Fyrir utan eitt námskeið í Þjóðhagfræði í framhaldsskóla hef ég ekkert lært í hagfræði. Mér skilst þó að hagfræðingar séu sammála um að aukið framboð á vöru eigi að lækka verðið á henni. Síðan ð á aukin eftirspurn að hækka verðið.

Um leið og það er búið að búa til eina rafbók er í raun komið ótæmandi framboð af henni. Þetta vita neytendur þó þeir orði það kannski ekki svona. Eftirspurninni er alltaf fullnægt. Sumir halda að það hafi engin áhrif á verðið.

Þó framboðið af stökum rafbókum sé ótæmandi þá á það ekki við um titlana sem eru í boði. Líklega væri hægt að búa til lista yfir flestallar þær íslensku rafbækur sem standa rafbókalesendum til boða. Listinn yfir bækur sem standa stærsta hóp rafbókalesara – jafnvel meirihluta þeirra – er ennþá styttri. Kindle eigendur geta keypt rafbækur á Emmu (alla titla) og Skinnu (einhverja titla) en ekki bækur frá Forlaginu. Það er óþarfi að taka fram að þeir geta tekið inn allar bækur af Rafbókavefnum fyrir Kindle.

Markaðslögmálin virðast virka ágætlega. Á topplista Skinnu eru bækur frá nýrri bókaútgáfu – sem heitir Rúnatýr – í meirihluta. Þær bækur eru umtalsvert ódýrari en þær sem Forlagið hefur í boði og þær er hægt að fá fyrir Kindle. Stóru íslensku bókaútgáfurnar hafa búið til pláss fyrir nýja aðila á markaðnum með þrjósku sinni og það er verið að fylla upp í það.

Kannski væri best ef stóru íslensku bókaútgefendurnir myndu þrjóskast sem lengst við að bjóða upp á bækur sínar fyrir Kindle og á sómasamlegu verði. Þó geta litlu aðilarnir orðið aðeins stærri.

Það er reyndar engin leið til þess að fylgjast nákvæmlega með þessu en ég get sagt með vissu að pakki með 104 bókum af Rafbókavefnum hafi verið dreift að minnsta kosti 340 sinnum frá því á fimmtudagsmorgun. Vonandi oftar og víðar en ég get ekkert fylgst með því.

Ég setti pakkann sjálfur bæði á eigin vef og sem torrent á The Pirate Bay. Ég valdi síðarnefnda vefinn af þeirri einföldu ástæðu að hann er öllum opinn. Fólk þarf ekki einu sinni að skrá sig inn til þess að ná í pakkann. Mér var síðan sagt að pakkinn hefði fljótlega birst á íslenskri torrent síðu. Þaðan hef ég fengið tölur og er pakkinn kominn með yfir þrjúhundruð niðurhöl.

Augljóslega er þessi dreifing allt annars eðlis en þegar fólk tekur inn stakar bækur á Rafbókavefnum. Þá getur maður verið nokkuð viss um að fólk er að velja sér bækur sem það stefnir að því að lesa. Þegar fólk tekur en svona stóra pakka þá veit maður ekkert um slíkt. Ég vona allavega að þeir sem hafi tekið þessa pakka inn stefni annað hvort að því að lesa sjálft eða gefa þeim sem muni lesa.

Einhverjir kunna að spyrja hvort það hafi verið þörf á því að setja efnið á sjóræningjasíður – gat ég ekki bara dreift þessu í gegnum eigin vef? Niðurhölin sýna það að minnsta kosti fimmtán sinnum fleiri hafa tekið pakkann inn á sjóræningjasíðunum en af mínum vef (niðurhalið er líka tíu sinnum meira en samanlagt niðurhal af Rafbókavefnum fram að þessu). Um leið hefði það vel getað gerst að Rafbókavefurinn hefði farið á hliðina ef allt þetta fólk hefði tekið þennan pakka beint þaðan. Þetta er niðurhal sem er samanlagt vel yfir tíu gígabæt.

Þeir sem ná í torrentskrár hjálpa sjálfir til við niðurhal. Það er líka ástæðan fyrir því að þessi aðferð er vinsæl meðal þeirra sem dreifa frjálsum og opnum hugbúnaði. Um leið eykur þetta hraðann á niðurhalinu mikið.

Núna vona ég bara að þetta sé snjóbolti sem muni bæta áfram við sig. Fleiri og fleiri muni fá þennan pakka í hendurnar og dreifa honum áfram. Það sem væri martröð bókaútgefenda og bóksala er draumsýn mín.

Menningararfur í sjóræningjahöndum – Grein í Fréttatímanum.

Ég hef verið að taka saman tölur um niðurhal af Rafbókavefnum. Það sem mér þykir aðallega áhugavert eru hlutföllin milli þeirra sem taka inn rafbækur fyrir Kindle og þeirra sem velja Epub sem er eiginlega fyrir öll önnur tæki (Ipad, Kobo, Sony og Nook). Ég tók þessar hlutfallstölur síðast saman fyrir um mánuði eða svo og þær hafa lítið breyst þó mikið hafi verið tekið inn af efni í millitíðinni.

Niðurhöl á rafbókum eru samanlagt ríflega 2600. Þar af hafa um 59% verið fyrir Kindle og 41% á Epub formi. Það þarf að reka fullt af varnöglum þegar túlka á þessar tölur.

Við vitum ekkert hve margar af þessum bókum hafa verið lesnar. Mér sýnist þó teljaratölur benda til þess að fólk taki frekar inn færri bækur í einu en fleiri sem bendir til þess að það sé ekki bara að reyna að fylla tækin af mögulegu lesefni heldur sé markmiðið að taka inn efni sem það muni líklega lesa. Fólk virðist líta á það sem ákveðna “fjárfestingu” að taka inn rafbók þó hún sé ókeypis.

Við getum ekki sagt um hlutfallsdreifingu á tækjaeign. Það er t.d. ljóst að þeir sem kaupa sér Kindle gera það fyrst og fremst til þess að lesa sem þýðir að það séu færri einstaklingar sem taki sér inn fleiri bækur. Þeir sem kaupa sér hins vegar spjaldtölvur gera það væntanlega í afar fjölbreyttum tilgangi og þá er rafbókalestur bara eitt af mörgu sem hægt er að gera. Jafnvel algjört aukaatriði. Þannig gætu allt eins verið jafn mörg eða fleiri Ipaddar heldur en Kindlar á bak við þessar tölur þó eintakafjöldinn sé á hinn veginn.

Á Rafbókavefnum má taka rafbækur úr höfundarétti og breyta þeim og bæta. Ég veit til dæmis að kennaranemar hafa gert það. Þar sem mikið auðveldara er að vinna með Epub heldur en Mobi (Kindle formið) þá eykur þetta niðurhöl á fyrrnefnda forminu.

Ég gæti örugglega nefnt margt fleira. Ég held hins vegar að ég geti sagt með nokkurri vissu að þeir bókaútgefendur sem vilja raunverulega selja rafbækur þurfi að horfa til Kindle. Auðveldast væri að sjálfsögðu að taka út afritunarvarnir. Sjóræningjum er alveg sama um þær og eru svona fimm sekúndur að fjarlægja þær. Það væri frekar hægt að horfa frekar til “vatnsmerkja” (social DRM) sem ég benti á um daginn að var gert með Harry Potter bækurnar. Nýi rafbókasöluvefurinn Skinna virðist líka vilja fara þessa leið þó mér sýnist að þeir útgefendur sem þeir hafa samið við vilji áfram nota hina óskilvirku afritunarvörn Adobe (vörnin heitir Adept, krakkið heitir Inept, mér þykir það fyndinn orðaleikur).

Ætli íslenskir bókaútgefendur myndu ekki græða mest á því ef Kindle eigendur myndi í stórum stíl nota rétt sinn til þess að fjarlægja afritunarvarnirnar af rafbókum sínum til þess að geta lesið þær í sínum eigin tækjum.

Eini aðilinn sem er að græða á afritunarvarnaræðinu er Adobe. Höfundar, útgefendur og lesendur tapa hins vegar allir.

Það er merkilegt hve fólk getur verið upptekið af því að reyna að þvinga blaðsíðuhugsun inn í  heim rafbóka. Það eru engar blaðsíður í rafbókum og það er einn helsti kostur þeirra. Þú getur sjálfur stillt stærðina á letrinu eftir því sem hentar þér og þar með breytist “síðan” sem þú sérð. Hún er endurskilgreind.

Fólk vill fá blaðsíðutöl. Það þekkir blaðsíðutöl og vill halda þeim. Það er svo einfalt að vísa á blaðsíður í heimildaskráningu. Það vill helst að blaðsíðurnar í rafbókunum samsvari síðum í prentaðri útgáfu bókarinnar. Það er galið. Hver gerir kröfu um að blaðsíðutal í kilju sé eins og í harðspjaldabók? Það er vissulega voðalega þægilegt en það er ekki praktískt.

Það er alls ekki praktískt að biðja um blaðsíðutöl í rafbókum – sérstaklega ef þau eiga að samsvara blaðsíðum í prentaðri bók. Þá er í raun verið að biðja um að rafbókin sé unnin uppúr umbrotnu handriti prentaðrar bókar. Það er óþarft flækjustig. Það er mun betra að vinna rafbók uppúr óumbrotnu handriti.

Rafbókin er sinnar gerðar, hún er ekki útgáfa af prentaðri bók og við eigum eftir að sjá mikið meira af því í framtíðinni að rafbækur séu einu útgáfur bóka. Á líka að eltast við blaðsíðutöl í slíkum útgáfum? Á að neyða tækni 21. aldar til þess að fara eftir lögmálum 15. aldar tækni? Slíkt er bara vitleysa.

Rafbækur eru með staðsetningarnúmer. Þau eru nákvæmari og betri en blaðsíðutöl. Með þeim geturðu sagt nákvæmlega hvert þú ert að vísa. Vissulega þarf sá sem er að skrá heimildina að passa sig að vísa á nákvæmlega þá útgáfu rafbókarinnar sem hann er að nota en það þarf hvorteðer að gera þegar vísað er í prentaða bók því það gætu verið til ótal aðrar útgáfur af bókinni – jafnvel útgáfur sem þú veist ekkert um.

Því er líka við að bæta að staðsetningarnúmer rafbóka eru mun betri en það kerfi sem við búum við þegar kemur að vefsíðum. Þær geta sumar verið á lengd við bók án þess að hægt sé að sjá neina leið til að vísa í annað en til dæmis kaflanúmer.

Þetta er nýtt, þetta er öðruvísi, sættið ykkur við það.

Samkvæmt grein sem ég var að lesa er búið að gefa út Harry Potter bækurnar án “tæknilegra” afritunarvarna. Í staðinn er “vatnsmerki” (einhvers konar “social DRM”) á bókunum sem gerir eintakið rekjanlegt ef það fer í sjóræningjadeilingu. Mér skilst að blindrabókasöfn noti sömu aðferðir á sínar bækur.

Þetta þýðir að kaupendur geta stjórnað því sjálfir hvernig þeir varðveita sínar Harry Potter bækur. Það er miklu öruggara kerfi fyrir neytendur. Þeir geta jafnvel sent sjálfum sér bókina í tölvupósti eða sett hana í einhverja skýjaborg (með læstum aðgangi) og varið sig afleiðingum þess þegar tækin þeirra bila eða eru uppfærð.

Það er rétt að nefna að Harry Potter bækurnar eru fyrir löngu komnar í sjóræningjadreifingu. Þannig má segja að Rowling hafi ekki jafn miklu að tapa og þeir sem eru til dæmis að gefa út nýjar bækur. Það er þó mikilvægt að gera ekki of mikið úr þessu því allar líkur eru á að nýjar rafbækur sem eru seldar í einhverju upplagi fari hvorteðer í sjóræningjadreifingu hvað sem líður öllum afritunarvörnum.

En þetta er allavega áhugaverð þróun.