{"id":3295,"date":"2010-07-29T16:51:22","date_gmt":"2010-07-29T16:51:22","guid":{"rendered":"http:\/\/kaninka.net\/arngrimurv\/?p=3295"},"modified":"2019-01-01T13:36:58","modified_gmt":"2019-01-01T13:36:58","slug":"ogn-um-malfar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/2010\/07\/29\/ogn-um-malfar\/","title":{"rendered":"\u00d6gn um m\u00e1lfar"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd Morgunbla\u00f0inu \u00ed dag birtist <a href=\"http:\/\/mbl.is\/mm\/mogginn\/blad_dagsins\/bl_grein.html?grein_id=1342969\">pistill eftir Gu\u00f0mund Egil \u00c1rnason<\/a> sem ber heiti\u00f0 <i>Misskilningur \u00ed \u00edslenskri menningu<\/i>, sem er einmitt s\u00e9rstakt \u00e1hugam\u00e1l hj\u00e1 m\u00e9r. A\u00f0 m\u00f6rgu leyti er pistillinn \u00e1g\u00e6tis \u00e1minning um \u00feann tv\u00edskinnung sem felst \u00ed \u00f3h\u00f3flegri m\u00e1lvernd, einsog \u00feeirri sem stundu\u00f0 er af \u201e\u00edslenskum menningarstofnunum\u201c, einsog hann kemst a\u00f0 or\u00f0i. \u00dear nefnir hann s\u00e9rstaklega Mannanafnanefnd og raunar menntakerfi\u00f0 \u00ed heild sinni, sem er kannski eil\u00edti\u00f0 bratt hj\u00e1 honum.<\/p>\n<p>Tvennt hnaut \u00e9g s\u00e9rstaklega um \u00ed pistlinum. Gu\u00f0mundur Egill segir \u00e1 einum sta\u00f0:<\/p>\n<blockquote><p>Mj\u00f6g f\u00e1ir \u00cdslendingar gera s\u00e9r grein fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00edslenska er hva\u00f0 skilning var\u00f0ar (for all cognitive purposes) jafn\u00f3l\u00edk forn-\u00edslensku og s\u00e6nska. Sama stafr\u00f3f var ekki nota\u00f0 og gj\u00f6rsamlega allt anna\u00f0 hlj\u00f3\u00f0kerfi. \u00d6rd\u00e6mi: \u00cd \u00edslensku voru tv\u00f6 \u00e6, sem voru l\u00f6ng s\u00e9rhlj\u00f3\u00f0 \u00ed sta\u00f0 tv\u00edhlj\u00f3\u00f0ans sem vi\u00f0 notum \u00ed dag, tv\u00f6 \u00f6, sem a\u00f0 v\u00edsu voru \u00f6nghlj\u00f3\u00f0 en hlj\u00f3mu\u00f0u eins og o annars vegar og danskt \u00d8 hins vegar og svona m\u00e6tti lengi telja \u00e1n \u00feess a\u00f0 lesendur skildu nokku\u00f0. N\u00e9 skildu lesendur nokku\u00f0 ef \u00feeir l\u00e6su alv\u00f6ru-forn\u00edslensku e\u00f0a hlustu\u00f0u \u00e1 forn\u00edslenska hlj\u00f3\u00f0b\u00f3k en ekki n\u00e1msb\u00e6kur sk\u00f3lanna. \u00de\u00e6r gefa mj\u00f6g blekkjandi mynd af fornri \u00edslensku. <\/p><\/blockquote>\n<p>\u00c9g hef\u00f0i haldi\u00f0 a\u00f0 \u00fatg\u00e1fa fornrita hef\u00f0i \u00fea\u00f0 einmitt a\u00f0 markmi\u00f0i a\u00f0 f\u00e6ra \u00feau n\u00e6r n\u00fat\u00edmalesendum, ekki a\u00f0 gefa neina s\u00e9rstaka mynd af forn\u00edslensku. A\u00f0 sama skapi \u00feykir m\u00e9r h\u00e6pin \u00e1lyktun a\u00f0 \u00edslenska s\u00e9 jafn \u00f3l\u00edk forn\u00edslensku og s\u00e6nska. \u00dea\u00f0 \u00fe\u00fdddi a\u00f0 \u00ed \u00edslensku og s\u00e6nsku hef\u00f0u s\u00f6mu e\u00f0a hli\u00f0st\u00e6\u00f0ar hlj\u00f3\u00f0breytingar \u00e1tt s\u00e9r sta\u00f0 \u00feegar sta\u00f0reyndin er s\u00fa a\u00f0 \u00ed \u00edslensku voru breytingarnar ekki n\u00e6rri eins r\u00f3tt\u00e6kar. En \u00e9g vil a\u00f0allega r\u00e6\u00f0a \u00fe\u00e1 fullyr\u00f0ingu a\u00f0 venjulegur lesandi geti ekki skili\u00f0 skrifa\u00f0a forn\u00edslensku.<\/p>\n<p>Sj\u00e1lfum \u00feykir m\u00e9r \u00fdmist of miki\u00f0 e\u00f0a of l\u00edti\u00f0 gert \u00far \u00feeim mun sem Gu\u00f0mundur Egill talar um. \u00dev\u00ed er stundum haldi\u00f0 fram a\u00f0 \u00cdslendingar geti lesi\u00f0 handritin, sem er satt upp a\u00f0 \u00fev\u00ed marki a\u00f0 til eru \u00cdslendingar sem geta \u00fea\u00f0, enginn \u00fe\u00f3 \u00e1n \u00fej\u00e1lfunar svo \u00e9g viti. \u00de\u00e1 er hinum \u00f6fgunum stundum haldi\u00f0 fram a\u00f0 tungum\u00e1l handritanna s\u00e9 \u00fea\u00f0 \u00f3l\u00edkt n\u00fat\u00edma\u00edslensku a\u00f0 \u00ed raun s\u00e9 \u00fea\u00f0 ekki sama tungum\u00e1l. \u00dea\u00f0 er h\u00e1rr\u00e9tt hj\u00e1 Gu\u00f0mundi Agli a\u00f0 a\u00f0 forn\u00edslenska er gj\u00f6r\u00f3l\u00edk n\u00fat\u00edma\u00edslensku a\u00f0 frambur\u00f0i og a\u00f0 stafsetningin var um margt \u00f3l\u00edk, en vandam\u00e1li\u00f0 er ekki alfari\u00f0 bundi\u00f0 vi\u00f0 m\u00e1lfar.<\/p>\n<p>Ein helsta \u00e1st\u00e6\u00f0a \u00feess hversu tors\u00f3tt \u00fea\u00f0 getur veri\u00f0 a\u00f0 lesa handritin er a\u00f0 \u00feau eru illl\u00e6sileg s\u00f6kum aldurs og me\u00f0fer\u00f0ar. \u00de\u00e1 eru \u00feau uppfull af torskildum skammst\u00f6funum sem var beitt til a\u00f0 spara pl\u00e1ss \u00e1 b\u00f3kfellinu. M\u00e1lfar og stafsetning ver\u00f0ur fyrst helsti m\u00farinn \u00feegar handriti\u00f0 hefur veri\u00f0 gefi\u00f0 \u00fat stafr\u00e9tt, en jafnvel \u00fea\u00f0 \u00e6tti ekki a\u00f0 vera neinum neinn \u00f3yfirst\u00edganlegur m\u00far \u00fe\u00f3tt margt hafi breyst. Sj\u00e1lfum \u00fe\u00e6tti m\u00e9r r\u00e9ttara a\u00f0 segja a\u00f0 munurinn \u00e1 forn\u00edslensku og n\u00fat\u00edma\u00edslensku s\u00e9 umtalsver\u00f0ur, en engan veginn eins afgerandi og Gu\u00f0mundur gefur \u00ed skyn.<\/p>\n<p>\u00de\u00e1 segir hann strax \u00ed kj\u00f6lfari\u00f0:<\/p>\n<blockquote><p>\u00deegar n\u00fd or\u00f0 koma \u00far ensku e\u00f0a m\u00f6nnum dettur sj\u00e1lfum eitthvert or\u00f0 \u00ed hug \u00feurfa \u00feeir a\u00f0 b\u00ed\u00f0a eftir n\u00e6stu or\u00f0ab\u00f3k fr\u00e1 Mer\u00f0i \u00c1rnasyni til \u00feess a\u00f0 hann geti sagt okkur hvort or\u00f0i\u00f0 s\u00e9 noth\u00e6ft e\u00f0a ekki \u00ed bl\u00f6\u00f0um landsins. \u00dea\u00f0 er eins gott a\u00f0 ma\u00f0ur stelist fyrir aftan hann \u00ed b\u00ed\u00f3 \u00fe\u00e1 og hv\u00edsli \u00fev\u00ed a\u00f0 honum, ef ma\u00f0ur vill f\u00e1 leyfi til a\u00f0 nota \u00fea\u00f0 \u00e1 opinberum vettvangi<\/p><\/blockquote>\n<p>\u00deetta n\u00e6r au\u00f0vita\u00f0 ekki nokkurri \u00e1tt. F\u00f3lk hefur vissulega einhverja undarlega tr\u00f6llatr\u00fa \u00e1 or\u00f0ab\u00f3kum, en \u00cdslensk or\u00f0ab\u00f3k er ekki kan\u00f3na einnar e\u00f0a annarrar stofnunar, nema veri \u00fea\u00f0 ritstj\u00f3rans sj\u00e1lfs. Or\u00f0ab\u00e6kur eru ekki fr\u00e6\u00f0irit heldur eru \u00fe\u00e6r h\u00e1\u00f0ar duttlungum ritstj\u00f3ra hverju sinni. \u00cd \u00edslenskudeildinni var gefi\u00f0 d\u00e6mi af ritstj\u00f3ra \u00cdslenskrar or\u00f0ab\u00f3kar sem fjarl\u00e6g\u00f0i or\u00f0i\u00f0 &#8216;valsari&#8217; fr\u00e1 fyrri \u00fatg\u00e1fu en b\u00e6tti inn &#8216;kr-ingur&#8217; \u00ed sta\u00f0inn. \u00de\u00f3 a\u00f0 M\u00f6r\u00f0ur hafi vilja\u00f0 hafa &#8216;sjitt&#8217; \u00ed or\u00f0ab\u00f3kinni sinni \u00fe\u00fd\u00f0ir \u00fea\u00f0 ekki a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 skyndilega or\u00f0in \u00edslenska, og \u00fea\u00f0 \u00fe\u00f3tt hann hef\u00f0i sleppt \u00fev\u00ed \u00fe\u00fdddi \u00fea\u00f0 ekki heldur a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri \u00fea\u00f0 ekki. Ekki frekar en valsari h\u00e6tti a\u00f0 vera \u00edslenska \u00feegar \u00fea\u00f0 var fjarl\u00e6gt \u00far or\u00f0ab\u00f3kinni.<\/p>\n<p>Tungum\u00e1li\u00f0 er \u00fea\u00f0 sem f\u00f3lk talar og \u00fea\u00f0 er \u00fea\u00f0 lengsta sem nokkur kan\u00f3na n\u00e6r. M\u00f6r\u00f0ur r\u00e6\u00f0ur ekki hvernig f\u00f3lk talar, \u00fea\u00f0 gerir f\u00f3lk sj\u00e1lft, enda \u00fe\u00f3tt til s\u00e9 einstaka fasisti sem heldur \u00f6\u00f0ru fram. \u00deess vegna b\u00fd\u00f0st Gu\u00f0mundi Agli a\u00f0 beita hva\u00f0a slangri sem hann vill \u00e1n \u00feess \u00fea\u00f0 s\u00e9 neitt \u00f3\u00edslenskara en hva\u00f0 anna\u00f0. Enda ef f\u00f3lk sletti ekki \u00feyrfti enga Mer\u00f0i til a\u00f0 skemma daginn fyrir Ei\u00f0i Gu\u00f0nasyni og hans n\u00f3tum. \u00datgefnum sko\u00f0unum Mar\u00f0ar \u00e1 \u00fev\u00ed hva\u00f0 s\u00e9 \u00edslenska \u00fearf \u00e1 hinn b\u00f3ginn ekki a\u00f0 taka neitt alvarlegar en manni sj\u00e1lfum s\u00fdnist.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd Morgunbla\u00f0inu \u00ed dag birtist pistill eftir Gu\u00f0mund Egil \u00c1rnason sem ber heiti\u00f0 Misskilningur \u00ed \u00edslenskri menningu, sem er einmitt s\u00e9rstakt \u00e1hugam\u00e1l hj\u00e1 m\u00e9r. A\u00f0 m\u00f6rgu leyti er pistillinn \u00e1g\u00e6tis \u00e1minning um \u00feann tv\u00edskinnung sem felst \u00ed \u00f3h\u00f3flegri m\u00e1lvernd, einsog \u00feeirri sem stundu\u00f0 er af \u201e\u00edslenskum menningarstofnunum\u201c, einsog hann kemst a\u00f0 or\u00f0i. \u00dear nefnir hann &hellip; <a href=\"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/2010\/07\/29\/ogn-um-malfar\/\" class=\"more-link\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa: <span class=\"screen-reader-text\">\u00d6gn um m\u00e1lfar<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[32,35,25],"tags":[],"class_list":["post-3295","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bkur","category-islenska","category-tungumal"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3295","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3295"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3295\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13773,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3295\/revisions\/13773"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3295"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3295"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3295"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}