaleg staðreynd. Og önnur í dag, kannski ekki alveg eins svakaleg, en þó allrar athygli verð.

Tökum þær í öfugri röð.

- – -

(Það eru svo enn aðrar ástæður sem aðrir hafa nefnt, fyrir sitt leyti, fyrir hverjum af kostunum fjórum. Ég sé enga ástæðu til að rekja þær hér – ég er ekki að gefa tæmandi yfirlit, bara benda á tvo punkta sem mér sýnist hafa orðið útundan í umræðunni.)

- – -

Hver sá sem eitthvað veit, veit að ef núgildandi lögum um greiðslur vegna Icesave-skuldbindinga gamla Landsbankans verði hafnað í þjóðaratkvæðagreiðslu, þá taka gildi þau gömlu frá síðasta sumri, þessi með skilmálum og lánakjörum þess sumars frá Bretum og Hollendingum (hvernig var það, voru þeir ekki eitthvað verri en þeir sem verið er að fara að kjósa um á laugardaginn? Ég man það ekki fyrir víst…) og tilsvarandi fyrirvörum sem alþingi setti eftirá. Og Bretar og Hollendingar vildu ekki gangast undir á sínum tíma.

Þessi lög voru samþykkt, frá hendi íslenska ríkisins. Og í raun er Bretum og Hollendingum enn í lófa lagið að samþykkja þau skilst mér, eins og t.d. Ómar Ragnarsson benti á í bloggi í dag.

Kannski ekki líklegt. En ekki útilokað.

Eins og staðan er í dag er ég ekkert svo viss að meðalkjósandinn vilji þau frekar en það sem fyrir liggur í dag. Ég bara veit það ekki – hefur einhver vegið það og metið?

En það yrði að minnsta kosti alltaf síðra en það sem lá á borðinu og beið eftir undirskrift fyrr í vikunni.

- – -

Ég vek athygli á að það er ekki hægt að velja það sem okkur langar. Það er ekki í boði. Það bjóðast tveir kostir (eða fjórir, vilji maður telja svoleiðis), og ekki nóg með að báðir séu afleitir, heldur er ekki hægt að sjá fyrir hverjar afleiðingarnar verða af hvorum fyrir sig.

Það er ekki nóg með að þetta sé rússnesk rúlletta. Þetta er rússnesk rúlletta þar sem hvert einasta hólf getur verið hlaðið, eða öll tóm, eða hvað sem er þar á milli.

Mér dettur í hug spurningin sem hann Harrý hreinlætisskerti sagði að maður þyrfti að spyrja sig: “Do I feel lucky?”

- – -

Hin ástæðan er ósköp einföld. Og hræðir mig hálfu meir.

Setjum sem svo að Hollendingar og Bretar sýni það langlundargeð að setjast aftur að samningaborði eftir að lögin verða felld í atkvæðagreiðslunni á laugardaginn. Enn þess krafist að íslenska samninganefndin hafi umboð frá öllum flokkum á alþingi.

Þetta gefur strax augaleið, er það ekki?

Ef tekur að nálgast lendingu í málinu þarsem reynt er að lágmarka skaðann beggja vegna borðs, þarsem Bretum og Hollendingum er bættur skaðinn án þess að þeir hagnist á sjálfum vaxtaprósentunum, þá veit ég hvar ég hef fulltrúa ríkisstjórnarflokkanna: Þeir hafa viljað koma þessu útaf borðinu mánuðum saman. Ég er til í að trúa því að Hreyfingarliðið þekki vitjunartímann. Og anskotakornið, einverra hluta vegna held ég meiraðsegja að Sjálfstæðismenn undir forystu Bjarna Ben myndu á endanum gera sér ljóst mikilvægi þess að fá lúkningu á málið.

En framsóknarmenn undir forystu Sigmundar Davíðs get ég bara ekki séð fyrir mér gera neitt annað en að slá hendinni á móti hverju sem býðst. Allt til að geta slegið sér uppá því heimafyrir. Það er ekkert flóknara: Það er sú strategía sem felur í sér mesta pópúlíska skammtímagróðann.

Það ætti að vera nóg fyrir þá að þrjóskast við út árið 2011, fram yfir stóru gjalddagana sem bíða okkar þá og gera allar mögulegar Icesave greiðslur árið 2016 býsna saklausar í samanburðinum.

Það er mun auðveldara að digta upp átórítet til að slá sjálfan sig til riddara þegar ríkið er hrunið og landið stjórnlaust.

- – -

(”Well, do ya, punk?”)

- – -

(P.S. Lenti í þeirri innsláttarvillu við ritunina að káið datt úr nafni Landsbankans. Það var dálítið spúkí.)

Carmina Burana eftir Carl Orff er eiginlega kunnara verk en frá þurfi að segja. Og hálffáránlegt að ég skuli ekki hafa tekið þátt í að syngja það ennþá.

- – -

Vorið 2001 söng Vox Academica Carmina Burana á tvennum tónleikum í Seltjarnarneskirkju. Ekki í fullri hljómsveitarútsetningu, heldur annarri eftir höfundinn sjálfan fyrir tvo flygla og slagverkssveit. Það er ágæt útfærsla – merkilega litlu síðri en sú með fullskipaðri hljómsveit, fannst mér.  Ég tók þátt í æfingum mér til mikillar ánægju framá næstsíðustu hljómsveitaræfingu. Þá lagðist ég í heiftarlega flensu, óráð og 40 gráða hita. Og þannig fór það.

(Ó, Forsjón…)

Mark mitt á þá tónleika einskorðaðist því við þýðingar á Carminutextunum sem ég snaraði til birtingar í tónleikaprógramminu. Þær voru notaðar aftur þegar Voxið söng Carminuna í Grafarvogskirkju haustið 2008. Þá var ég við störf í Danmörku. Og þannig fór það.

(Hvar sem forsjóninni lýstur niður skulu allir gráta með mér!)

- – -

Annað kvöld, fimmtudaginn 11. febrúar klukkan 19:30, flytur Sinfóníuhljómsveit Íslands Carmina Burana í Háskólabíói. Með þeim verða Hallveig Rúnarsdóttir sópran, Mark Tucker tenór, frændi minn Jón Svavar Jósepsson baritón, og Óperukórinn undir stjórn Garðars Cortes. Einnig eru á efnisskránni Bolero eftir Maurice Ravel, og Dansar frá Polovetsíu eftir Alexander Borodin. Stjórnandi á tónleikunum er Rumon Gamba.

Ég á bágt með að trúa öðru (án þess að vita fyrir víst) en að allt sé löngu uppselt. En tónleikarnir verða sendir út á Rás eitt. Ég ætla að hlusta. Af athygli og ánægju. (Svo fæ ég prógrammið í hendur seinna meir.)

Og einhvern daginn skal ég taka þátt í að syngja þetta.

- – -

Ég skelli ekki inn neinum þjónvörpum hérna núna. Hvet bara fólk til að gera eins og ég og stilla á RÚV annað kvöld.

Mig minnir að það hafi verið í desember 2001 sem Vox Academica hélt mjög minnisstæða aðventutónleika í Landakotskirkju. Frá upphafi hafði kórinn haldið litla aðventutónleika á hverju ári í kapellu Háskóla Íslands fyrir vini og vandamenn. Ekkert auglýst né rukkað inn, bara látið berast. En þegar þarna var komið sögu höfðu tónleikarnir sprengt utanaf sér kapelluna og horfði til vandræða. Svo ákveðið var að flytja þá yfir í Landakotskirkju, en halda samt í þá hefð og þann jólaanda að hafa ókeypis inná þá. Þeir voru eitthvað auglýstir, en ekki mikið samt. Þeir máttu bara koma sem koma vildu.

Það varð húsfyllir og fólk stóð meðfram veggjum.

Þeir hófust á hefðbundinn hátt: kórinn kom gangandi inn gólfið og söng “Hátíð fer að höndum ein.” Ýmis aðventu-, Maríu- og jólalög úr litúrgíunni voru sungin, en einnig voru á prógramminu metnaðarfyllri stykki sem gerðu kröfur til bæði kórs og hlustenda: Alleluia eftir Randall Thompson. Ubi Caritas eftir Maurice Duruflé. Agnus Dei eftir Samuel Barber (sjá færslu gærdagsins). Totus Tuus eftir Henryk Górecki. O Magnum Mysterium eftir Morten Lauridsen.

Þetta voru rafmagnaðir tónleikar. Gríðarlegur súxess. (En settu kórinn reyndar í vanda ári síðar þarsem eiginlega var ekki lengur fært að hafa ókeypis á aðventutónleikana – æ síðan hefur verið rukkað málamyndagjald við innganginn.)

Ég var sérstaklega hrifinn af síðastnefnda verkinu. Svo mjög að ég mátti til með að heyra meira eftir höfundinn. Svo ég pantaði mér diskinn Lux Aeterna, með samnefndu verki og nokkrum öðrum, þar með töldu O Magnum Mysterium. Lux Aeterna hefur verið í uppáhaldi hjá mér æ síðan.

Morten Lauridsen er Bandaríkjamaður, fæddur árið 1943 og búsettur í Suður-Kaliforníu. Hann samdi Lux Aeterna til minningar um móður sína og verkið var frumflutt árið 1997. Þetta er einhvers konar sálumessa, en þó ekki nema rétt svo. Hún hefst og endar eins og hefðbundin sálumessa, en kaflarnir inn á milli koma annarsstaðar að og eiga það eitt sameiginlegt að vísa í ljós og birtu. Dagurinn er bjartur og laus við alla reiði og bræði. Engan þarf að frelsa frá eilífum dauða. Miskunnin er alltumlykjandi.

1. Introitus / 2. In Te, Domine, Speravi:

3. O Nata Lux / 4. Veni, Sancte Spiritus:

5. Agnus Dei – Lux Aeterna:

Kórtónlist bjargaði lífi mínu. Eða átti allavega góðan part í því. Ekki endilega í skilningnum að halda því í mér, en að minnsta kosti þannig að hún átti þátt í að beina því inná brautir sem það fylgir enn í dag: Í upphafi árs 1994 fór ég á mína fyrstu æfingu með Háskólakórnum og uppgötvaði eitthvað sem snerti mig á svo nýjan og óvæntan hátt að ég hef aldrei orðið alveg samur síðan. Ég söng með Háskólakórnum í fjögur ár, minnir mig, og skipti þá yfir í kórinn Vox Academica sem ég fylgdi næstu tíu árin.

Nú er reyndar annar veturinn í röð sem ég hef ekkert sungið – kemur til af kringumstæðunum. En ég veit og finn að ég mun taka til við það aftur síðar.

- – -

Ég hef tekið þátt í mörgum mögnuðum tónleikum. Fengið að syngja mörg stórfengleg verk. Svo hef ég kynnst nokkrum öðrum verkum sem ég hef ekki enn orðið þess heiðurs aðnjótandi að fá að taka þátt í að flytja.

Og mig langar skyndilega til að eyða púðri í að tala um nokkur þeirra.

- – -

Árið 1936 var frumflutt verkið Dona Nobis Pacem eftir Ralph Vaughan Williams. Á þessum árum gætti vaxandi spennu í Evrópu og Williams samdi verkið sem ákall og bæn um að skelfingar styrjaldarinnar miklu frá 1914-1918 yrðu ekki endurteknar: “Gef oss frið.” Verkið er byggt í kringum texta latneskrar messu (sérstaklega Agnus Dei kaflann), með viðbótum úr ýmsum áttum: Biblíunni, þremur ljóðum eftir Walt Whitman, og úr þrumandi varnaðarræðu sem stjórnmálamaðurinn John Bright hélt í upphafi Krímstríðsins.

Verkið er fyrir kór og stóra hljómsveit með sópran- og baritónsóló. Það var gerður góður rómur að því á sínum tíma (og æ síðan), þótt bænin hafi ekki fengið að rætast. Það eru í því punktar sem kallast á við Requiem Verdis, og eins sækir Stríðssálumessa Benjamin Britten (War Requiem) nokkuð til verks Williams, með það hvernig hún notaði skelfingar seinni heimsstyrjaldarinnar sem brýningu um að leyfa svona nokkru ekki að gerast aftur.

Ég veit ekki til þess að það hafi nokkrusinni verið ráðist í flutning á Dona Nobis Pacem á Íslandi.

- – -

Það var einhverntíma sem Voxið söng verkið Agnus Dei eftir Samuel Barber. Þetta er raddsetning fyrir fjórradda kór á hinu gullfallega Adagio for Strings, sem ég held að allir hljóti að þekkja (tékkið á því í þessu geðveikislega flotta þjónvarpi). Og einhverntíma uppúr því vafraði ég inní Tólf tóna á Skólavörðustíg og sá disk sem innihélt meira eftir Barber, ásamt með verkum eftir Béla Bartók og Ralph Vaughan Williams. Hvorugt af fyrri verkunum tveimur náðu neitt sérstaklega til mín, en ég heillaðist af því þriðja: Dona Nobis Pacem. Gott ef það var ekki um svipað leyti sem gætti stigvaxandi spennu fyrir botni Persaflóa – þegar misgegnsæjum svikráðum var beitt til að blása glæður að eldi ófriðar, með lista “hinna staðföstu þjóða” (svo) og öllu sem því fylgdi, og manni fannst sárvanta að heyrðist í þeim röddum sem kölluðu eftir friði.

Allavega, mér hefur verið hlýtt til þessa verks æ síðan. Og ég myndi stökkva á að fá að taka þátt í að syngja það, ef mér stæði það til boða.

- – -

Fyrir nokkrum mánuðum sé ég að var sett upp alveg prýðisgóð þjónvarpssería með öllu verkinu einsog það leggur sig. Hún er vafin inn í færsluna hér að neðan. Ég mæli sérstaklega með klippu númer tvö, þeirri sem hefur að geyma textann úr ljóðinu Reconciliation eftir Walt Whitman:

Word over all, beautiful as the sky!
Beautiful that war, and all its deeds of carnage, must in time be utterly lost;
That the hands of the sisters Death and Night, incessantly softly wash again, and ever again, this soil’d world:
… For my enemy is dead—a man divine as myself is dead;
I look where he lies, white-faced and still, in the coffin—I draw near;
I bend down, and touch lightly with my lips the white face in the coffin.

Gullfalleg orð, og gullfalleg tónlist við þau.

- – -

Höfum þetta stutt.

- – -

Ef kosið yrði á morgun eftir eftir því hver hefur sýnt besta og öruggasta flutninginn, þá ætti Íris Hólm að taka þetta. Hún er sá flytjandinn í úrslitunum sem skilaði lýtaminnstri frammistöðu í undanriðlunum: hún bar af  öðrum sem komust áfram (verst að ég er ekki nema rétt svo hrifinn af laginu…). Svo mæli ég með að kjóllinn hennar annað kvöld hæfi henni betur en sá sem hún var í síðast.

- – -

Af öllum sem komust áfram, sagði ég. Mér finnst reyndar hálfgerð synd að Anna Hlín hafi ekki komist áfram – hún kom mér ánægjulega á óvart. Hefði alveg átt skilið að vera kosin áfram frekar en hvor heldur sem er af hinum tveimur flytjendunum það kvöldið.

Eina dæmið um slíkt í þetta skipti, finnst mér. Og má telja vel sloppið.

- – -

Bæði Matti Matt og Sjonni Blank verða fagmannlegir og án stórslysa, sosum. En mun ekki fara af þeim meiri sögum.

- – -

“Stóru Evróvisjónstríðin” hafa náttúrulega verið milli tjaldbúða Heru Bjarkar og Jógvans. Hálfhláleg vitaskuld, eins og öll önnur stríð á skerinu þessi dægrin (les: síðustu sextíu árin).

Þau eru bæði ágætir flytjendur, þótt hvorugt hafi verið uppá sitt besta í sínum flutningi þetta árið. Sem skýrist kannski af því að lögin þeirra beggja eru óttalegt miðjumoð.

Soddan hrat.

Lagið hans Örlygs Smára kannski ekki stolið, bara óttalega mikið eins. Gleymum þessari Kate Ryan; mér finnst ég alltaf vera að hlusta á ódýrt og handabakalega útfært rippoff af “This is my life” þegar ég heyri það.

Og mér er fyrirmunað að muna eftir lagi frá Bubba sem er hvorttveggja, grípandi og góð lagasmíð, síðasta… tjah… hálfan annan áratuginn, sirkabát.

- – -

Þá sem þekkja mig þarf ekki að undra að ég held með Hvanndalsbræðrum. Langskemmtilegasti entransinn í ár. Minnir mig dálítið á Leðjuna frá því þarna um árið (án þess að vera að ræna neinu, haha). Og fiðlusólóið er innblásin himnasæla. Ef ég væri að fara að hringja inn á morgun myndi ég hringja í númerið þeirra.

- – -

En ég þori samt nánast að veðja að annaðhvort Hera Björk eða Jógvan á eftir að taka þetta.

- – -

Æ fokkitt. Ég er farinn að hlusta á Semino Rossi.

(VARÚÐ: þessi færsla er um Evróvisjón söngvakeppnina.)

- – -

Þegar kemur að Evróvisjón söngvakeppninni er Stefan Raab bjargvættur Þjóðverja.

Þetta er ekki vongóð draumlýsing, heldur staðreynd. Af síðustu tólf skiptum hefur þeim sex sinnum mistekist að skríða upp fyrir miðju. Af hinum sex skiptunum var Stefan Raab með puttana í þýska laginu í þrjú skipti: Hann samdi lagið “Guildo hat euch lieb!” sem fleytti hinum ástsæla skallapoppara Guildo Horn uppí sjöunda sætið árið 1998. Hann söng sjálfur hið víðfræga “Wadde Hadde Dudde Da” árið 2000, í föngulegum félagsskap til fimmta sætis. Og svo samdi hann aftur lag og texta árið 2004: “Can’t Wait Until Tonight,” fyrir Max Mutzke, sigurvegara keppninnar SSDSGPS (”Stefan sucht den Super-Grand-Prix-Star”), sem Stefan Raab hélt sem forval fyrir Evróvisjónkeppnina það árið. Það dugði til áttunda sætis.

Síðan hefur þátttaka Þýskalands verið ein samfelld eyðimerkurganga. Stefan Raab missti áhugann á Evróvisjón og startaði í staðinn sinni eigin söngvakeppni, “Bundesvision,” sem hann hélt úti þartil í fyrra. Þá kom þýska ríkissjónvarpið ARD að máli við hann og kumpána hans á Pro Sieben sjónvarpsstöðinni og grátbað um aðstoð við að rétta úr Evróvisjónkútnum með einhverju í líkingu við SSDSGPS þarna um árið. Útkomunni úr þeim viðræðum var svo hleypt af stokkunum í gærkvöldi þegar fyrsti þáttur af “Unser Star für Oslo” var sýndur í beinni útsendingu úr sjónvarpssal Pro Sieben í Köln.

Serían á sér forsögu: fyrr í vetur var farið af stað með inntökupróf í Idolstílnum þar sem leitað var að upprennandi stjörnum til að halda uppi heiðri þjóðarinnar. Þau bestu tuttugu úr þeim prufum eru þau sem fá að spreyta sig í tveimur fyrstu þáttunum, þeim í gær og öðrum að viku liðinni. Í hvorum þætti kjósa áhorfendur svo áfram fimm af tíu flytjendum. Síðan taka við þrír þættir í viðbót á Pro Sieben sem ég veit ekki alveg hvernig fara fram, því næst það sem er kallað “fjórðungsúrslit” á ARD, þar á eftir “undanúrslit” á Pro Sieben og loks endanlegur lokaúrslitaþáttur á ARD þann tólfta mars. Nákvæmlega hvernig skorið verður niður úr tíu í einn í seinni sex þáttunum hef ég ekki hugmynd um. Né heldur hvernig farið verður að því að velja lagið: hvort það sé partur af prógramminu eða hvort Stefan Raab sjái bara um það sjálfur þegar flytjandinn hefur verið fundinn. En í hverjum þætti situr hann í dómarasæti (svipað og Cowell et al.) og fær sér til fulltingis tvo meðdómara fyrir hvern þátt – alltaf nýja og nýja. Já, voðalega Idol eitthvað.

Og hvernig var svo þátturinn í gærkvöldi?

Hann var ekki alveg eins leiðinlegur og Idol, í stuttu máli. Þegar níu flytjendur voru búnir varð ég að játa þetta voru allt krakkar sem gátu sungið, svona nokkurn veginn, og höfðu einna helst mismiklar líkur á því að komast áfram eftir óljósari mælistikum einsog “karakter,” “útgeislun” og, tjah, “eigind.”

(er það ekki orð, annars?)

Þá steig á svið síðasti keppandinn, og líka sá yngsti, átján ára skotta frá Hanover að nafni Lena Meyer-Landrut. Það var eitthvað við það hvernig hún steig á sviðið sem sagði manni að annaðhvort yrði þetta alveg stórkostlegt fíaskó eða eitthvað algjörlega æðislegt. Eftir nokkrar sekúndur í viðbót var morgunljóst hvort væri. Kannski ofrausn að segja að stjarna sé fædd. En að minnsta kosti á leiðinni í burðarliðinn. Sjáið hana taka lagið “My same” sem upphaflega var með Adele og gera að sínu eigin:

Ég gæti þulið upp hina krakkana fjóra, en þau voru minni spámenn. Ég geri mér vonir um sterkan og skemmtilegan kandídat í þættinum að viku liðinni, þá gæti orðið spennandi keppni í framhaldinu. Annars sýnist mér þetta bara búið.

Slúttum þessu á tveimur bónusum, þeim Guildo og Max (entransinn hans Stefáns hef ég birt hérna áður í öðrum pósti).

Ég var búinn að finna mér uppáhaldskaffi til hvunndagslegs heimabrúks – Dallmayr Prodomo – einhverntíma á haustdögum. Ætlaði að reyna að halda mig við það sem oftast. Þá birtist rétt fyrir jólin frétt um að dómur hefði fallið í máli sem snerist um ólöglegt verðsamráð kaffirisanna þriggja hér í Þýskalandi: Melitta, Tchibo og Dallmayr. Með sekt uppá samtals 159 og hálfa milljón evra. Þá ákvað ég að finna mér nýja uppáhaldstegund til heimilisnota.

Ég er enn að leita. Og tek feginn á móti uppástungum. Ég hef reynt mig við týpur frá bæði Jacobs og Eduscho án þess að ná fullum sáttum. En jólunum var blessunarlega reddað með sendingu ofanaf skeri af hátíðarblöndu frá Rúbín.

Soddan synd. Ég var mjög sáttur við Dallmayr Prodomo. En sumt gerir maður bara ekki. Hvar í landi sem maður er staddur.

Ekki satt?

Ég fór í afmælisferð til Kölnar.

(Hún var mjög ánægjuleg, takk fyrir að spyrja – sjá frúna fyrir ferðalýsingu.)

Við stoppuðum á leiðinni norðureftir til að fá okkur skyndibita. Í sjoppunni voru seldar DVD-myndir, sem var kjörið, þar sem maður á til að þreytast á þýska döbbinu.

Meir um það rétt bráðum.

En einnig fyrir það að við gáfum okkur einmitt í jólagjöf ferða-DVD-spilara, til að hafa ofanaf fyrir krökkunum í langferðum (einsog tildæmis til Kölnar). Og okkur eftir að þau eru komin í ró á gistiheimilunum.

Svo við keyptum okkur tvo diska. Annan þeirra horfðum við á strax þá um kvöldið: Cloverfield.

(Smáragrund? Smáravellir? Smáratún? Gengur ekki alveg í þýðingunni: kemur alltaf út einsog götuheiti í Grafarvogi…)

Við vorum aldrei búin að sjá hana áður. Og ég var mjög impóneraður. Skemmtilegasta skrímslamynd sem ég hef séð svo áratugum skiptir.

Vildi bara benda á þetta, ef einhverjir skyldu enn eiga eftir að sjá hana…

- – -

Hinn diskurinn sem við keyptum innihélt tvær myndir. Annarsvegar einhvern vestra, sýnist mér, með Angelínu Jolie. Hann er enn óséður. Hinsvegar myndina A Few Days in September – alþjóðlega spennumynd með Juliette Binoche,  John Turturro og Nick Nolte í blikkaðu-og-misstu-af-honum-ódauðum-hlutverki.

Þetta leit út sem hin sæmilegasta ræma á pappírnum. Og það má vel vera að hún sé það.

Nema.

Eins og með allar myndir sem maður getur keypt hérna úti, þá er hægt að velja um að horfa á hana með þýsk-döbbuðu hljóðrásinni, eða enska orgínalnum. Nema það sem var kallað ensk hljóðrás kom fljótlega í ljós að var að, hvaaað, svona tveimur þriðju til þremur fjórðuhlutum á frönsku.

Og engir textar í boði, takk fyrir.

Svo maður var tilneyddur að hamast á audio-takkanum í gegnum alla myndina, að ná enskunni hvenær sem hennar naut við, en skipta yfir í þýska döbbið um leið og franskan byrjaði. Og ekki einusinni hægt að reiða sig á amerísku leikarana: John Turturro talaði sig á frönsku gegnum alla myndina.

Gaman.

Það stakk dálítið meira en vanalega að heyra hve raddirnar í þeim Turturro og Binoche dýpkuðu í hvert skipti sem skipt var yfirá þýskuna. Það er nógu skrítið að horfa á heilar myndir með leikurum sem tala framandi röddu, þótt þeir fari ekki alltíeinu í mútur í miðri setningu.

- – -

Svo horfðum við á forkeppni Evróvisjón á rúv-vefnum í gærkvöldi. Og þótti báðum sem skástu kostirnir væru kosnir áfram.

(Er það ekki einmitt íslenska lýðræðið í hnotskurn þessa dagana? Frelsi til að fá að kjósa illskásta kostinn?)

Vorum á leiðinni heim í gær eftir skemmtilega heimsókn hjá vinum þegar ég sagði frúnni frá þessu: Við yrðum að horfa, þetta væri allt að fara í gang. Sigurjón Brink á sjó dreginn og alles.

“Sigurjón hver?” spurði hún.

“Nú Sigurjón Brink manneskja,” svaraði ég. “Fastamubla í hverri forkeppni í áraraðir. Bíddu bara, hann rifjast upp fyrir þér.”

Leið svo fram á kvöldið.

“Þarna er hann,” sagði ég og benti á tölvuskjáinn. “Þetta er hann, þekkirðu hann ekki núna?”

“Njeeeh,” sagði hún og mundaði prjónana. “Þetta er nú bara einhver Sigurjón Blank fyrir mér.”

Setti mig þá ofurlítið stúmm.

Og hefur téður Sigurjón aldrei verið titlaður annað en Blank á heimilinu síðan.

(Um þá tvo flytjendur sem enn eru ónefndir hef ég engin orð. Segjum að það sé af tillitssemi.)

Annars ætlaði ég ekki að fjalla neitt sérstaklega um íslensku forkeppni Evróvisjón þetta árið, þótt ég kannski stikli á einhverju aftur á næstu vikum.

Hér á heimilinu er nefnilega mun meiri spenningur fyrir Bundesvision 2010.

Um það verður pottþétt betur fjallað síðar.