{"id":364,"date":"2007-12-23T14:37:36","date_gmt":"2007-12-23T14:37:36","guid":{"rendered":"http:\/\/truflun.net\/eggert\/2007\/12\/23\/jolakve%c3%b0ja-i-lengra-lagi\/"},"modified":"2007-12-23T14:37:36","modified_gmt":"2007-12-23T14:37:36","slug":"jolakve%c3%b0ja-i-lengra-lagi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/eggert\/2007\/12\/23\/jolakve%c3%b0ja-i-lengra-lagi\/","title":{"rendered":"J\u00f3lakve\u00f0ja \u00ed\u00ad lengra lagi"},"content":{"rendered":"<p class=\"MsoNormal\">\u00ed\u008d or\u00f0r\u00e6\u00f0unni um kristni og ekki kristni sem hefur geisa\u00f0 s\u00ed\u00ad\u00f0ustu vikur hefur margt \u00e1hugavert komi\u00f0 fram fyrir h\u00e1sk\u00f3lanema sem er a\u00f0 st\u00fadera tr\u00faarl\u00ed\u00adf og s\u00f6gu \u00feess. Eitthva\u00f0 \u00fea\u00f0 allra skemmtilegasta fannst m\u00e9r \u00feegar hinir kristnu s\u00f6ku\u00f0u hei\u00f0ingja um stuld \u00e1 j\u00f3lunum. J\u00f3lin v\u00e6ru kristinn si\u00f0ur og anna\u00f0 v\u00e6ru lygar til \u00feess a\u00f0 grafa undan h\u00e1t\u00ed\u00ad\u00f0leik \u00feeirra. H\u00e9r fara kristmenn \u00fev\u00ed\u00ad mi\u00f0ur me\u00f0 rangt m\u00e1l. A\u00f0rir kristnir vi\u00f0urkenna a\u00f0 j\u00f3lahald kunni a\u00f0 vera upphaflega hei\u00f0i\u00f0 en \u00f3vissan um \u00fea\u00f0 s\u00e9 svo mikil a\u00f0 ekki s\u00e9 h\u00e6gt a\u00f0 halda \u00fev\u00ed\u00ad fram, samt\u00ed\u00admaheimildir skorti o.s.frv.<span>  <\/span>\u00ed\u008d anda j\u00f3lanna \u00e6tla \u00e9g ekki a\u00f0 fjalla um \u00fe\u00e6r samt\u00ed\u00admaheimildir sem vi\u00f0 h\u00f6fum fyrir tilvist Krists heldur fjalla stuttlega um langa s\u00f6gu j\u00f3lanna.<\/p>\n<p class=\"MsoNormal\">\u00de\u00f3 vi\u00f0 kennum j\u00f3lin \u00ed\u00ad dag vi\u00f0 f\u00e6\u00f0ingu frelsarans eru j\u00f3lin a\u00f0 \u00f6llum l\u00ed\u00adkindum ekki kristin si\u00f0ur \u00ed\u00ad upphafi. \u00ed\u008d Bibl\u00ed\u00adunni er ekki geti\u00f0 um f\u00e6\u00f0ingardag Jes\u00fa og er \u00fea\u00f0 engin tilviljun. \u00ed\u008d frumkristni var \u00e1herslan l\u00f6g\u00f0 \u00e1 verk Jes\u00fa \u00ed\u00ad lifanda l\u00ed\u00adfi, dau\u00f0ann \u00e1 krossinum, upprisuna og himnaf\u00f6rina. Sjaldan h\u00e9lt almenningur upp \u00e1 f\u00e6\u00f0ingardag sinn en \u00f6\u00f0ru m\u00e1li gegndi me\u00f0 konunga og h\u00f6f\u00f0ingja.<\/p>\n<p class=\"MsoNormal\">Vi\u00f0 eins og svo margir \u00ed\u00adb\u00faar Nor\u00f0ur Evr\u00f3pu \u00feekkjum myrkri\u00f0 sem r\u00ed\u00adkir \u00ed\u00ad skammdeginu. Myrkri\u00f0 er ekki eitthva\u00f0 n\u00fdtt fyrirb\u00e6ri. \u00ed\u008dmyndum okkur a\u00f0 vi\u00f0 s\u00e9um st\u00f6dd \u00e1 b\u00f3ndab\u00e6 \u00e1ri\u00f0 300 f.kr. \u00dear er engin g\u00f6tul\u00fdsing, ekkert rafmagn og l\u00ed\u00adtil sem engin birta. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed\u00ad fagna\u00f0arefni \u00feegar dag tekur a\u00f0 lengja \u00e1 s\u00f3lst\u00f6\u00f0um. H\u00e1t\u00ed\u00ad\u00f0in sem haldin var til a\u00f0 fagna \u00fev\u00ed\u00ad a\u00f0 br\u00e1tt t\u00e6ki a\u00f0 birta \u00e1 n\u00fd nefndist \u00e1 norr\u00e6nu j\u00f3l. Vetrarh\u00e1t\u00ed\u00ad\u00f0ir voru vins\u00e6lar skemmtanir \u00ed\u00ad m\u00f6rgum landb\u00fana\u00f0arsamf\u00e9l\u00f6gum fyrri t\u00ed\u00adma. T\u00ed\u00admasetningin henta\u00f0i l\u00ed\u00adka vel, \u00fe\u00e1 var til n\u00e6gur matur og frekar l\u00ed\u00adti\u00f0 var a\u00f0 gera \u00ed\u00ad b\u00fast\u00f6rfum. <\/p>\n<p class=\"MsoNormal\">Ef vi\u00f0 f\u00f6rum enn lengra aftur \u00ed\u00ad s\u00f6gunni \u00fe\u00e1 hittist f\u00f3lk fyrir um 4000 \u00e1rum s\u00ed\u00ad\u00f0an \u00ed\u00ad Mesop\u00f3tam\u00ed\u00adu og h\u00e9lt 12 daga h\u00e1t\u00ed\u00ad\u00f0 \u00e1 vetrars\u00f3lst\u00f6\u00f0um. H\u00e1t\u00ed\u00ad\u00f0in var haldin til a\u00f0 s\u00fdna gu\u00f0inum Marduk vir\u00f0ingu. Persar og Bab\u00fdlon\u00ed\u00adumenn h\u00e9ldu einnig upp \u00e1 vetrars\u00f3lst\u00f6\u00f0ur \u00fear sem \u00fer\u00e6lar og h\u00fasb\u00e6ndur skiptu \u00e1 hlutverkum \u00ed\u00ad einn dag. Grikkir bl\u00f3tu\u00f0u Kronos \u00e1 \u00feessum t\u00ed\u00adma og R\u00f3mverjar h\u00e9ldu upp \u00e1 h\u00e1t\u00ed\u00ad\u00f0 Sat\u00farnusar, gu\u00f0sins sem stj\u00f3rna\u00f0i frj\u00f3semi jar\u00f0ar. Hinum frumkristnu \u00fe\u00f3ttu \u00feessi h\u00e1t\u00ed\u00ad\u00f0arh\u00f6ld r\u00f3mverja vera hin mesta falsgu\u00f0ad\u00fdrkun. <\/p>\n<p class=\"MsoNormal\">Saturnalia st\u00f3\u00f0 yfir \u00ed\u00ad nokkra daga um mi\u00f0jan desember \u00ed\u00ad R\u00f3marveldi. \u00dear skemmtu menn s\u00e9r m.a. me\u00f0 \u00e1ti, drykkju og gj\u00f6fum. R\u00f3mverjar h\u00e9ldu a\u00f0ra svipa\u00f0a h\u00e1t\u00ed\u00ad\u00f0 \u00ed\u00ad byrjun jan\u00faar. A\u00f0 \u00f6llum l\u00ed\u00adkindum ur\u00f0u \u00feessar h\u00e1t\u00ed\u00ad\u00f0ir seinna a\u00f0 einni. \u00dea\u00f0 var loks J\u00fal\u00ed\u00adus Sesar sem \u00e1kva\u00f0 46 f.Kr. a\u00f0 kenna 25. desember vi\u00f0 vetrars\u00f3lhv\u00f6rf (dagsetningin var l\u00e1tin halda s\u00e9r \u00fer\u00e1tt fyrir villur sem fylgdu hlaup\u00e1ri) Sirka 330 \u00e1rum seinna \u00e1kva\u00f0 \u00ed\u0081rl\u00ed\u00adanus keisari a\u00f0 f\u00e6\u00f0ingardagur hinnar \u00f3sigrandi s\u00f3lar skildi haldinn h\u00e1t\u00ed\u00ad\u00f0legur 25. desember.<\/p>\n<p class=\"MsoNormal\">Margt \u00e1tti eftir a\u00f0 breytast \u00ed\u00ad R\u00f3marr\u00ed\u00adki. Yfirv\u00f6ld \u00fear s\u00e1u a\u00f0 m.a. var betur h\u00e6gt a\u00f0 stj\u00f3rna almenning me\u00f0 innlei\u00f0ingu kristinnar tr\u00faar. Svo var\u00f0 \u00far og 380 var kristin tr\u00fa r\u00ed\u00adkistr\u00fa \u00ed\u00ad R\u00f3marveldi. Eins og v\u00ed\u00ad\u00f0ar \u00fear sem kristninn si\u00f0ur h\u00f3f innrei\u00f0 s\u00ed\u00adna var l\u00f6g\u00f0 \u00e1hersla \u00e1 a\u00f0 a\u00f0laga si\u00f0inn a\u00f0 \u00feeim si\u00f0 sem var \u00fear fyrir. \u00deannig var ekki h\u00e6tt a\u00f0 halda upp \u00e1 Saturnaliu heldur var h\u00e1t\u00ed\u00ad\u00f0in tengd vi\u00f0 kristna tr\u00fa og almenningur f\u00e9kk \u00e1fram heimild til a\u00f0 skemmta s\u00e9r \u00ed\u00ad desember, syngja og dansa, vitja vinaf\u00f3lks og gefa gjafir.<\/p>\n<p class=\"MsoNormal\">Kirkjan vann hins vegar sm\u00e1m saman a\u00f0 \u00fev\u00ed\u00ad a\u00f0 breyta hugsunarh\u00e6tti f\u00f3lks \u00feannig a\u00f0 h\u00e1t\u00ed\u00ad\u00f0in v\u00e6ri fyrst og fremst f\u00e6\u00f0ingarh\u00e1t\u00ed\u00ad\u00f0 frelsarans en ekki til hei\u00f0urs hinni \u00f3sigrandi s\u00f3l eins og h\u00fan haf\u00f0i veri\u00f0 um aldir. Vi\u00f0 h\u00f6fum samt\u00ed\u00admaheimildir fyrir \u00feessu markmi\u00f0i kirkjunnar. \u00de\u00e1 er vel \u00feekkt br\u00e9f Gregor\u00ed\u00adus p\u00e1fa fr\u00e1 601 sem hann skrifar til biskupsins af Kantaraborg. \u00dear sem hann segir kirkjuna \u00feurfa a\u00f0 \u00feola si\u00f0i al\u00fe\u00fd\u00f0unnar en g\u00e6\u00f0a \u00fe\u00e1 kristilegum anda. Br\u00e9fi\u00f0 kemur heim og saman vi\u00f0 \u00fe\u00e6r hugmyndir sem vi\u00f0 h\u00f6fum um \u00fea\u00f0 hvernig kristnun f\u00f3r fram.<\/p>\n<blockquote>\n<p class=\"MsoNormal\"><em>V\u00e9r brj\u00f3tum ni\u00f0ur hugsm\u00ed\u00ad\u00f0ar og allt, sem hreykir s\u00e9r gegn \u00feekkingu \u00e1 Gu\u00f0i, og hert\u00f6kum hverja hugsun til hl\u00fd\u00f0ni vi\u00f0 Krist. <\/em>(Kor. 10:5)<\/p>\n<\/blockquote>\n<p class=\"MsoNormal\">\u00de\u00f3 j\u00f3lin eigi s\u00e9r hei\u00f0na s\u00f6gu \u00fe\u00e1 er ekki \u00fear me\u00f0 sagt a\u00f0 kristnir menn hafi ekki sett mark sitt \u00e1 h\u00e1t\u00ed\u00ad\u00f0arh\u00f6ldin. \u00deegar kom a\u00f0 \u00fev\u00ed\u00ad a\u00f0 \u00e1kve\u00f0a f\u00e6\u00f0ingardag krists voru margir dagar sem komu til greina. \u00dea\u00f0 var s\u00ed\u00ad\u00f0an \u00e1ri\u00f0 440 sem kirkjan l\u00fdsti \u00fev\u00ed\u00ad yfir opinberlega a\u00f0 25. desember v\u00e6ri f\u00e6\u00f0ingardagur Krists. Voru \u00fe\u00e1 margir \u00f3s\u00e1ttir enda vissi f\u00f3lk eins og var a\u00f0 ekkert er vita\u00f0 um f\u00e6\u00f0ingardaginn.<\/p>\n<p class=\"MsoNormal\">\u00ed\u2013nnur s\u00f6gupers\u00f3na ekki \u00f3svipu\u00f0 Kristi, persneski gu\u00f0inn M\u00ed\u00ad\u00feras \u00e1tti a\u00f0 hafa f\u00e6\u00f0st 25. desember. Hann var s\u00f3lgu\u00f0 og \u00fev\u00ed\u00ad e\u00f0lilegt a\u00f0 tengja f\u00e6\u00f0ingu hans vi\u00f0 vetrars\u00f3lst\u00f6\u00f0ur. R\u00f3mverjar komust \u00ed\u00ad kynni vi\u00f0 \u00feessi tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0 \u00e1 fer\u00f0um s\u00ed\u00adnum til austurs 1. \u00f6ld f.kr. M\u00ed\u00ad\u00feras f\u00e6ddist eimmitt eins og Kristur af hreinni mey og eru s\u00f6gur af honum um margt l\u00ed\u00adkar s\u00f6gum sem gengu um Jes\u00fa. \u00dea\u00f0 var l\u00ed\u00adka \u00feannig a\u00f0 fylgjendur \u00feeirra b\u00f6r\u00f0ust um hylli almennings allt \u00fear til kristni var ger\u00f0 a\u00f0 r\u00ed\u00adkistr\u00fa \u00ed\u00ad R\u00f3marveldi.<\/p>\n<p>\u00deeir sem halda vildu upp \u00e1 f\u00e6\u00f0ingardag Jes\u00fa um lei\u00f0 og sk\u00ed\u00adrn hans v\u00f6ldu 6. jan\u00faar. \u00dea\u00f0 spruttu s\u00ed\u00ad\u00f0an seinna upp deilur um \u00fea\u00f0 hvort r\u00e9tt v\u00e6ri a\u00f0 hann hef\u00f0i or\u00f0i\u00f0 gu\u00f0legur \u00feegar hann var sk\u00ed\u00adr\u00f0ur e\u00f0a vi\u00f0 f\u00e6\u00f0ingu. En s\u00fa dagsetning var ekki tilviljun enda h\u00e9ldu \u00feeir sem voru Os\u00ed\u00adris-Aion tr\u00faar \u00ed\u00ad Egyptalandi mikla h\u00e1t\u00ed\u00ad\u00f0 \u00e1 \u00feeim degi enda h\u00f3fust um \u00fea\u00f0 leyti fl\u00f3\u00f0 \u00ed\u00ad N\u00ed\u00adl.<\/p>\n<p class=\"MsoNormal\">\u00ed\u008d kv\u00e6\u00f0i um Harald h\u00e1rfagra fr\u00e1 9. \u00f6ld er tala\u00f0 um a\u00f0 \u00e2\u20ac\u017edrekka j\u00f3l\u00e2\u20ac\u0153 og \u00e2\u20ac\u017eheyja Freys leik\u00e2\u20ac\u0153. \u00de\u00e1 er geti\u00f0 um \u00fea\u00f0 \u00ed\u00ad Gula\u00feingsl\u00f6gum a\u00f0 \u00f6llum s\u00e9 skylt a\u00f0 brugga og eiga \u00f6l til j\u00f3la. \u00dar s\u00f6gum sem gerast \u00e1 \u00ed\u008dslandi fyrir kristnit\u00f6ku og skr\u00e1\u00f0ar voru 2-300 \u00e1rum s\u00ed\u00ad\u00f0ar er v\u00ed\u00ad\u00f0a geti\u00f0 um j\u00f3lahald og \u00fe\u00e1 oftast \u00ed\u00ad tengslum vi\u00f0 samkomur \u00fear sem drukki\u00f0 var og eti\u00f0. \u00ed\u008d Hei\u00f0reks s\u00f6gu er m.a. geti\u00f0 um Freys bl\u00f3t. Vi\u00f0 skulum ekki gleyma \u00fev\u00ed\u00ad a\u00f0 allt til \u00e1rsins 1000 var r\u00ed\u00adkjandi tr\u00fafrelsi \u00e1 \u00ed\u008dslandi. H\u00e9r hafa jafnvel veri\u00f0 allt fr\u00e1 landn\u00e1mi kristnar fj\u00f6lskyldur sem h\u00e9ldu upp \u00e1 j\u00f3lin.<\/p>\n<p>\u00ed\u008dslendingar hefja j\u00f3lahald sitt \u00e1 mi\u00f0aftan daginn fyrir J\u00f3ladag og mi\u00f0a vi\u00f0 gy\u00f0inglegt t\u00ed\u00admatal. \u00deannig hefst h\u00e1t\u00ed\u00ad\u00f0in vi\u00f0 s\u00f3lsetur. H\u00e1t\u00ed\u00ad\u00f0in sem vi\u00f0 h\u00f6ldum h\u00e1t\u00ed\u00ad\u00f0lega \u00e1 morgun hefur \u00fev\u00ed\u00ad \u00ed\u00ad gegn um t\u00ed\u00ad\u00f0ina veri\u00f0 tengd vi\u00f0 persneskan s\u00f3lgu\u00f0, r\u00f3mverskan og norr\u00e6nan frj\u00f3semisgu\u00f0, f\u00e6\u00f0ingarh\u00e1t\u00ed\u00ad\u00f0 s\u00f3lgu\u00f0s, endurf\u00e6\u00f0ingu s\u00f3larinnar, og sp\u00e1mann af gy\u00f0inga\u00e6ttum. \u00ed\u009dmsir fylgismenn kristninnar m\u00f3tm\u00e6ltu j\u00f3lahaldi sem \u00ed\u00ad grunninn var hei\u00f0i\u00f0 og fram f\u00f3r me\u00f0 drykkju, veisluh\u00f6ldum og \u00f6\u00f0ru si\u00f0leysi. Kalvin og fleiri si\u00f0b\u00f3tamenn h\u00e9ldu t.d. ekki upp \u00e1 j\u00f3lin.<\/p>\n<p class=\"MsoNormal\">Sr. Magn\u00fas Run\u00f3lfsson \u00e1 eitt sinn a\u00f0 hafa veri\u00f0 spur\u00f0ur a\u00f0 \u00fev\u00ed\u00ad hva\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 a\u00f0 vera kristinn. Magn\u00fas var ekki lengi til svars og sag\u00f0i: &#8222;\u00dea\u00f0 er a\u00f0 ganga \u00e1 m\u00f3ti straumnum. \u00dea\u00f0 er a\u00f0 halda j\u00f3l \u00ed\u00ad Jes\u00fa nafni \u00feegar heimurinn heldur hei\u00f0in j\u00f3l.&#8220;<\/p>\n<p class=\"MsoNormal\">Me\u00f0 \u00feessum stutta pistli \u00f3ska \u00e9g ykkur gle\u00f0ilegrar h\u00e1t\u00ed\u00ad\u00f0ar lj\u00f3ss og fri\u00f0ar.  <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00ed\u008d or\u00f0r\u00e6\u00f0unni um kristni og ekki kristni sem hefur geisa\u00f0 s\u00ed\u00ad\u00f0ustu vikur hefur margt \u00e1hugavert komi\u00f0 fram fyrir h\u00e1sk\u00f3lanema sem er a\u00f0 st\u00fadera tr\u00faarl\u00ed\u00adf og s\u00f6gu \u00feess. Eitthva\u00f0 \u00fea\u00f0 allra skemmtilegasta fannst m\u00e9r \u00feegar hinir kristnu s\u00f6ku\u00f0u hei\u00f0ingja um stuld \u00e1 j\u00f3lunum. J\u00f3lin v\u00e6ru kristinn si\u00f0ur og anna\u00f0 v\u00e6ru lygar til \u00feess a\u00f0 grafa undan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-364","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-almennt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/eggert\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/364","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/eggert\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/eggert\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/eggert\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/eggert\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=364"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truflun.net\/eggert\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/364\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/eggert\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=364"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/eggert\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=364"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/eggert\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=364"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}