{"id":4446,"date":"2016-01-10T16:24:03","date_gmt":"2016-01-10T16:24:03","guid":{"rendered":"http:\/\/gamla.truflun.net\/arngrimurv\/?p=4446"},"modified":"2019-01-01T13:37:18","modified_gmt":"2019-01-01T13:37:18","slug":"astin-a-timum-fasismans","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/2016\/01\/10\/astin-a-timum-fasismans\/","title":{"rendered":"\u00c1stin \u00e1 t\u00edmum fasismans"},"content":{"rendered":"<p>St\u00e6rstan hluta \u00e6vi minnar hef \u00e9g b\u00fai\u00f0 vi\u00f0 frj\u00e1lsa Evr\u00f3pu. \u00c9g bj\u00f3 \u00ed Evr\u00f3pu \u00e1 \u00f3frj\u00e1lsum t\u00edmum og vi\u00f0 kalt str\u00ed\u00f0 en vissi ekki af \u00fev\u00ed. \u00deegar Berl\u00ednarm\u00farinn f\u00e9ll voru \u00fea\u00f0 m\u00e9r engin t\u00ed\u00f0indi. \u00deegar Sov\u00e9tr\u00edkin h\u00e6ttu a\u00f0 vera tamt hugtak og R\u00fassland Jelts\u00edns t\u00f3k vi\u00f0 og s\u00f6mulei\u00f0is \u00fdmis \u00f6nnur r\u00edki, \u00fe\u00e1 var\u00f0 \u00e9g ekki vel var vi\u00f0 \u00fea\u00f0. \u00c9g t\u00f3k eftir \u00fev\u00ed \u00feegar J\u00fag\u00f3slav\u00eda h\u00e6tti a\u00f0 vera til, enda haf\u00f0i \u00e9g veri\u00f0 \u00fear. \u00c9g skildi ekki hvernig land gat h\u00e6tt a\u00f0 vera til. \u00c9g h\u00e9lt a\u00f0 \u00fea\u00f0 hef\u00f0i horfi\u00f0 af yfirbor\u00f0i jar\u00f0ar \u00feegar m\u00e9r var sagt fr\u00e1 \u00fev\u00ed. Str\u00ed\u00f0i\u00f0 \u00ed kj\u00f6lfari\u00f0 st\u00f3\u00f0 \u00ed \u00e1ratug, allt til 2001.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 hefur \u00ed raun ekki veri\u00f0 fri\u00f0ur \u00ed Evr\u00f3pu neitt s\u00e9rstaklega lengi. \u00dea\u00f0 er enn ekki fri\u00f0ur \u00ed Evr\u00f3pu \u00ed raun og n\u00e6gir a\u00f0 l\u00edta til \u00e1taka um Kr\u00edmskagann. Evr\u00f3pusambandi\u00f0 sj\u00e1lft stendur v\u00f6ltum f\u00f3tum og \u00e1hrifam\u00e1ttur Sameinu\u00f0u \u00fej\u00f3\u00f0anna vir\u00f0ist vera veikur ef nokkur. Sj\u00e1lfur\u00a0hef \u00e9g b\u00fai\u00f0 vi\u00f0 \u00feau forr\u00e9ttindi a\u00f0 hafa alltaf veri\u00f0 laus vi\u00f0 \u00e1t\u00f6k \u00ed m\u00ednu l\u00edfi og \u00feannig tr\u00faa\u00f0 \u00fev\u00ed \u00ed blindni a\u00f0 Evr\u00f3pa \u2013 og heimurinn almennt \u2013 s\u00e9 \u00ed g\u00f3\u00f0um m\u00e1lum. A\u00f0 str\u00ed\u00f0 \u00ed Evr\u00f3pu\u00a0s\u00e9u li\u00f0in t\u00ed\u00f0 og a\u00f0 framt\u00ed\u00f0in s\u00e9 sj\u00e1lfkrafa bjartari en grimm fort\u00ed\u00f0in. Um tv\u00edtugt tr\u00fa\u00f0i \u00e9g einl\u00e6gt \u00e1 sl\u00edka framfarahyggju. N\u00fana fylgist \u00e9g me\u00f0 upprisu fasismans og skil loksins hva\u00f0 heimurinn er broth\u00e6ttur.<\/p>\n<p>Eftir tuttugu daga flyt \u00e9g til P\u00f3llands skamma hr\u00ed\u00f0 til a\u00f0 kenna \u00fear n\u00e1mskei\u00f0 vi\u00f0 h\u00e1sk\u00f3lann \u00ed Katowice \u00ed Sles\u00edu. P\u00f3lland er n\u00fana fasistar\u00edki. \u00dea\u00f0 er eitthva\u00f0 \u00f6fugsn\u00fai\u00f0 vi\u00f0 \u00fea\u00f0, a\u00f0 \u00feetta \u00e1g\u00e6ta land s\u00e9 n\u00fana \u00ed fylkingarbrj\u00f3sti fasista \u00ed Evr\u00f3pu \u00feegar \u00fea\u00f0 var \u00feeirra fyrsta f\u00f3rnarlamb \u00e1 fyrri helmingi s\u00ed\u00f0ustu aldar. En s\u00fa \u00fer\u00f3un \u00e1 s\u00e9r raunar afar langa s\u00f6gu.<\/p>\n<p>Hva\u00f0 um \u00fea\u00f0, n\u00fa les \u00e9g \u00ed bla\u00f0inu a\u00f0 nasistatvibbinn Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski s\u00e9 farinn a\u00f0 funda me\u00f0\u00a0helv\u00edtis skepnunni Viktor Orb\u00e1n \u00ed Niedzica \u00ed P\u00f3llandi \u2013 pott\u00fe\u00e9tt \u00ed kastalanum \u00fear. Eru ekki illmenni alltaf \u00ed kast\u00f6lum? Um \u00feann s\u00ed\u00f0arnefnda er helst a\u00f0 segja a\u00f0 honum a\u00f0 \u00feakka hef \u00e9g a\u00f0ra \u00e1st\u00e6\u00f0u utan vi\u00f0 \u00fe\u00e1 auglj\u00f3su fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e9g mun aldrei gleyma br\u00fa\u00f0kaupsdeginum m\u00ednum: \u00fe\u00e1 a\u00f0 \u00feann dag las \u00e9g fyrirs\u00f6gnina \u201eUngverjaland ekki lengur l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0isr\u00edki\u201c. \u00dea\u00f0 sem \u00fe\u00e1 haf\u00f0i \u00e1tt s\u00e9r sta\u00f0 var eiginlegt afn\u00e1m prentfrelsis \u00ed landinu. Um hinn fyrrnefnda hef \u00e9g ekkert fegurra a\u00f0 segja, en \u00e9g j\u00e1ta\u00f0i \u00feegar Lech br\u00f3\u00f0ir hans f\u00f3rst \u00ed flugslysi 2010 a\u00f0 \u00e9g var\u00f0 fyrir vonbrig\u00f0um \u00feegar kom \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 fyrstu fr\u00e9ttir um a\u00f0 b\u00e1\u00f0ir br\u00e6\u00f0ur hef\u00f0u veri\u00f0 um bor\u00f0 reyndust rangar, og f\u00e9kk nokkrar \u00e1k\u00farur fyrir kaldrifja\u00f0 sj\u00f3narmi\u00f0. \u00c9g get ekki sta\u00f0i\u00f0 vi\u00f0 \u00fea\u00f0, en hitt er enn a\u00f0 \u00e9g legg \u00e1 f\u00e1a menn eins mikla f\u00e6\u00f0 og hann.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 sem n\u00fa stendur til hj\u00e1 Kaczy\u0144ski er a\u00f0 feta \u00ed f\u00f3tspor Orb\u00e1ns, a\u00f0 her\u00f0a t\u00f6kin \u00e1 r\u00edkisfj\u00f6lmi\u00f0lum svo st\u00fdra megi fr\u00e9ttaflutningi af r\u00edkisstj\u00f3rninni (\u00feetta er raunar \u00fea\u00f0 sem Vigd\u00eds Hauksd\u00f3ttir hefur l\u00fdst yfir a\u00f0 h\u00fan vilji gera \u00e1 \u00cdslandi, bara me\u00f0 a\u00f0eins fr\u00e1brug\u00f0nu or\u00f0alagi). Og \u00f3neitanlega minnir \u00feetta n\u00fdja k\u00e6rustupar \u00e1 Hitler og Mussolini; b\u00e1\u00f0ir hafa lengi veri\u00f0 fasistar \u00ed eigin heimalandi en eru n\u00fa farnir a\u00f0 skiptast \u00e1 r\u00e1\u00f0gj\u00f6f og reynslu um hvernig best megi koma \u00e1r fasismans fyrir bor\u00f0. M\u00e9r l\u00e6gi vi\u00f0 a\u00f0 segja a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 svol\u00edti\u00f0 kr\u00fattlegt, v\u00e6ri \u00feetta ekki svona skelfing \u00f3hugnanlegt.<\/p>\n<p>N\u00fa stendur Evr\u00f3pusambandi\u00f0 frammi fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 stj\u00f3rnv\u00f6ld \u00ed Sv\u00ed\u00fej\u00f3\u00f0 og Danm\u00f6rku, sem \u00f3neitanlega draga taum l\u00edkrar hugmyndafr\u00e6\u00f0i og \u00feeir Orb\u00e1n og\u00a0Kaczy\u0144ski a\u00f0hyllast og s\u00f6mulei\u00f0is \u00fdmsir a\u00f0rir starfsbr\u00e6\u00f0ur \u00feeirra s.s. Geert Wilders \u00ed Hollandi, eru a\u00f0 brj\u00f3ta svona l\u00edka hressilega Schengens\u00e1ttm\u00e1lann me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 taka upp landam\u00e6raeftirlit. A\u00f0 auki brj\u00f3ta \u00feau mannr\u00e9ttindi \u00e1 h\u00e6lisleitendum me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 r\u00e6na af \u00feeim fj\u00e1rmunum og heyrst hefur \u00ed s\u00e6nskum l\u00f6greglufulltr\u00faa sem segist einfaldlega hl\u00fd\u00f0a \u00fev\u00ed sem honum er sagt; s\u00e9 hann be\u00f0inn um a\u00f0 r\u00edfa gullfyllingar \u00far h\u00e6lisleitendum \u00fe\u00e1 einfaldlega geri hann \u00fea\u00f0. \u00c1 sama t\u00edma brj\u00f3ta\u00a0Orb\u00e1n og\u00a0Kaczy\u0144ski grundvallarmannr\u00e9ttindi heima fyrir, eins og r\u00e9ttinn til tj\u00e1ningar, og \u00fev\u00ed ver\u00f0ur ekki teki\u00f0 \u00feegjandi heldur.<\/p>\n<p>St\u00e6rstu f\u00f3lksflutningar s\u00ed\u00f0ari \u00e1ra standa yfir sakir borgarastyrjalda \u00ed mi\u00f0-Austurl\u00f6ndum sem eru bein aflei\u00f0ing af str\u00ed\u00f0srekstri Vesturlanda \u00fear, og upp \u00far \u00feessu spretta and\u00f3fshreyfingar eins og \u00cdslamska r\u00edki\u00f0 sem Vesturl\u00f6nd kunna ekki \u00f6nnur sv\u00f6r vi\u00f0 en frekari str\u00ed\u00f0srekstur, og Evr\u00f3pa heldur \u00e1fram a\u00f0 reyna a\u00f0 einangra sig fr\u00e1 umheiminum \u00e1 me\u00f0an h\u00fan leysist hratt en \u00f6rugglega upp innan fr\u00e1. Evr\u00f3pusambandi\u00f0 \u00e1tti a\u00f0 vera trygging gegn str\u00ed\u00f0i \u00ed Evr\u00f3pu eftir S\u00ed\u00f0ari heimsstyrj\u00f6ldina. En n\u00fa er heimsvaldastefnan loks komin aftan a\u00f0 og farin a\u00f0 b\u00edta Vesturl\u00f6nd \u00ed rassinn. Vesturl\u00f6nd hafa l\u00f6ngum \u00fe\u00f3st \u00e6tla a\u00f0 \u201efrelsa\u201c f\u00f3lk \u00ed mi\u00f0-Austurl\u00f6ndum fr\u00e1 hro\u00f0alegum har\u00f0stj\u00f3rum, en \u00feegar f\u00f3lki\u00f0 fl\u00fdr str\u00ed\u00f0i\u00f0 heima fyrir veit enginn neitt hvernig \u00e1 a\u00f0 h\u00f6ndla banki\u00f0 \u00e1 dyrnar. Viljinn til hj\u00e1lpar s\u00fdnir sitt r\u00e9tta andlit \u00e1 me\u00f0an f\u00f3lk drukknar \u00ed Mi\u00f0jar\u00f0arhafi og fr\u00fds til dau\u00f0a \u00e1 Lesbos.<\/p>\n<p>Hvert lei\u00f0ir \u00feetta allt saman? \u00c9g veit \u00fea\u00f0 ekki. Sannast sagna vildi \u00e9g helst vera laus vi\u00f0 a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 hugsa um \u00fea\u00f0. En \u00fea\u00f0 getur enginn neita\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 Evr\u00f3pa er \u00ed hr\u00e6\u00f0ilegu \u00e1sigkomulagi um \u00feessar mundir og getur engum um kennt nema sj\u00e1lfri s\u00e9r. Og\u00a0n\u00fa er \u00e9g \u00e1 lei\u00f0 til P\u00f3llands, til lands sem gegnum t\u00ed\u00f0ina hefur m\u00e1tt \u00feola margt en hefur\u00a0n\u00fa r\u00edkisstj\u00f3rn sem vill undir forystu \u00f3ge\u00f0slegs manns ver\u00f0a heimss\u00f6gulegur gerandi \u00ed upprisu fasismans.<\/p>\n<p>P\u00f3lland er yndislegt land segja m\u00e9r allir, og \u00e9g er fullur tilhl\u00f6kkunar. \u00c1 sama t\u00edma \u00f3ttast \u00e9g a\u00f0 hin sameina\u00f0a Evr\u00f3pa, sem \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 vera ung er s\u00fa eina sem \u00e9g \u00feekki, muni leysast upp \u00ed vitleysu \u2013 a\u00f0 skammt\u00edmasj\u00f3narmi\u00f0 ver\u00f0i l\u00e1tin vega \u00feyngra \u00e1 metunum en langt\u00edmahagsmunir, a\u00f0 \u00f6fga\u00f6fl ver\u00f0i \u00e1hrifameiri en nokkru sinni fyrr. \u00deegar okkar n\u00e1nustu n\u00e1grannar \u00e1 Nor\u00f0url\u00f6ndum eru farnir a\u00f0 heg\u00f0a s\u00e9r eins og nasistar eru blikur \u00e1 lofti.<\/p>\n<p>\u00c9g er b\u00fainn a\u00f0 missa tr\u00fana \u00e1 Facebook sem samskiptat\u00e6ki svo \u00e9g \u00e6tla a\u00f0 endurvirkja \u00feetta blogg \u00e1 me\u00f0an \u00e9g er \u00ed P\u00f3llandi og \u00e1 fer\u00f0al\u00f6gum um mi\u00f0- og austur-Evr\u00f3pu. Sennilega ver\u00f0ur \u00fea\u00f0 allt vo\u00f0alega hversdagslegt, en \u00e9g er af forvitnu sortinni og mun reyna a\u00f0 l\u00e6ra ekki s\u00ed\u00f0ur um sko\u00f0anir f\u00f3lks \u00e1 \u00feessu \u00f6llu saman en um land, tungu og menningu.<\/p>\n<p>Eins og sk\u00e1ldi\u00f0 sag\u00f0i: \u00deetta ver\u00f0ur eitthva\u00f0.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>St\u00e6rstan hluta \u00e6vi minnar hef \u00e9g b\u00fai\u00f0 vi\u00f0 frj\u00e1lsa Evr\u00f3pu. \u00c9g bj\u00f3 \u00ed Evr\u00f3pu \u00e1 \u00f3frj\u00e1lsum t\u00edmum og vi\u00f0 kalt str\u00ed\u00f0 en vissi ekki af \u00fev\u00ed. \u00deegar Berl\u00ednarm\u00farinn f\u00e9ll voru \u00fea\u00f0 m\u00e9r engin t\u00ed\u00f0indi. \u00deegar Sov\u00e9tr\u00edkin h\u00e6ttu a\u00f0 vera tamt hugtak og R\u00fassland Jelts\u00edns t\u00f3k vi\u00f0 og s\u00f6mulei\u00f0is \u00fdmis \u00f6nnur r\u00edki, \u00fe\u00e1 var\u00f0 \u00e9g ekki &hellip; <a href=\"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/2016\/01\/10\/astin-a-timum-fasismans\/\" class=\"more-link\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa: <span class=\"screen-reader-text\">\u00c1stin \u00e1 t\u00edmum fasismans<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-4446","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-feralog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4446","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4446"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4446\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13956,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4446\/revisions\/13956"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4446"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4446"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4446"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}