{"id":3607,"date":"2011-06-09T12:14:24","date_gmt":"2011-06-09T12:14:24","guid":{"rendered":"http:\/\/kaninka.net\/arngrimurv\/?p=3607"},"modified":"2019-01-01T13:37:05","modified_gmt":"2019-01-01T13:37:05","slug":"konur-skrimsli-og-kvenskrimsli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/2011\/06\/09\/konur-skrimsli-og-kvenskrimsli\/","title":{"rendered":"Konur, skr\u00edmsli og kvenskr\u00edmsli"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/www.tablespace.net\/maps\/lowres\/MunsterMonster.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.tablespace.net\/maps\/lowres\/MunsterMonster.jpg\" width=\"180\" height=\"240\" alt=\"\" align=\"left\" border=\"0\" hspace=\"4\" vspace=\"4\"\/><\/a><em>J\u00f6\u00f0run<\/em> er grundvallarhugtak \u00ed hinseginfr\u00e6\u00f0um og fem\u00edniskum fr\u00e6\u00f0um. \u00cd b\u00f3k sinni <em>Bodies that Matter<\/em> fjallar Judith Butler um j\u00f6\u00f0run \u00e1 \u00feeim n\u00f3tum (minnir mig, \u00e9g hef ekki b\u00f3kina hj\u00e1 m\u00e9r) a\u00f0 hin j\u00f6\u00f0ru\u00f0u markist af sj\u00e1lfskilgreindu f\u00e9lagslegu normi, og tekur d\u00e6mi af \u00fdmsum j\u00f6\u00f0ru\u00f0um \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsh\u00f3pum. \u00datfr\u00e1 skilgreiningu Butlers m\u00e1 or\u00f0a \u00feetta sem svo a\u00f0 hv\u00edtir mi\u00f0aldra karlar s\u00e9u hi\u00f0 samf\u00e9lagslega vi\u00f0urkennda norm, og sem sl\u00edkir ver\u00f0a a\u00f0rir h\u00f3par \u2013 ekki s\u00edst konur \u2013 \u00f3e\u00f0lilegir \u00ed samanbur\u00f0i. Konur s\u00e9u \u00feannig ja\u00f0ra\u00f0ar innan fe\u00f0raveldisins. \u00cd \u00feeim skilningi m\u00e6tti segja a\u00f0 femin\u00edsk r\u00e9ttindabar\u00e1tta grundvallist \u00e1 a\u00f0 sam\u00feykkja \u00fe\u00e1 j\u00f6\u00f0run \u00fear til h\u00fan hefur veri\u00f0 j\u00f6fnu\u00f0 \u00fat inn a\u00f0 samf\u00e9lagslega \u00e1s\u00e6ttanlegri mi\u00f0ju \u2013 konur sam\u00feykkja me\u00f0 \u00f6\u00f0rum or\u00f0um ekki a\u00f0 \u00fe\u00e6r s\u00e9u l\u00edka menn, ekki fyrren \u00fe\u00e6r nj\u00f3ta r\u00e9ttinda til jafns vi\u00f0 \u00fe\u00e1.<\/p>\n<p>\u00deessi j\u00f6\u00f0run felur einnig \u00ed s\u00e9r einhverskonar \u00f3n\u00e1tt\u00faru. \u00cd heter\u00f3normat\u00edfu samf\u00e9lagi ja\u00f0rast hinsegin f\u00f3lk gagnvart norminu og ver\u00f0ur \u00ed augum mi\u00f0junnar a\u00f0 vi\u00f0rinum. \u00datfr\u00e1 sama sj\u00f3narmi\u00f0i er hinsegin bar\u00e1ttan me\u00f0vita\u00f0 \u201ehinsegin\u201c \u00fear til hinsegin f\u00f3lk ver\u00f0ur sam\u00feykkt til jafns \u00e1 vi\u00f0 a\u00f0ra. Ein birtingarmynd \u00feeirrar bar\u00e1ttu er Gaypride, karnival\u00edskur f\u00f6gnu\u00f0ur fj\u00f6lbreytileika mannf\u00f3lksins sem hefur upp r\u00e9ttinn til frj\u00e1lsra \u00e1sta, manngildi \u00f3h\u00e1\u00f0 l\u00edfsgildum og \u00fea\u00f0 sem er \u201e\u00f6\u00f0ruv\u00edsi\u201c andsp\u00e6nis hinu vi\u00f0urkennda \u2013 og hi\u00f0 vi\u00f0urkennda m\u00e6tti segja a\u00f0 s\u00e9 gagnkynhneig\u00f0ur, mi\u00f0aldra, hv\u00edtur karl \u00ed jakkaf\u00f6tum me\u00f0 h\u00e1sk\u00f3lapr\u00f3f upp \u00e1 vasann. \u00dear me\u00f0 er j\u00f6\u00f0runin sta\u00f0fest til a\u00f0 benda \u00e1 a\u00f0st\u00f6\u00f0umun milli \u00f3l\u00edkra \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsh\u00f3pa og hi\u00f0 hr\u00f3pandi \u00f3jafnr\u00e9tti sem barist er gegn. Mi\u00f0jan ver\u00f0ur ekki skilgreind \u00e1n ja\u00f0arsins, og \u00feetta er ein lei\u00f0 til a\u00f0 berjast fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 ja\u00f0arinn ver\u00f0i f\u00e6r\u00f0ur n\u00e6r mi\u00f0junni, og a\u00f0 \u00e1 endanum ver\u00f0i hvorutveggja mi\u00f0junni og ja\u00f0arnum tort\u00edmt me\u00f0 allsherjar jafnr\u00e9tti.<\/p>\n<p>\u00datfr\u00e1 svipu\u00f0um hugmyndum um \u00f3hj\u00e1kv\u00e6milega j\u00f6\u00f0run \u00fatfr\u00e1 skilgreindri mi\u00f0ju spretta hugt\u00f6kin heimsmynd og si\u00f0menning, einsog \u00feau eru notu\u00f0 \u00ed mi\u00f0aldafr\u00e6\u00f0um, nema \u00fear er mi\u00f0junni skipt \u00fat fyrir <em>sj\u00e1lfi\u00f0<\/em>, og ja\u00f0rinum skipt \u00fat fyrir hugmyndina um <em>\u201ehinn\u201c<\/em>. H\u00e9r gengur sems\u00e9 aftur hugmyndin um <em>okkur<\/em> andsp\u00e6nis <em>hinum<\/em>, hugmynd sem enn \u00e1 s\u00e9r talsmenn \u00ed n\u00fat\u00edmanum \u00e1 me\u00f0al \u00f6fgah\u00e6grimanna, ekki s\u00edst n\u00fdnasista. H\u00e9r er \u00fev\u00ed um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a tvennskonar j\u00f6\u00f0run: Sj\u00e1lfskipu\u00f0 j\u00f6\u00f0run fyrrnefndra bar\u00e1ttuh\u00f3pa beinist fr\u00e1 ja\u00f0rinum inn a\u00f0 mi\u00f0ju, \u00ed vi\u00f0leitni til a\u00f0 breyta \u00fareldu samf\u00e9lagi innan fr\u00e1 me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 benda \u00e1 \u00fea\u00f0 sem skilur \u00f3l\u00edka \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsh\u00f3pa a\u00f0. S\u00fa j\u00f6\u00f0run sem n\u00fa er nefnd til s\u00f6gunnar beinist hinsvegar fr\u00e1 skilgreindu sj\u00e1lfi \u00fat \u00e1 ja\u00f0arinn, gegn hinum, \u00ed vi\u00f0leitni til a\u00f0 vi\u00f0halda samf\u00e9lagsger\u00f0inni og sj\u00e1lfsmyndinni, me\u00f0 \u00fev\u00ed einmitt a\u00f0 benda \u00e1 \u00fea\u00f0 sem skilur \u00f3l\u00edk \u00fej\u00f3\u00f0arbrot a\u00f0. \u201eEf \u00fe\u00fa ert ekki me\u00f0 okkur, \u00fe\u00e1 ertu me\u00f0 \u00feeim\u201c hefur stundum heyrst sagt \u00ed stj\u00f3rnm\u00e1laumr\u00e6\u00f0u samt\u00edmans, \u00e1 svipa\u00f0an h\u00e1tt og nasistar l\u00edktu gy\u00f0ingum vi\u00f0 rottufaraldur berandi me\u00f0 s\u00e9r pestina.<\/p>\n<p>Sl\u00edkra hugmynda finnst \u00e1hugavert merki \u00e1 mi\u00f0\u00f6ldum. \u00dej\u00f3\u00f0r\u00edki voru sannarlega ekki eins r\u00f3tgr\u00f3in \u00fe\u00e1 einsog n\u00fa og hugmyndafr\u00e6\u00f0i \u00fear a\u00f0 l\u00fatandi var a\u00f0 langst\u00e6rstu leyti \u00f3m\u00f3tu\u00f0. \u00cd heimsmynd mi\u00f0alda finnst engu a\u00f0 s\u00ed\u00f0ur mj\u00f6g sterk hugmynd um heild, skilgreinda mi\u00f0ju, sem kalla m\u00e6tti \u201eokkur\u201c. \u00cd mi\u00f0ju hins \u00feekkta heims st\u00f3\u00f0 Jer\u00fasalem, hin heilaga borg alm\u00e1ttugs Gu\u00f0s, og \u00fea\u00f0an fr\u00e1 \u00ed rad\u00edus breiddust a\u00f0rar \u00f3\u00e6\u00f0ri bygg\u00f0ir \u00fateftir kringlu heimsins. \u00cd h\u00e1austri l\u00e1 Parad\u00eds, aldingar\u00f0urinn Eden. Enda \u00fe\u00f3tt mannskepnan v\u00e6ri a\u00f0 eil\u00edfu \u00fatl\u00e6g \u00fea\u00f0an \u00fe\u00e1 \u00e1tti h\u00fan s\u00e9r sinn sta\u00f0 \u00e1 heimskortinu. En \u00e1 ja\u00f0ri heimsins, s\u00e9rstaklega \u00ed h\u00e1nor\u00f0ri og h\u00e1su\u00f0ri, fundust \u00f3freskar \u00fej\u00f3\u00f0ir sem ekki h\u00f6f\u00f0u hloti\u00f0 n\u00e1\u00f0 Gu\u00f0s.<\/p>\n<p>Me\u00f0al margra vera sem finna m\u00e1 \u00e1 heimskortum fr\u00e1 mi\u00f0\u00f6ldum, sem me\u00f0 raun og sanni voru skilgreindur hluti kristinnar heimsmyndar af ekki \u00f3merkilegri kan\u00f3num en \u00cdsid\u00f3r fr\u00e1 Sevilla og heil\u00f6gum \u00c1g\u00fast\u00ednusi, m\u00e1 nefna einf\u00f3tunga, h\u00f6fu\u00f0lausa menn me\u00f0 andlit \u00e1 bringunni, sj\u00e1lfan andkrist \u00ed b\u00fari \u00ed S\u00edber\u00edu og \u00fdmis tr\u00f6ll. Um \u00feessar skepnur er gr\u00ed\u00f0armargt a\u00f0 segja sem \u00fev\u00ed mi\u00f0ur r\u00famast ekki \u00ed svo stuttum pistli sem \u00feessum. En \u00ed lj\u00f3si \u00feeirra hugmynda um j\u00f6\u00f0run sem \u00e9g hef vaki\u00f0 m\u00e1ls \u00e1 h\u00e9r langar mig a\u00f0 benda \u00e1 eina \u00e1hugaver\u00f0a hli\u00f0st\u00e6\u00f0u vi\u00f0 hugmyndir Judithar Butler sem finnst \u00ed fer\u00f0as\u00f6gum og b\u00f3kmenntum fr\u00e1 mi\u00f0\u00f6ldum: nefnilega Amaz\u00f3nur.<\/p>\n<p>Skr\u00edmsli voru \u00f3gn sem b\u00faist var vi\u00f0 a\u00f0 venjulegur fer\u00f0alangur g\u00e6ti m\u00e6tt \u00e1 lei\u00f0 sinni. Drekar voru \u00fear \u00e1 me\u00f0al, auk finng\u00e1lkna og \u00feeirra skepna sem \u00e9g hef \u00feegar minnst \u00e1. Skr\u00edmsli voru svo hversdagsleg \u00f3gn \u00e1 mi\u00f0\u00f6ldum a\u00f0 bera m\u00e6tti hana saman vi\u00f0 m\u00f6guleikann \u00e1 sprungnu dekki \u00e1 hringveginum n\u00fatildags. Me\u00f0al \u00feessara skr\u00edmsla voru Amaz\u00f3nurnar. \u00de\u00e6r skera sig fyrst og fremst \u00far h\u00f3pi annarra skr\u00edmsla fyrir \u00fe\u00e6r sakir a\u00f0 \u00fe\u00e6r voru ekki \u00f3freskar \u00fatlits. Hi\u00f0 \u00f3freska \u00ed fari Amaz\u00f3nanna voru \u00fe\u00e6r hugmyndir sem um \u00fe\u00e6r gengu, a\u00f0 \u00fe\u00e6r t\u00e6ldu karlmenn til lags vi\u00f0 sig og r\u00e6kju \u00fe\u00e1 svo brott, og dr\u00e6pu \u00f6ll sveinb\u00f6rn sem \u00fe\u00e6r \u00f3lu. \u00deannig hef\u00f0u \u00fe\u00e6r \u00ed \u00e1rhundru\u00f0 byggt upp heilan \u00fej\u00f3\u00f0flokk hersk\u00e1rra kvenna sem bjuggu \u00ed samf\u00e9lagi m\u00e6\u00f0raveldis.<\/p>\n<p>\u00d6ll skr\u00edmsli l\u00e1gu sannarlega vi\u00f0 ja\u00f0ar \u00feess \u00feekkta, og hi\u00f0 \u00f3\u00feekkta er \u00e1vallt nokku\u00f0 sem \u00f3ttast er \u00e1 hverjum t\u00edma fyrir sig \u2013 skr\u00edmsli eru vansk\u00f6pu\u00f0 b\u00f6rn Gu\u00f0s og \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00f6llu leyti \u00f3\u00e6\u00f0ri. Amaz\u00f3nurnar eru kannski sj\u00e1lfar ekki skr\u00edmsli, en samf\u00e9lagsger\u00f0 \u00feeirra er \u00f3fresk; h\u00fan stendur \u00ed berh\u00f6ggi vi\u00f0 vi\u00f0tekin gildi hinna r\u00e9ttbornu \u00fej\u00f3\u00f0a Gu\u00f0s. \u00de\u00e1 gengu \u00fe\u00e6r s\u00f6gur a\u00f0 \u00fe\u00e6r limlestu sj\u00e1lfar sig til \u00feess a\u00f0 berjast til heimsyfirr\u00e1\u00f0a og sneiddu \u00ed \u00feeim tilgangi af s\u00e9r anna\u00f0 brj\u00f3sti\u00f0 svo \u00fe\u00e6r g\u00e6tu betur skoti\u00f0 af boga. \u00deess vegna voru \u00fe\u00e6r skr\u00edmsli \u2013 \u00feetta \u00fe\u00f3tti algj\u00f6rlega \u00f3t\u00e6kt, og \u00f3freskt. Svipa\u00f0 og \u00fea\u00f0 \u00feykir \u00f3t\u00e6kt n\u00fa \u00e1 d\u00f6gum a\u00f0 konur nj\u00f3ti r\u00e9ttinda til jafns vi\u00f0 menn, mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 efndir \u00ed \u00f6llu falli. \u00deetta er burts\u00e9\u00f0 fr\u00e1 \u00fev\u00ed hvort Amaz\u00f3nur voru \u00ed raun og sann til, en fyrir \u00fev\u00ed eru h\u00e6pnar s\u00f6gulegar forsendur.<\/p>\n<p>Hugmynd Judithar Butler um j\u00f6\u00f0run vir\u00f0ist \u00fev\u00ed ekki eing\u00f6ngu eiga vi\u00f0 r\u00f6k a\u00f0 sty\u00f0jast \u00ed n\u00fat\u00edmasamf\u00e9lagi, heldur m\u00e1 f\u00e6ra r\u00f6k fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 j\u00f6\u00f0run hafi alltaf \u00e1tt s\u00e9r sta\u00f0 \u00ed karlmi\u00f0u\u00f0u, heter\u00f3normat\u00edfu samf\u00e9lagi. Konur eru ekki \u00e1litin skr\u00edmsli lengur fyrir a\u00f0 berjast gegn eigin j\u00f6\u00f0run, en konur hafa enda \u00feurft a\u00f0 \u00fej\u00e1st til a\u00f0 n\u00e1 fram \u00feeim markmi\u00f0um s\u00ednum a\u00f0 vera eitthva\u00f0 anna\u00f0 og meira en stofust\u00e1ss og eldav\u00e9l. Konur eru hinsvegar enn ja\u00f0arh\u00f3pur \u00ed n\u00fat\u00edmasamf\u00e9lagi, auk annarra \u00f3freskra a\u00f0ilja \u00e1 bor\u00f0 vi\u00f0 hinsegin f\u00f3lk. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed ekki af handah\u00f3fi a\u00f0 \u00e9g gr\u00edp til l\u00edkingar vi\u00f0 mi\u00f0aldirnar, \u00fev\u00ed hvar eiginlega liggur munurinn milli kvenna, skr\u00edmsla og kvenskr\u00edmsla?<\/p>\n<p>Kannski \u00feeirri spurningu skyldi beina til \u00feess mi\u00f0aldaf\u00f3lks sem enn hefur \u00edt\u00f6k \u00ed vestr\u00e6nu samf\u00e9lagi.<\/p>\n<p><i>Birtist fyrst \u00e1 <a href=\"http:\/\/www.smugan.is\/pistlar\/fastir-pennar\/arngrimur-vidalin\/nr\/6094\">Smugunni<\/a> \u00feann 3. j\u00fan\u00ed 2011.<\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>J\u00f6\u00f0run er grundvallarhugtak \u00ed hinseginfr\u00e6\u00f0um og fem\u00edniskum fr\u00e6\u00f0um. \u00cd b\u00f3k sinni Bodies that Matter fjallar Judith Butler um j\u00f6\u00f0run \u00e1 \u00feeim n\u00f3tum (minnir mig, \u00e9g hef ekki b\u00f3kina hj\u00e1 m\u00e9r) a\u00f0 hin j\u00f6\u00f0ru\u00f0u markist af sj\u00e1lfskilgreindu f\u00e9lagslegu normi, og tekur d\u00e6mi af \u00fdmsum j\u00f6\u00f0ru\u00f0um \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsh\u00f3pum. \u00datfr\u00e1 skilgreiningu Butlers m\u00e1 or\u00f0a \u00feetta sem svo a\u00f0 hv\u00edtir &hellip; <a href=\"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/2011\/06\/09\/konur-skrimsli-og-kvenskrimsli\/\" class=\"more-link\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa: <span class=\"screen-reader-text\">Konur, skr\u00edmsli og kvenskr\u00edmsli<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33,9,21,22],"tags":[],"class_list":["post-3607","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-feminismi","category-greinar","category-politik","category-saga"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3607","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3607"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3607\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13838,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3607\/revisions\/13838"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3607"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3607"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3607"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}