{"id":1355,"date":"2009-10-02T21:36:45","date_gmt":"2009-10-02T21:36:45","guid":{"rendered":"http:\/\/gamla.truflun.net\/hjorvar\/?p=1355"},"modified":"2009-10-02T21:36:45","modified_gmt":"2009-10-02T21:36:45","slug":"ignobel-g%c3%a6rdagsins-og-lei%c3%b0in-utur-kreppunni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/hjorvar\/2009\/10\/02\/ignobel-g%c3%a6rdagsins-og-lei%c3%b0in-utur-kreppunni\/","title":{"rendered":"IgN\u00f3bel g\u00e6rdagsins og lei\u00f0in \u00fat\u00far kreppunni"},"content":{"rendered":"<p>Eitt af f\u00e1u sem hefur veri\u00f0 \u00e1rviss vi\u00f0bur\u00f0ur \u00e1 \u00feessu bloggi m\u00ednu s\u00ed\u00f0an \u00e9g byrja\u00f0i fyrir meira en sex \u00e1rum eru IgN\u00f3belsver\u00f0launin, sem veitt eru \u00e1rlega til a\u00f0 kallast \u00e1 vi\u00f0 N\u00f3belsver\u00f0launin og hampa ranns\u00f3knum sem f\u00e1 okkur til a\u00f0 hl\u00e6ja, og s\u00ed\u00f0an til a\u00f0 hugsa. \u00c9g s\u00e1 fyrr \u00ed vikunni a\u00f0 <a title=\"N\u00f3bell\" href=\"http:\/\/www.newscientist.com\/article\/mg20427284.000-experts-call-for-nobel-prizes-to-be-revamped.html\">N\u00f3belsver\u00f0launin eiga \u00ed d\u00e1l\u00edtilli kr\u00edsu<\/a> me\u00f0 \u00fea\u00f0 hvort eigi a\u00f0 taka upp n\u00fdja ver\u00f0launaflokka \u00ed takt vi\u00f0 n\u00fdja t\u00edma. IgN\u00f3bellinn hefur aldrei veri\u00f0 fastur \u00e1 \u00feeim klafa og tilnefnir bara \u00fe\u00e1 t\u00edu fulltr\u00faa sem \u00feykja eiga \u00fea\u00f0 mest skili\u00f0, svo eru fr\u00e6\u00f0asvi\u00f0in \u00e1kve\u00f0in eftir\u00e1. N\u00e1nast undantekningarlaust eru \u00fe\u00f3 veitt ver\u00f0laun \u00ed l\u00e6knisfr\u00e6\u00f0i, l\u00edffr\u00e6\u00f0i, efnafr\u00e6\u00f0i, hagfr\u00e6\u00f0i og e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i, auk b\u00e6\u00f0i B\u00f3kmennta- og Fri\u00f0arver\u00f0launa IgN\u00f3bels. Svo koma \u00feetta \u00ferenn til fimm ver\u00f0laun hvert \u00far sinni \u00e1ttinni.<\/p>\n<p>N\u00edtj\u00e1nda fyrsta \u00e1rlega Ign\u00f3belsver\u00f0launaafhendingin (&#8222;<a title=\"Mj\u00f6g merk ver\u00f0laun\" href=\"http:\/\/improbable.com\/ig\/winners\/#ig2009\">19th First Annual IgNobel Prize Ceremony<\/a>&#8222;) f\u00f3r fram \u00ed g\u00e6rkv\u00f6ldi, og aldrei \u00feessu vant var \u00e9g bara sk\u00fabba\u00f0ur af \u00f6llum \u00e1 \u00edslenska internetinu &#8211; \u00e9g fr\u00e9tti af ni\u00f0urst\u00f6\u00f0unum \u00e1 vef R\u00edkis\u00fatvarpsins \u00ed morgun. Sem n\u00e1tt\u00farulega var vegna \u00feess a\u00f0 <strong>IgN\u00f3belsver\u00f0launin \u00ed hagfr\u00e6\u00f0i<\/strong> \u00feetta \u00e1ri\u00f0 unnu (og \u00fea\u00f0 ver\u00f0skulda\u00f0) yfirmenn Kaup\u00feings (Hrei\u00f0ar M\u00e1r Sigur\u00f0sson, Sigur\u00f0ur Einarsson, Ing\u00f3lfur Helgason, \u00c1rmann \u00deorvaldsson <em>et al.<\/em>), Landsbankans (Bj\u00f6rg\u00f3lfur Gu\u00f0mundsson, Halld\u00f3r J. Kristj\u00e1nsson, Sigurj\u00f3n \u00de. \u00c1rnason <em>et al.<\/em>), Glitnis (\u00deorsteinn M\u00e1r Baldvinsson, L\u00e1rus Welding <em>et al.<\/em>) og Se\u00f0labanka \u00cdslands (Dav\u00ed\u00f0 Oddsson, Eir\u00edkur Gu\u00f0nason, Ingimundur Fri\u00f0riksson <em>et al<\/em>.), fyrir s\u00fdnikennslu \u00ed \u00fev\u00ed hversu hratt er h\u00e6gt a\u00f0 breyta p\u00ed\u00ed\u00ednulitlum b\u00f6nkum \u00ed riiisast\u00f3ra &#8211; og \u00f6fugt &#8211; og einnig fyrir a\u00f0 s\u00fdna fram \u00e1 a\u00f0 eins er h\u00e6gt a\u00f0 fara me\u00f0 heilt land eins og \u00fea\u00f0 leggur sig: Litlasta land \u00ed heimi getur or\u00f0i\u00f0 \u00fea\u00f0 st\u00f3rasta &#8211; og \u00f6fugt.<\/p>\n<p>\u00deeir kump\u00e1nar eru svo sannarlega \u00ed g\u00f3\u00f0ra vina h\u00f3pi: Yfirmenn <a title=\"Svakalega kl\u00e1rir gaurar\" href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Enron_scandal\">Enron, Arthur Andersen<\/a> og fleiri \u00e1l\u00edka g\u00f3\u00f0ra fyrirt\u00e6kja fengu hagfr\u00e6\u00f0iver\u00f0launin \u00e1ri\u00f0 2002 fyrir n\u00fdst\u00e1rlega notkun \u00e1 \u00edmyndu\u00f0um t\u00f6lum \u00ed vi\u00f0skiptum; <a title=\"Svaka kl\u00e1r l\u00edka\" href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Barings_Bank#1995_collapse\">Nick Leeson og yfirmenn hans \u00ed Barings bankanum s\u00e1luga<\/a> fengu hagfr\u00e6\u00f0iver\u00f0launin \u00e1ri\u00f0 1995; Chileb\u00fainn Jan Pablo Davila hlaut hagfr\u00e6\u00f0iver\u00f0launin \u00e1ri\u00f0 1994 fyrir a\u00f0 afreka upp\u00e1 sitt eind\u00e6mi a\u00f0 tapa h\u00e1lfu pr\u00f3senti af vergri landsframlei\u00f0slu Chile \u00ed sp\u00e1kaupa\u00e6\u00f0i fyrir r\u00edkisfyrirt\u00e6ki\u00f0 Codelco (\u00feess m\u00e1 geta a\u00f0 s\u00ed\u00f0an hafa Chileb\u00faar nota\u00f0 s\u00f6gnina &#8222;davilar&#8220; um \u00fea\u00f0 a\u00f0 kl\u00fa\u00f0ra m\u00e1lum \u00e1 st\u00f3rfenglegan m\u00e1ta &#8211; sbr &#8222;a\u00f0 hannesa&#8220;); eigendur Lloyd&#8217;s \u00ed Lund\u00fanum \u00e1ri\u00f0 1993 fyrir kl\u00fa\u00f0ur sem var v\u00edst svo skelfilegt a\u00f0 n\u00e1lga\u00f0ist n\u00e6stum Sj\u00f3v\u00e1rskalann; og <a title=\"J\u00e1, hann er kl\u00e1r l\u00edka\" href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Michael_Milken\">Michael Milken<\/a> \u00e1ri\u00f0 1991, en heimurinn stendur \u00ed mikilli &#8222;\u00feakkarskuld&#8220; vi\u00f0 hann fyrir a\u00f0 finna upp hin svok\u00f6llu\u00f0u &#8222;ruslbr\u00e9f&#8220; (<em>junk bonds<\/em>).<\/p>\n<p>A\u00f0rir vinningshafar g\u00e6rkv\u00f6ldsins hafa hinsvegar falli\u00f0 \u00ed skuggann af &#8222;Str\u00e1kunum okkar.&#8220; \u00dea\u00f0 er mi\u00f0ur, enda margt af framb\u00e6rilegum kand\u00edd\u00f6tum \u00ed \u00f6\u00f0rum flokkum:<\/p>\n<p><strong>D\u00fdral\u00e6knisfr\u00e6\u00f0i<\/strong>: Veitt fyrir a\u00f0 s\u00fdna fram \u00e1 a\u00f0 <a title=\"Muuuu!\" href=\"http:\/\/www.ingentaconnect.com\/content\/berg\/anthroz\/2009\/00000022\/00000001\/art00006\">nytin \u00far Skj\u00f6ldu, Huppu og Hyrnu s\u00e9 meiri en \u00far nafnlausum stallsystrum \u00feeirra<\/a>.<\/p>\n<p><strong>Fri\u00f0arver\u00f0laun IgN\u00f3bels<\/strong>: Fyrir a\u00f0 <a title=\"Mj\u00f6g g\u00f3\u00f0 spurning\" href=\"http:\/\/www.sciencedirect.com\/science?_ob=ArticleURL&amp;_udi=B8CY1-4TVY5PW-1&amp;_user=10&amp;_rdoc=1&amp;_fmt=&amp;_orig=search&amp;_sort=d&amp;_docanchor=&amp;view=c&amp;_acct=C000050221&amp;_version=1&amp;_urlVersion=0&amp;_userid=10&amp;md5=622fa652012f3f82cb1f8523dd9b9e2a\">skera \u00far um \u00fea\u00f0 me\u00f0 kontr\u00f3leru\u00f0um tilraunum<\/a> hvort s\u00e9 h\u00e6ttulegra a\u00f0 vera barinn \u00ed hausinn me\u00f0 fullri bj\u00f3rfl\u00f6sku e\u00f0a t\u00f3mri.<\/p>\n<p><strong>Efnafr\u00e6\u00f0i<\/strong>: Fyrir a\u00f0fer\u00f0 til \u00feess a\u00f0 <a title=\"Gullger\u00f0arlist hva\u00f0?\" href=\"http:\/\/www.physorg.com\/news145255770.html\">b\u00faa til demanta \u00far Tequila<\/a>. \u00d3sj\u00e1lfr\u00e1tt velti \u00e9g fyrir m\u00e9r hvernig v\u00edsindamennirnir hafi haldi\u00f0 upp\u00e1 \u00e1fangann.<\/p>\n<p><strong>L\u00e6knisfr\u00e6\u00f0i<\/strong>: Ign\u00f3bellinn \u00ed l\u00e6knisfr\u00e6\u00f0i \u00ed \u00e1r f\u00f3r til Dr. Donald Unger, sem \u00ed \u00fe\u00e1gu v\u00edsindanna l\u00e9t braka \u00ed puttunum \u00e1 vinstri hendi tvisvar \u00e1 hverjum degi \u00ed sext\u00edu \u00e1r &#8211;\u00a0 en aldrei \u00e1 \u00feeirri h\u00e6gri &#8211; til a\u00f0 pr\u00f3fa \u00fe\u00e1 kerlingab\u00f3k a\u00f0 \u00fea\u00f0 orsaki li\u00f0agigt \u00ed fingrum. \u00c9g m\u00e6li me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 <a title=\"Mj\u00f6g merk v\u00edsindi\" href=\"http:\/\/www3.interscience.wiley.com\/cgi-bin\/fulltext\/86510619\/PDFSTART\">smella og lesa fr\u00e1s\u00f6gnina<\/a> eins og h\u00fan kemur af k\u00fanni me\u00f0 hans eigin \u00e1lyktunum (&#8222;This result calls into question whether other parental beliefs, e.g., the importance of eating spinach, are also flawed. Further investigation is likely warranted.&#8220;) og vi\u00f0br\u00f6g\u00f0um jafningja \u00e1 fr\u00e6\u00f0asvi\u00f0inu (&#8222;Although it is not clear, it appears that the study was not blinded. Blinding would only be possible if the investigator didn\u2019t know left from right.&#8220;). \u00dea\u00f0 batnar svo bara \u00ed framhaldinu.<\/p>\n<p><strong>E\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i<\/strong>: Fyrir e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ilegu sk\u00fdringuna \u00e1 \u00fev\u00ed af hverju <a title=\"Grf a\u00f0 \u00f3l\u00e9tta konan s\u00e9 k\u00fala...\" href=\"http:\/\/www.nature.com\/nature\/journal\/v450\/n7172\/full\/nature06342.html\">\u00f3l\u00e9ttar konur detta aldrei fram fyrir sig<\/a>.<\/p>\n<p><strong>B\u00f3kmenntaver\u00f0laun IgN\u00f3bels<\/strong>: F\u00e9llu \u00ed skaut \u00edrsku umfer\u00f0arl\u00f6greglunni fyrir a\u00f0 hafa skrifa\u00f0 fleiri en fimmt\u00edu umfer\u00f0arsektir \u00e1 \u00f6kun\u00ed\u00f0inginn Prawo Jazdy &#8211; sem er p\u00f3lska fyrir &#8222;\u00d6kusk\u00edrteini.&#8220; Minnir mig reyndar \u00e1 s\u00f6guna af einhverjum \u00cdslendingnum sem t\u00f3kst einhvern t\u00edma a\u00f0 tro\u00f0a s\u00e9r inn\u00e1 VIP bla\u00f0amannafund \u00ed \u00fatl\u00f6ndum undir \u00fev\u00ed yfirskini a\u00f0 hann skrifa\u00f0i fyrir \u00edslenska dagbla\u00f0i\u00f0 &#8222;\u00d6kusk\u00edrteini.&#8220; Hann hef\u00f0i bla\u00f0amannapassa til a\u00f0 sanna \u00fea\u00f0.<\/p>\n<p><strong>L\u00fd\u00f0heilsa<\/strong>: Fyrir einkaleyfi\u00f0 \u00e1 brj\u00f3stahaldara sem me\u00f0 nokkrum sn\u00f6ggum handt\u00f6kum er h\u00e6gt a\u00f0 <a title=\"V\u00e1.\" href=\"http:\/\/oldstersview.wordpress.com\/2008\/10\/13\/improbable-research-%C2%BB-blog-archive-%C2%BB-plucked-from-obscurity-anti-terrorism-mask\/\">breyta \u00ed tv\u00e6r gasgr\u00edmur (sj\u00e1 mynd)<\/a> fyrir notandann og einn, h\u00f6mm, heppinn n\u00e1unga vi\u00f0komandi.<\/p>\n<p><strong>St\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0i<\/strong>: \u00deessi ver\u00f0laun voru veitt G\u00eddeon G\u00f3n\u00f3 Se\u00f0labankastj\u00f3ra \u00ed Zimbabve, sem veitti almennum \u00feegnum g\u00f3\u00f0a talna\u00fej\u00e1lfun me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 l\u00e1ta \u00fe\u00e1 h\u00f6ndla me\u00f0 se\u00f0la allt fr\u00e1 einu senti upp \u00ed hundra\u00f0 billj\u00f3n r\u00edkisdali (e\u00f0a hundra\u00f0 bander\u00edskar trillj\u00f3nir: $100.000.000.000.000). Svakalega hl\u00e6gilegt \u00feetta \u00feri\u00f0jaheimsli\u00f0 sem getur ekki haft stj\u00f3rn \u00e1 s\u00ednum eigin efnahag ma\u00f0ur! Blodd\u00ed hilar\u00ed\u00f6s!<\/p>\n<p><strong>L\u00edffr\u00e6\u00f0i<\/strong>: Fyrir a\u00f0 s\u00fdna fram \u00e1 a\u00f0 h\u00e6gt er a\u00f0 minnka massa eldh\u00fas\u00fargangs um heil n\u00edut\u00edu pr\u00f3sent me\u00f0 <a title=\"gr\u00e6nar ranns\u00f3knir\" href=\"http:\/\/sciencelinks.jp\/j-east\/article\/200208\/000020020802A0125912.php\">bakter\u00edum sem eru unnar \u00far h\u00e6g\u00f0um risap\u00f6ndunnar<\/a>. H\u00e6nan sem verpti gulleggjunum bliknar \u00ed samanbur\u00f0inum.<\/p>\n<p>A\u00f0 lokum: Kannski v\u00edsa IgN\u00f3belsver\u00f0launin okkur veginn \u00e1fram? Sm\u00e1r\u00edki\u00f0 Liechtenstein hlaut \u00ed \u00fea\u00f0 minnsta hagfr\u00e6\u00f0iver\u00f0laun IgN\u00f3bels \u00e1ri\u00f0 2003 fyrir a\u00f0 bj\u00f3\u00f0a upp\u00e1, fyrir r\u00e9tt ver\u00f0, heilt land fyrir hvern \u00feann sem vildi leggja vel \u00ed r\u00e1\u00f0stefnuna s\u00edna, br\u00fa\u00f0kaupi\u00f0, n\u00fa e\u00f0a bara fyrir fermingar krakkanna.<\/p>\n<p>Skyldi \u00feetta geta veri\u00f0 lei\u00f0in \u00fat\u00far kreppunni?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eitt af f\u00e1u sem hefur veri\u00f0 \u00e1rviss vi\u00f0bur\u00f0ur \u00e1 \u00feessu bloggi m\u00ednu s\u00ed\u00f0an \u00e9g byrja\u00f0i fyrir meira en sex \u00e1rum eru IgN\u00f3belsver\u00f0launin, sem veitt eru \u00e1rlega til a\u00f0 kallast \u00e1 vi\u00f0 N\u00f3belsver\u00f0launin og hampa ranns\u00f3knum sem f\u00e1 okkur til a\u00f0 hl\u00e6ja, og s\u00ed\u00f0an til a\u00f0 hugsa. \u00c9g s\u00e1 fyrr \u00ed vikunni a\u00f0 N\u00f3belsver\u00f0launin eiga \u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,8,15],"tags":[],"class_list":["post-1355","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-almennt","category-ignobel","category-jomalin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/hjorvar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1355","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/hjorvar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/hjorvar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/hjorvar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/hjorvar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1355"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truflun.net\/hjorvar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1355\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/hjorvar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1355"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/hjorvar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1355"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/hjorvar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1355"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}