{"id":4303,"date":"2013-12-30T23:23:04","date_gmt":"2013-12-30T23:23:04","guid":{"rendered":"http:\/\/gamla.truflun.net\/arngrimurv\/?p=4303"},"modified":"2019-01-01T13:37:17","modified_gmt":"2019-01-01T13:37:17","slug":"veraldarsogur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/2013\/12\/30\/veraldarsogur\/","title":{"rendered":"Veraldars\u00f6gur"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g nefndi veraldars\u00f6gur \u00ed <a href=\"http:\/\/gamla.truflun.net\/arngrimurv\/2013\/12\/midi-til-kaupmannahafnar\/\" title=\"Mi\u00f0i til Kaupmannahafnar\">bloggi<\/a> \u00ed fyrradag. \u00de\u00f3tt \u00fea\u00f0 segi sig a\u00f0 nokkru leyti sj\u00e1lft hverslags b\u00f3kmenntir \u00fea\u00f0 eru er kannski til nokkurs a\u00f0 segja samt l\u00edtillega fr\u00e1 \u00feeim, hva\u00f0 \u00fea\u00f0 er sem gerir \u00fe\u00e6r a\u00f0 m\u00ednu mati a\u00f0 einna merkilegustu b\u00f3kum sem til eru.<\/p>\n<p>Veraldars\u00f6gur byggja \u00e1 hugmynd heilags \u00c1g\u00fast\u00ednusar fr\u00e1 Hipp\u00f3 um heimsaldra (lat. aetates mundi) sem oftast eru taldir vera sex, stundum sj\u00f6 ef t\u00edminn eftir heimsendi er talinn me\u00f0.<\/p>\n<p>Fyrsti heimsaldurinn er t\u00edminn fr\u00e1 sk\u00f6pun mannsins, Adams og Evu, fram a\u00f0 N\u00f3a. Annar heimsaldurinn n\u00e6r fr\u00e1 N\u00f3a til Abrahams. \u00deri\u00f0ji heimsaldurinn n\u00e6r fr\u00e1 Abraham til Dav\u00ed\u00f0s konungs og s\u00e1lmask\u00e1lds. Fj\u00f3r\u00f0i heimsaldurinn n\u00e6r fr\u00e1 Dav\u00ed\u00f0 til herlei\u00f0ingar gy\u00f0inga inn \u00ed Bab\u00fdlon. Fimmti heimsaldurinn n\u00e6r fr\u00e1 \u00feeirri t\u00ed\u00f0 til f\u00e6\u00f0ingar Krists. Sj\u00f6tti heimsaldurinn hefst me\u00f0 Kristsbur\u00f0i og honum l\u00fdkur \u00feegar hann sn\u00fdr aftur vi\u00f0 heimsendi a\u00f0 d\u00e6ma lifendur og dau\u00f0a.<\/p>\n<p>\u00deannig hefjast veraldars\u00f6gur jafnan \u00e1 sk\u00f6punars\u00f6gunni og \u00fea\u00f0an er mannkynssagan rakin eftir Bibl\u00edunni, sem var talin vera eina \u00f6rugga heimildin um veraldars\u00f6gu enda komin til okkar fr\u00e1 Gu\u00f0i. Inn \u00ed veraldars\u00f6guna var svo jafnan fl\u00e9tta\u00f0 \u00f6\u00f0rum s\u00f6gulegum vi\u00f0bur\u00f0um sem voru \u00feekktir \u00far heimildum sem taldar voru \u00e1rei\u00f0anlegar. \u00deannig er s\u00f6gu R\u00f3mar, Alexanders mikla og Tr\u00f3justr\u00ed\u00f0sins \u2014 svo eitthva\u00f0 s\u00e9 nefnt \u2014 skeytt inn \u00ed fr\u00e1s\u00f6gnina \u00ed t\u00edmar\u00f6\u00f0. Veraldars\u00f6gum l\u00edkur svo vanalega \u00ed samt\u00ed\u00f0 skrifarans sj\u00e1lfs, sem lifir \u00e1 hinum sj\u00f6tta og s\u00ed\u00f0asta heimsaldri fyrir endalok veraldar. \u00cd \u00feeim skilningi er veraldars\u00f6gum \u00e6tla\u00f0 a\u00f0 vera t\u00e6mandi fr\u00e1sagnir af s\u00f6gu heimsins og mannsins. \u00dea\u00f0 m\u00e6tti a\u00f0 vissu leyti segja a\u00f0 menn v\u00e6ru a\u00f0 skr\u00e1 \u00fea\u00f0 sem \u00feekkt v\u00e6ri me\u00f0an \u00feeir bi\u00f0u eftir endalokunum (sem enn l\u00e1ta b\u00ed\u00f0a eftir s\u00e9r).<\/p>\n<p>Sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0 sagnarit sem saman mynda hluta \u00far eins konar st\u00f3rri veraldars\u00f6gu hafa var\u00f0veist, svo sem R\u00f3mverja saga, Alexanders saga og Gy\u00f0inga saga. \u00de\u00e1 m\u00e6tti telja til svonefnd gervisagnfr\u00e6\u00f0irit \u00e1 vi\u00f0 Tr\u00f3jumanna s\u00f6gu, sem \u00fe\u00fddd er eftir uppdikta\u00f0ri fyrirmynd Daresar Phrygiusar. \u00dea\u00f0 er alveg lj\u00f3st a\u00f0 frumsamin \u00edslensk sagnarit eru ekki ritu\u00f0 utan samhengis vi\u00f0 hina \u00feekktu veraldars\u00f6gu, en a\u00f0 hve miklu leyti \u00feau eru framhald af henni e\u00f0a vi\u00f0b\u00f3t vi\u00f0 hana ver\u00f0ur aldrei komist a\u00f0 me\u00f0 vissu. \u00dea\u00f0 er einmitt \u00ed samhengi vi\u00f0 \u00feessa vitneskju um heiminn sem \u00e9g tel a\u00f0 e\u00f0lilegast s\u00e9 a\u00f0 lesa konungas\u00f6gur, \u00cdslendingas\u00f6gur og fornaldars\u00f6gur. Veraldars\u00f6gur eru okkur ekki s\u00ed\u00f0ur \u00f3metanlegar heimildir um hugsunarh\u00e1tt mi\u00f0aldamanna einmitt \u00feess vegna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g nefndi veraldars\u00f6gur \u00ed bloggi \u00ed fyrradag. \u00de\u00f3tt \u00fea\u00f0 segi sig a\u00f0 nokkru leyti sj\u00e1lft hverslags b\u00f3kmenntir \u00fea\u00f0 eru er kannski til nokkurs a\u00f0 segja samt l\u00edtillega fr\u00e1 \u00feeim, hva\u00f0 \u00fea\u00f0 er sem gerir \u00fe\u00e6r a\u00f0 m\u00ednu mati a\u00f0 einna merkilegustu b\u00f3kum sem til eru. Veraldars\u00f6gur byggja \u00e1 hugmynd heilags \u00c1g\u00fast\u00ednusar fr\u00e1 Hipp\u00f3 um heimsaldra &hellip; <a href=\"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/2013\/12\/30\/veraldarsogur\/\" class=\"more-link\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa: <span class=\"screen-reader-text\">Veraldars\u00f6gur<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[32,16,22,24],"tags":[],"class_list":["post-4303","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bkur","category-midaldir","category-saga","category-tru"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4303","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4303"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4303\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13945,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4303\/revisions\/13945"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4303"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4303"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4303"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}