Gneistinn

Mér sýnist að almenningsálitið sé að snúast gegn rasísku barnabókinni. Það er kannski ágætt að þetta mál kom upp til að kenna Íslendingum eitthvað um tillitssemi. Merkilegt hvað það er samt erfitt. Er þjóðin ekki komin lengra en þetta?

Hverjir eru það annars sem fríka út þegar rangt er farið með staðreyndir um Íslendinga í erlendum fjölmiðlum? Er það sama þjóðin og ætlaði að samþykkja umyrðalaust þessa rasísku og ljótu barnabók?

En það er áhugavert að sjá hvernig þessar tvær endurútgáfur fóru vel saman og slógu í gegn, Biblían og Tíu litlir negrastrákar.

Þar sem ég var að fletta upp hinu og þessu í gömlum Dögum þá rakst ég á þetta skemmtilega lesendabréf frá ósáttri ungri stúlku.

Þið getið smellt á þetta til að sjá þetta stærra. Það vill svo skemmtilega til að við Hafdís fórum saman á næstu tónleika sem Ný dönsk hélt á Akureyri en það var á tíu ára afmæli hljómsveitarinnar (minntust þeir á þetta atvik þá?). Ég fór reyndar líka á tónleika með Fjallkonunni í Sjallanum árið 1995 þar sem Jón Ólafsson minntist á það hve illa fór síðast þegar hann spilaði þar.

Það var kannski fyrirsjáanlegt en tónleikarnir í kvöld voru frábærir. Það var mjög fyndið þegar þeir voru að tala um leynigestinn. Byrjuðu á að lækka míkrafónstatífið voðalega mikið til að gefa í skyn að Daníel væri væntanlegur. Síðan hækkuðu þeir hann aftur og sögðu “þá heldur enginn að Danni sé að koma”. Og leynigesturinn var… Stebbi Hilmars sem söng eitt lag.

Síðan komu nokkur lög og allt í einu kom Daníel fram. Maðurinn er óneitanlega stórskemmtilegur á sviðinu. Eygló var að sjá hann í fyrsta skipti og var mjög hress með hann.

Hápunktur tónleikana fyrir mig var þegar þeir tóku Allt. Það var flott.

Við keyptum nýja safndiskinn aðallega fyrir dvd diskinn með myndböndunum. Um leið og við komum heim skelltum við honum síðan inn og ég sýndi Eygló uppáhaldsmyndbandið mitt, Landslag skýjanna.

Það var gaman að skreppa í skólann í dag. Hitti haug af fólki þar og síðan á Bókhlöðunni. Where everybody knows your name sko. Gaman að sjá hvað heimsyfirráðaplönin frá því í sumar hafa gengið vel í minni fjarveru.

Áðan tók ég og skipti um dekk á bílnum. Alltaf svo macho.

Og miðarnir eru seldir. Ég get því bloggað um eitthvað annað.

Í síðustu viku keyptum við Eygló bæði miða á tónleika með Nýdönsk þannig að við eigum tvo miða aukalega. Miðarnir eru í 7du röð, sæti 2 og 3 á tónleikunum klukkan 22 í kvöld, verð 5800 krónur. Ég held að það sé ekki uppselt á tónleikana ennþá en það er ekki hægt að redda tveimur sætum hlið við hlið.

Látið mig vita ef þið hafið áhuga.

Í síðustu viku keyptum við Eygló bæði miða á tónleika með Nýdönsk þannig að við eigum tvo miða aukalega. Miðarnir eru í 7du röð, sæti 2 og 3 á tónleikunum klukkan 22 á morgun, verð 5800 krónur. Ég held að það sé ekki uppselt á tónleikana ennþá en það er ekki hægt að redda tveimur sætum hlið við hlið.

Látið mig vita ef þið hafið áhuga.

Við Eygló ákváðum að skreppa í rúmlega tíubíó á myndina Stardust. Sú byggir á sögu eftir Neil Gaiman sem ég var mjög hrifinn af. Ég verð að játa að fyrirfram var ég ekki sannfærður um að myndin myndi gera sögunni góð skil þar sem sýnishornið sem ég sá úr henni fyrir nokkru var frekar slappt. Það var ekki langt liðið á myndina þegar ég áttaði mig á að ótti minn væri ástæðulaus. Þetta var ákaflega vel gert. Fyrirtaks mynd alveg og vel hægt að mæla með henni.

Ég fékk síðan einmitt tilkynningu frá Amazon í dag um að annað bindið af Absolute Sandman væri á leiðinni. Það gladdi mig þó ég hafi væntanlega ekki tækifæri til að skoða bókina fyrren í desember.

…þá er ég víst á Íslandi.

Í umræðum um bókina Tíu litla negrastráka þá virðist vera höfuðatriði hvort að orðið negri sé niðrandi (í mínum huga er aðalatriðið hins vegar hvernig er tekið á umfjöllunarefninu). Á unglingsárum mínum þá þurfti ég því miður oft að umgangast illa þroskaða drengi sem litu niður á svart fólk. Hvaða orð haldið þið að þeir hafi oftast notað um svertingja þegar þeir vildu tala um þá á niðrandi máta? “Negri”. Það er viðmið mitt. Flestir sem nota orðið negri nota það í niðrandi merkingu. Ég læt það því vera.

Góða hliðin á “pólitískri rétthugsun” (sem mér finnst alltaf léleg þýðing á politically correct) er tillitssemi. Hvað er að tillitssemi? Sérstaklega tillitssemi við börn?

Ég auglýsi ennþá eftir því að einhver útskýri fyrir mér boðskapinn í Tíu litlu negrastrákum og hvaða erindi hann eigi við börn.

Ég held að þetta komment sem Egill Helgason birtir sýni ágætlega hvað fólk sem er að verja Tíu litla negrastráka er langt út á þekju. Egill heldur hins vegar að það styrki málstað sinn sem segir ýmislegt um hann.

“Út af umræðunni um barnabækurnar vil ég benda á H.C. Andersenævintýrin eins og þau eiginlega bara leggja sig og sama má segja um Grimms-ævintýrin. Ekkert nema ofbeldi gegn börnum (Hans og Gréta borin út), barnaþrælkun (Öskubuska), einelti (Litli ljóti andarunginn),útlitsdýrkun (Prinsessan á bauninni), kaldrifjuð peningadrifin morð (Eldfærin)  en umfram allt kannski afar staðlaðar föðurímyndir um hinn veikgeðja fjarverandi föður sem aldrei er börnum sínum til nokkurs gagns og lætur uppeldið í hendur tálkvenda af verstu sort (Öskubuska, Mjallhvít, Hans og Gréta osfrv.).”

Ókei. Í fyrri partinum er verið að halda því fram að það sé umfjöllunarefnið sjálft en ekki boðskapurinn sem geri söguna vonda. Það er eins og að segja að gagnrýnin á Tíu litla negrastráka sé sú að þar sé fjallað um svört börn en ekki hvernig er fjallað um þau.

Sá sem skrifaði þetta virðist ekki alveg vera með allt á hreinu um þessar sögur sem hann velur. Það er engin útlitsdýrkun í Prinsessunni á bauninni (ég held ég myndi samt ekki velja þessa sögu ef ég væri lesa fyrir börn). Við gætum hins vegar sagt að það sé einhvers konar útlitsdýrkun í Litla ljóta andarunganum en ég held að það væri einföldun á boðskapnum. Ég held að fegurð svansins sé líklega myndlíking fyrir þá ósýnilegu möguleika sem er að finna í börnum. Það er að sjálfssögðu ekkert nema nauðsynlegt að fjalla um einelti. Ég sjálfur man bara ekki eftir Eldfærunum og get því ekki kommentað á þá sögu.

Grimmsævintýrin finnst mér að sjálfssögðu miklu áhugaverðari enda á mínu sviði. Eins og með einelti þá tel ég ekkert nema sjálfssagt að fjallað sé um ofbeldi gegn börnum og óhæfa foreldra. Í þessum sögum er það sett í öruggan búning. Ef menn vilja kynna sér kenningar um hvernig þessi ævintýri geta hjálpað börnum þá er hægt að benda á skrif Bruno Bettleheim (eða bók Geza Roheim sem Bruno á að hafa “hermt” eftir, hef reyndar ekki lesið hana).  Í þessum sögum lenda börn í erfiðum aðstæðum og sigrast á þeim. Takast á við ótta sinn.

En að sjálfssögðu ættu allir sem eru að velja sögur fyrir börn sín að íhuga hver boðskapur þeirra sé. Ég er viss um að það sé til alveg fullt af þjóðsögum og ævintýrum sem alls ekki ætti að lesa fyrir börn.

En vill einhver útskýra fyrir mér hver boðskapurinn í bókinni Tíu litlir negrastrákar er? Og þá hvers vegna sá boðskapur á erindi við börn í nútímanum. Það væri fróðlegt.