{"id":629,"date":"2006-05-06T01:15:37","date_gmt":"2006-05-06T01:15:37","guid":{"rendered":"http:\/\/kaninka.net\/arngrimurv\/?p=629"},"modified":"2019-01-01T13:35:43","modified_gmt":"2019-01-01T13:35:43","slug":"hamskiptingar-og-kynjadyr-onnur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/2006\/05\/06\/hamskiptingar-og-kynjadyr-onnur\/","title":{"rendered":"Hamskiptingar og kynjad\u00fdr \u00f6nnur"},"content":{"rendered":"<div align=\"justify\">\n<blockquote><p>Ok litlu s\u00ed\u00f0ar t\u00f3k h\u00fan s\u00f3tt ok f\u00e6ddi sveinbarn, \u00fe\u00f3 nokkut me\u00f0 undarligum h\u00e6tti. \u00deat var ma\u00f0r upp, en elgr ni\u00f0r fr\u00e1 nafla. Hann er nefndr Elg-Fr\u00f3\u00f0i. Annarr sveinn kemr \u00fear til ok er kalla\u00f0r \u00de\u00f3rir. Hundsf\u00e6tr v\u00e1ru \u00e1 honum fr\u00e1 rist ok \u00fev\u00ed var hann kalla\u00f0r \u00de\u00f3rir hundsf\u00f3tr. Hann var ma\u00f0r fr\u00ed\u00f0astr s\u00fdnum fyrir annat. Inn \u00feri\u00f0i sveinn kom til, ok var s\u00e1 allra v\u00e6nstr. S\u00e1 er kalla\u00f0r B\u00f6\u00f0varr, ok var honum ekki neitt til l\u00fdta. B\u00f6\u00f0vari ann h\u00fan mest.<br \/>\n<b>-\u00far Hr\u00f3lfs s\u00f6gu kraka ok kappa hans (B\u00f6\u00f0vars \u00fe\u00e6tti)<\/b>.<\/p><\/blockquote>\n<p>Fr\u00e6gar eru sl\u00edkar go\u00f0s\u00f6gur af sveinbur\u00f0i undir \u00f3e\u00f0lilegum kringumst\u00e6\u00f0um, h\u00e9r f\u00e6\u00f0ast \u00fer\u00edr. \u00deannig haf\u00f0i bori\u00f0 til a\u00f0 fa\u00f0irinn, Bj\u00f6rn, var hamskiptingur fyrir \u00e1laga sakir. \u00c1 daginn tekur hann \u00e1 sig bjarnarham og er nau\u00f0beyg\u00f0ur til a\u00f0 drepa f\u00e9 fyrir konungi, f\u00f6\u00f0ur s\u00ednum, en \u00e1 n\u00e6turna er hann ma\u00f0ur. \u00dea\u00f0 ver\u00f0ur \u00feess aftur valdandi a\u00f0 hann leggst \u00ed \u00fatleg\u00f0, en \u00fe\u00f3 freistar hann \u00feess a\u00f0 leita uppi \u00e1stmey s\u00edna, Beru Karlsd\u00f3ttur, og fer h\u00fan \u00e1 brott me\u00f0 honum \u00fear a\u00f0 sem Bj\u00f6rn hefur sest a\u00f0 \u00ed helli. \u00de\u00e1 um n\u00f3ttina kemur undir hj\u00e1 henni. \u00de\u00e1 ver\u00f0ur Bj\u00f6rn nokkurs \u00e1skynja:<\/p>\n<blockquote><p>Sv\u00e1 grunar mik, at banadagr minn muni vera \u00e1 morgun ok munu \u00feeir f\u00e1 mik veiddan, enda \u00feykkir m\u00e9r ekki gaman at l\u00edfinu fyrir \u00f3sk\u00f6pum \u00feeim, sem \u00e1 m\u00e9r liggja, \u00fe\u00f3 \u00feat eina s\u00e9 m\u00e9r til yndis, sem vit erum b\u00e6\u00f0i, en \u00fe\u00f3 mun \u00fevi n\u00fa breg\u00f0a [&#8230;] \u00de\u00fa munt sj\u00e1 li\u00f0it \u00e1 morgun, sem at m\u00e9r s\u00e6kir, ok \u00fe\u00e1 ek er dau\u00f0r, far\u00f0u til konungsins, ok biddu hann at gefa \u00fe\u00e9r \u00feat, sem er undir b\u00f3g d\u00fdrsins vinstra megin, en hann mun \u00fev\u00ed j\u00e1ta \u00fe\u00e9r. Drottningu mun gruna \u00feik, \u00fe\u00e1 er \u00fe\u00fa \u00e6tlar \u00ed burt, ok mun h\u00fan gefa \u00fe\u00e9r at eta af d\u00fdrssl\u00e1trinu, en \u00feat skyldir \u00fe\u00fa eigi eta, \u00fev\u00ed at \u00fe\u00fa ert kona eigi heil, sem \u00fe\u00fa veist, ok muntu f\u00e6\u00f0a sveina \u00ferj\u00e1, er vit munum eiga, ok \u00e1 \u00feeim mun \u00feat sj\u00e1, ef \u00fe\u00fa etr af d\u00fdrssl\u00e1trinu, en drottning \u00feessi er it mesta tr\u00f6ll.<br \/>\n<b>-Sama rit<\/b>.<\/p><\/blockquote>\n<p>\u00dea\u00f0 var einmitt fyrir drottingar \u00feessarar sakir a\u00f0 svo er \u00e1statt fyrir Birni, h\u00fan lag\u00f0i \u00e1 hann \u00e1l\u00f6gin \u00feegar hann neita\u00f0i a\u00f0 s\u00e6nga hj\u00e1 s\u00e9r, vegna \u00e1star sinnar \u00e1 Beru. Samb\u00e6rilegar hugmyndir um \u00e1l\u00f6g vegna \u00e1str\u00ed\u00f0u er algengt minni og m\u00e1 t.d. finna \u00ed Brennu-Nj\u00e1ls s\u00f6gu, sbr. sambandsslit Gunnhildar drottningar og Hr\u00fats Herj\u00f3lfssonar:<\/p>\n<blockquote><p>H\u00fan t\u00f3k h\u00f6ndum um h\u00e1ls honum og kyssti hann og m\u00e6lti: Ef eg \u00e1 svo miki\u00f0 vald \u00e1 \u00fe\u00e9r sem eg \u00e6tla \u00fe\u00e1 legg eg \u00fea\u00f0 \u00e1 vi\u00f0 \u00feig a\u00f0 \u00fe\u00fa megir engri mun\u00fa\u00f0 fram koma vi\u00f0 \u00fe\u00e1 konu er \u00fe\u00fa \u00e6tlar \u00fe\u00e9r \u00e1 \u00cdslandi a\u00f0 eiga en fremja skalt \u00fe\u00fa mega vi\u00f0 a\u00f0rar konur vilja \u00feinn.<br \/>\n&#8211;<b>\u00far Brennu-Nj\u00e1ls s\u00f6gu<\/b>.<\/p><\/blockquote>\n<p>Eins og s\u00e9st \u00e1 fyrstu tilvitnun komst Bera ekki undan \u00fev\u00ed a\u00f0 kyngja \u00fev\u00ed, \u00e1samt fleiru, a\u00f0 \u00f6rl\u00f6gin l\u00e1ta ekki a\u00f0 s\u00e9r h\u00e6\u00f0a. H\u00fan f\u00e6ddi \u00ferj\u00e1 sonu sem sp\u00e1\u00f0 var, en \u00e1lagabundi\u00f0 kj\u00f6ti\u00f0 haf\u00f0i kyngim\u00f6gnu\u00f0 \u00e1hrif \u00e1 l\u00edkamsbyggingu tveggja \u00feeirra. Merkastur \u00feeirra er ef til vill Elg-Fr\u00f3\u00f0i, vegna \u00feeirrar sk\u00edrskotunar sem nafn hans hefur haft s\u00ed\u00f0ar, \u00fe.e. \u00feess samheitis sem or\u00f0i\u00f0 elgfr\u00f3\u00f0i er or\u00f0i\u00f0 \u00ed \u00edslensku m\u00e1li yfir flestar fur\u00f0uskepnur, sbr.:<\/p>\n<blockquote><p>Uppruni or\u00f0sins finng\u00e1lkn er \u00f3viss samkv\u00e6mt \u00cdslenskri Or\u00f0sifjab\u00f3k \u00c1sgeirs Bl\u00f6ndal. Sumir vilja tengja fyrri hluta or\u00f0sins vi\u00f0 svonefnt meylj\u00f3n e\u00f0a sf\u00ednx, e\u00f0a \u00fe\u00e1 hina fj\u00f6lkunnugu Finna. Or\u00f0i\u00f0 elgfr\u00f3\u00f0i vir\u00f0ist stundum hafa veri\u00f0 nota\u00f0 yfir l\u00edkar skepnur. \u00cd heilagra manna s\u00f6gum segir:<\/p>\n<p>\u201e\u00deess h\u00e1ttar skr\u00edmsli k\u00f6llu\u00f0u sk\u00e1ldin centaurum, \u00fea\u00f0 kalla sumir menn elgfr\u00f3\u00f0a\u201c.<br \/>\n<b>-V\u00edsindavefurinn, svar vi\u00f0 spurningu: \u201e<a href=\"http:\/\/visindavefur.hi.is\/svar.asp?id=3396\">Hva\u00f0 er finng\u00e1lkn sem minnst er \u00e1 \u00ed Nj\u00e1ls s\u00f6gu<\/a>?\u201c<\/b><\/p><\/blockquote>\n<p>Kent\u00e1r er skepna sem er ma\u00f0ur a\u00f0 ofan og hross a\u00f0 ne\u00f0an, oftast eru \u00feeir bogfimir og vitrir (sbr. stj\u00f6rnumerki bogmannsins, e\u00f0a <a href=\"http:\/\/home.online.no\/~stebi\/sagitari.htm\">sagitarium<\/a>). Umr\u00e6tt finng\u00e1lkn \u00ed Nj\u00e1ls s\u00f6gu f\u00e6r \u00fe\u00f3 ekki neina s\u00e9rstaka umfj\u00f6llun:<\/p>\n<blockquote><p>En fyrir austan B\u00e1lagar\u00f0ss\u00ed\u00f0u \u00e1tti \u00deorkell a\u00f0 s\u00e6kja \u00feeim vatn eitt kveld. \u00de\u00e1 m\u00e6tti hann finng\u00e1lkni og var\u00f0ist \u00fev\u00ed lengi en svo lauk me\u00f0 \u00feeim a\u00f0 hann drap finng\u00e1lkni\u00f0.<br \/>\n&#8211;<b>\u00far Brennu-Nj\u00e1ls s\u00f6gu<\/b>.<\/p><\/blockquote>\n<p>Strax \u00ed kj\u00f6lfari\u00f0 fer\u00f0ast \u00deorkell austur \u00ed A\u00f0als\u00fdslu og vegur \u00fear flugdreka. Ekki fer \u00fe\u00f3 miki\u00f0 fyrir \u00fatlitsl\u00fdsingu \u00e1 \u00feessum kynjaverum, \u00fe\u00f3tt miki\u00f0 og hreystilegt afrek megi \u00fea\u00f0 teljast a\u00f0 vega tv\u00f6 sl\u00edk skr\u00edmsl \u00ed einni og s\u00f6mu fer\u00f0inni.<br \/>\nOr\u00f0i\u00f0 finng\u00e1lkn \u00e1 vi\u00f0 um, l\u00edkt og elgfr\u00f3\u00f0i, hinar \u00f3l\u00edkustu sambl\u00f6ndur manna og e\u00f0a d\u00fdra, sbr.:<\/p>\n<blockquote><p>Finng\u00e1lkn er \u00fea\u00f0 d\u00fdr kalla\u00f0 sem k\u00f6ttur og t\u00f3fa geta saman. Er \u00fea\u00f0 grimmt mj\u00f6g og \u00f6llum vargi ska\u00f0legri fyrir sau\u00f0f\u00e9 manna og skothar\u00f0ast allra d\u00fdra. Vinnur engin k\u00fala \u00e1 finng\u00e1lkni\u00f0 og ver\u00f0ur \u00fea\u00f0 ekki skoti\u00f0 nema me\u00f0 silfurhnapp e\u00f0a silfurk\u00falu. \u00dea\u00f0 er og styggt mj\u00f6g og \u00e1kaflega fr\u00e1tt \u00e1 f\u00e6ti.<br \/>\n<b>&#8211;<a href=\"http:\/\/bokasafn.rnb.is\/default.asp?cat_id=152\">B\u00f3kasafn Reykjanesb\u00e6jar<\/a> [J\u00f3n \u00c1rnason I 611]<\/b>.<\/p><\/blockquote>\n<p>og:<\/p>\n<blockquote><p>&#8230; fur\u00f0usagnakvikindi sem er ma\u00f0ur ofan en d\u00fdr a\u00f0 ne\u00f0an. Kunnustu fur\u00f0uskepnurnar af \u00fev\u00ed tagi eru svonefndir kent\u00e1rar sem voru menn a\u00f0 ofan en hestar a\u00f0 ne\u00f0an [&#8230;] finng\u00e1lkn [eru] \u00ed mannsl\u00edki a\u00f0 ofan en l\u00edkjast dreka a\u00f0 ne\u00f0an.<br \/>\n<b>-V\u00edsindavefurinn, svar vi\u00f0 spurningu: \u201e<a href=\"http:\/\/visindavefur.hi.is\/svar.asp?id=3396\">Hva\u00f0 er finng\u00e1lkn sem minnst er \u00e1 \u00ed Nj\u00e1ls s\u00f6gu<\/a>?\u201c<\/b>.<\/p><\/blockquote>\n<p>Finng\u00e1lkni\u00f0 er h\u00e9r viss \u00fat\u00fard\u00far, en vel samb\u00e6rilegt elgfr\u00f3\u00f0anum a\u00f0 fyrrgreindu leyti. Eitt er \u00fe\u00f3 \u00f3tali\u00f0, en \u00fea\u00f0 eru l\u00edkindi getna\u00f0ars\u00f6gu Elg-Fr\u00f3\u00f0a og M\u00edn\u00f3taurosar hins m\u00edn\u00f3ska menningarskei\u00f0s Kr\u00edtar. S\u00fa fur\u00f0uskepna, nautsbolur \u00e1 mannsne\u00f0riparti, kom \u00feannig undir a\u00f0 kona M\u00ednosar konungs Kr\u00edtar, Pas\u00edfe, var\u00f0 \u00e1stfangin af s\u00e6nauti fyrir v\u00e9lar P\u00f3seidons og gat me\u00f0 \u00fev\u00ed \u00feennan \u00f3skapna\u00f0. Munurinn felst \u00ed a\u00f0 \u00ed B\u00f6\u00f0vars \u00fe\u00e6tti er \u00fea\u00f0 bj\u00f6rninn sem bundinn er \u00e1l\u00f6gum, sem lei\u00f0ir til vansk\u00f6punar barnanna, en \u00ed s\u00f6gunni af M\u00edn\u00f3taurosi Kr\u00edtar er \u00fea\u00f0 konan sem l\u00f6g\u00f0 eru \u00e1l\u00f6g \u00e1, svo h\u00fan n\u00fdtur \u00e1sta me\u00f0 yfirn\u00e1tt\u00farlegu nauti. Hugmyndir um m\u00f6guleikann \u00e1 sl\u00edkum genasamsetningum er m\u00f6gnu\u00f0. \u00de\u00f3rbergur \u00de\u00f3r\u00f0arson, gott ef ekki, nota\u00f0i or\u00f0i\u00f0 elgfr\u00f3\u00f0i til a\u00f0 l\u00fdsa sama fyrirb\u00e6ri.<\/p>\n<p>Fleiri s\u00f6gur af kynjaskepnum m\u00e6tti lengi upp telja, svosem go\u00f0s\u00f6gur norr\u00e6nnar go\u00f0afr\u00e6\u00f0i a\u00f0l\u00fatandi Mi\u00f0gar\u00f0sormi, Fenris\u00falfi, Hel og \u00e1ttf\u00e6tta hestinum Sleipni, sem aftur \u00e1 s\u00e9r draugalegri hli\u00f0st\u00e6\u00f0u \u00ed nykri \u00fej\u00f3\u00f0sagna J\u00f3ns \u00c1rnasonar, mann\u00fdgum vatnahesti hvers h\u00f3far sn\u00faa aftur. Ennfremur m\u00e1 \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0s\u00f6gum J\u00f3ns finna s\u00f6gur af skoff\u00ednum og skugga-b\u00f6ldrum, marbendlum og hafg\u00fdgrum. En \u00feessi kykvendi ver\u00f0a a\u00f0 nj\u00f3ta s\u00ed\u00f0ari t\u00edma umfj\u00f6llunar \u00e1 \u00feessum s\u00ed\u00f0um.\n<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ok litlu s\u00ed\u00f0ar t\u00f3k h\u00fan s\u00f3tt ok f\u00e6ddi sveinbarn, \u00fe\u00f3 nokkut me\u00f0 undarligum h\u00e6tti. \u00deat var ma\u00f0r upp, en elgr ni\u00f0r fr\u00e1 nafla. Hann er nefndr Elg-Fr\u00f3\u00f0i. Annarr sveinn kemr \u00fear til ok er kalla\u00f0r \u00de\u00f3rir. Hundsf\u00e6tr v\u00e1ru \u00e1 honum fr\u00e1 rist ok \u00fev\u00ed var hann kalla\u00f0r \u00de\u00f3rir hundsf\u00f3tr. Hann var ma\u00f0r fr\u00ed\u00f0astr s\u00fdnum fyrir &hellip; <a href=\"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/2006\/05\/06\/hamskiptingar-og-kynjadyr-onnur\/\" class=\"more-link\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa: <span class=\"screen-reader-text\">Hamskiptingar og kynjad\u00fdr \u00f6nnur<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[32,35,30],"tags":[],"class_list":["post-629","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bkur","category-islenska","category-thjodsogur"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/629","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=629"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/629\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12926,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/629\/revisions\/12926"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=629"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=629"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/arngrimurv\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=629"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}