Gneistinn

Ég var að lesa gamalt verkefni um trúarviðhorf í skólum úr gamla Kennaraháskólanum:

Niðurstaðan úr spurningunni um bænaiðkun kemur ekki heldur vel út í könnuninni í ár ef hún er borin saman við fyrri niðurstöður. Árið 1986 kemur fram að 46% biðja oft, 45% sjaldan, 7% aldrei. Árið 1996-1997 voru sambærilegar tölur þær að 31,5% biðja oft, 34,2% stundum, 21,9% biðja sjaldan en 12,4% aldrei.

Kemur ekki vel út? Er eðlilegt að kennaranemar lýsi því á þennan hátt yfir að það sé neikvætt að færri nemendur séu að biðja bænir?

Geir nokkur Haarde talar um skrílslæti í Mogganum í dag. Raunar var hann ekki staðnum enda er hann hnetulaus. Hann hefði ekki séð nein skrílslæti um helgina en þetta myndband sýnir hins vegar slíkt. Þarna berjast kristnir munkar á því sem þeir telja helgasta blett í Jerúsalem ef ekki heiminum.

Ég er loksins búinn að koma bókinni í búðir Pennans/Eymundsson/MM í Kringlu, Smáralind, Laugarvegi, Austurstræti og Akureyri. Fyrir er hún í Bóksölu stúdenta. Á næstu dögum verður hún væntanlega líka seld hjá Vantrú. Þið sem viljið getið líka haft samband við mig og keypt eintak hjá mér. Hér eru upplýsingarnar af baksíðunni:

Robert G. Ingersoll (1833-1899) var á sínum tíma einhver þekktasti mælskumaður Bandaríkjanna. Það hefði án efa getað fleygt honum langt í stjórnmálum ef hann hefði ekki notað hæfileika sína til að fjalla um viðhorf sitt til trúarbragða og þá sérstaklega kristni eins og hún birtist í samtíma hans. Orðspor Ingersoll náði fljótt til Íslands og þegar hann lést var hann titlaður „vantrúarpostuli“ á forsíðu tímaritsins Þjóðólfs.

Pjetur G. Guðmundsson (1879-1947) er kunnur fyrir að hafa markað djúp spor í íslenska verkalýðsbaráttu. Því miður hefur framlag hans til trúargagnrýni á íslenskri tungu verið minna þekkt. Árin 1927 og 1931 gaf hann út þýðingar sínar á fjórum erindum Ingersoll undir titlinumAndlegt sjálfstæði. Þær þýðingar hafa, eins og gefur að skilja, verið illfáanlegar í langan tíma. Nokkru seinna, árið 1936, flutti hann síðan útvarpserindið Trú og trúleysi sem síðar var gefið út. Þessum útgáfum Pjeturs hefur nú verið safnað saman í þessa bók ásamt tveimur styttri þýðingum af skrifum Ingersoll.

„Það gefur að skilja, að sumt í þessum ritum sé orðið úrelt. Skoðanir manna á þeim efnum hafa mikið breyst á þessum tíma. Margt af því, sem áður var tekið sem gildur og góður sannleikur almennt, og Ingersoll og Pjetur ráðast harðast á, er nú skoðað í öðru ljósi, bæði af almenningi og kennimönnum kirkjunnar mörgum. Ei að síður er margt í ritunum, sem enn á erindi til almennings og er sígildur sannleikur. Siðbótarstarfi kirkjunnar miðar hægt áfram. Og það er ástæða til að ætla, að því miðaði ekkert, ef ekki væru þar að verki siðbótarmenn, sem standa fyrir utan og ofan kirkjuna, eins og Pjetur G. Guðmundsson og Robert G. Ingersoll.“

Ritstjóri bókarinnar er Óli Gneisti Sóleyjarson þjóðfræðingur sem einnig ritar inngang.

Andlegt sjálfstæði er fyrsta bókin í ritröðinni Sígild trúargagnrýni frá Raun ber vitni.

Ein hugmynd sem kviknaði á árshátíð Vantrúar varðaði þá gósentíð sem prestar telja nú vera komna. Þeir eru í öllum fjölmiðlum að tjá sig um að peningar skipti ekki öllu máli. Það er til leið til að stoppa þessa útrás þeirra. Allir fjölmiðlar þurfa nú að taka sig saman og birta mánaðartekjur presta fyrir aftan nafn þeirra líkt og Séð & Heyrt gerir með aldur. Það mætti líka minnast á hvernig bíla þeir eiga og hve stór húsin þeirra eru. Mér skilst að lægstu mögulegu tekjur sóknarprests sé rúm hálf milljón á mánuði. Augljóslega eru prestarnir í stóru sóknunum á höfuðborgarsvæðinu í mikið betri málum. Síðan má ekki gleyma að prestsþjónusta er undanþegin virðisaukaskatti þannig að þar hlaðast seðlarnir inn bakdyramegin.

Þessu tengt: Tækifærin í kreppunni.

Fyrsta afrek gærdagsins var að fara í badminton. Mummi leysti Sigrúnu af. Leikirnir sem við Mummi spiluðum saman voru einstaklega skemmtilegir, sérstaklega sá síðasti þegar við vorum líka í kappi við klukkuna og unnum með miklu harðfylgi.

Eftir þetta fórum við Eygló í Bónus til að versla bökunarvörur. Síðan fór hún í afmæli og ég að baka skúffukökur. Rétt fyrir sjö skelltum við kökunum og bókum í bílinn og fórum á Vantrúarárshátíðina sem var haldin heim hjá Matta. Við vorum fyrst en hægt og rólega bættist við mikill fjöldi. Ég held að þetta hafi verið fjölmennasta samkoma okkar nokkru sinni. Ég giska að hátt í 40 hafi mætt þó það hafi ekki allir verið allan tímann.

Við Daníel og Binni eyddum töluverðum tíma fyrir matinn að ræða um uppruna Íslendingasagna. Síðan þegar var raðað á borð var farið eftir stafrófsröð og ég þarf sem ég fylgdi Eygló enduðum við allir á sama borði. Reyndar breyttist umræðan á okkar hluta borðsins fljótt yfir í uppruna guðspjallana. Þar vorum við Binni og Hjalta að rökræða. Allir í mismunandi hornum. Eftir að ég fékk nóg af þessu spjalli sat ég hér og þar hjá hinum þessum en um kannski hálf tvö eða svo fórum við Eygló, Mummi, Siggi og að lokum Haukur niður til að leika okkur í Wii. Það var mikið gaman. Ef efnahagsástandið væri betra værum við Eygló örugglega komin niður í Ormsson að fjárfesta í einni svona.

Við snerum þó aftur í aðalpartíið í smá tíma og síðan skutlaði ég Wii spilurunum heim. Þetta var mikið gaman.

Út er komin bókin Andlegt sjálfstæði. Ritstjórinn er ég.

Í stuttu máli er bókin samansafn þýðinga á verkum bandaríska mælskumannsins Robert G. Ingersoll ásamt útvarpserindi sem upprunalegi þýðandi verkanna, Pjetur G. Guðmundsson, flutti ári ð1936 og hét einfaldlega Trú og trúleysi. Í bókinni er merkilega margt sem ennþá á við í dag. Texti Ingersoll er ákaflega lipur og ég nefndi um daginn hvað Eygló þótti hann fyndinn.

Erindi Pjeturs er styttra en líka beitt. Það á líka því miður en við um flest í dag, sérstaklega gagnrýni hans á samband ríkis og kirkju. Ég efast um að hann hefði trúað því að hundrað og einu ári eftir að samþykkt var ályktun um aðskilnað á Alþingi og 72 árum eftir að hann flutti erindi sitt væri þetta ástand enn við líði.

Bókin fæst í Bóksölu stúdenta og fer vonandi í aðrar bókaverslanir á næstu dögum. Þeir sem vilja frekar skipta beint við mig geta hins vegar haft samband.

Í gær fór ég með Matta og fleiri Vantrúarseggjum á fund heimspekinema. Það var bara gaman. Ég hafði reyndar ekki áttað mig á að ég þekkti svona marga heimspekinema og það var gaman að hitta þá alla.

Í niðurlagi fréttar hjá RÚV um erfðarlög bresku krúnunnar stendur:

Englandskonungur á að vera mótmælandi, þannig að fleiri en katólskir menn eru útilokaðir frá hásætinu; breskir gyðingar, múslímar og hindúar koma alls ekki til greina.

Fréttamanninum þykir nauðsynlegt að minnast á það misrétti að kaþólikkar, gyðingar, múslimar og hindúar megi ekki taka við krúnunni. Honum dettur ekki í hug að minnast á að meirihluti þeirra sem byggja sameinaða konungsdæmið trúa ekki á guð og eru þannig álitnir ógjaldgengir. Er þetta hugsanaleysi hjá fréttamanninum eða er misrétti gegn guðleysingjum þannig að það skiptir engu máli?

Þegar maður sér umræðuna um það hvort búddistar og múslimar “megi” fá að reisa sín trúarhús dettur manni helst í hug að Íslendingar aðhyllist hreinlega ekki trúfrelsi. Fyrrverandi vinnufélagi minn sagði einu sinni að trúfrelsi hefði verið þröngvað upp á Íslendinga af Dönum. Hann bætti við að margir Íslendingar litu á það sem hápunkt trúfrelsisins að kaþólikkar mættu hafa trú sína, annað væri bara of langt gengið. Íslendingar þurfa á því að halda að endurskoða viðhorf sín í þessum málum. Grunngildi vestræns samfélags eru gildin sem barist var fyrir í frönsku byltingunni. Þau þarf enn að verja.

Það er svolítið magnað hve trúmenn eru gjarnir á að reyna að móðga trúleysingja með því að líkja trúleysi þeirra við trú. Ég held að þetta hljóti að lýsa lágri sjálfsímynd þeirra sem þetta gera.