{"id":1794,"date":"2010-11-17T00:22:20","date_gmt":"2010-11-16T23:22:20","guid":{"rendered":"http:\/\/gamla.truflun.net\/hjorvar\/?p=1794"},"modified":"2010-11-17T00:22:20","modified_gmt":"2010-11-16T23:22:20","slug":"af-tveimur-tungum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/hjorvar\/2010\/11\/17\/af-tveimur-tungum\/","title":{"rendered":"Af tveimur tungum"},"content":{"rendered":"<p>Til hamingju me\u00f0 dag \u00edslenskrar tungu.<\/p>\n<p>&#8211; &#8211; &#8211;<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 eru tv\u00e6r fr\u00e9ttir sem mig langar a\u00f0 staldra vi\u00f0 eftir daginn. \u00de\u00e6r eru hvor \u00far sinni \u00e1ttinni, \u00fe\u00f3tt \u00fe\u00e6r tengist. S\u00fa fyrri er gle\u00f0ileg (a\u00f0 mestu) og er einmitt \u00ed tilefni af deginum. G\u00edsli Einarsson var \u00ed beinni \u00fatsendingu \u00ed <a title=\"&quot;J\u00f3nasarver\u00f0launin afhent&quot;\" href=\"http:\/\/dagskra.ruv.is\/ras1\/4536902\/2010\/11\/16\/10\/\">kv\u00f6ldfr\u00e9ttat\u00edma R\u00edkis\u00fatvarpsins<\/a> fr\u00e1 Landn\u00e1mssetrinu \u00ed Borgarfir\u00f0i:<\/p>\n<blockquote><p>Mennta- og menningarm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra, Katr\u00edn Jakobsd\u00f3ttir, flutti \u00e1varp og tala\u00f0i me\u00f0al annars um mikilv\u00e6gi \u00fej\u00f3\u00f0tungunnar en minnti um lei\u00f0 \u00e1 a\u00f0 hundru\u00f0 \u00cdslendinga hef\u00f0u anna\u00f0 tungum\u00e1l,\u00a0 t\u00e1knm\u00e1li\u00f0, a\u00f0 m\u00f3\u00f0urm\u00e1li og a\u00f0 \u00fev\u00ed \u00feyrfti einnig a\u00f0 hl\u00faa. Einnig tala\u00f0i h\u00fan um mikilv\u00e6gi \u00feess a\u00f0 n\u00fdir \u00cdslendingar hef\u00f0u a\u00f0gang a\u00f0 \u00edslenskukennslu og a\u00f0 \u00feeim v\u00e6ri s\u00fdnd \u00feolinm\u00e6\u00f0i vi\u00f0 \u00edslenskun\u00e1mi\u00f0.<\/p><\/blockquote>\n<p>A\u00f0 mestu gle\u00f0ileg, sag\u00f0i \u00e9g. \u00c9g veit nefnilega ekki hversu margir heyrnarlausir hafa fr\u00e9tt af \u00feessu enn\u00fe\u00e1. \u00deeir hafa a\u00f0 minnsta kosti ekki komist a\u00f0 \u00feessu gegnum fr\u00e9ttirnar \u00e1 internetinu. \u00dear er ekkert um \u00feetta \u00e1 prenti, \u00fea\u00f0 voru bara \u00fatvarpsfr\u00e9ttir R\u00daV klukkan sex sem impru\u00f0u \u00e1 \u00feessu. Sem kemur a\u00f0 takm\u00f6rku\u00f0um notum vi\u00f0 fr\u00e9ttami\u00f0lun til heyrnarlausa samf\u00e9lagsins.<\/p>\n<p>&#8211; &#8211; &#8211;<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 vilja margir a\u00f0 \u00fea\u00f0 ver\u00f0i grein \u00ed n\u00fdrri stj\u00f3rnarskr\u00e1 \u00fear sem kve\u00f0i\u00f0 s\u00e9 \u00e1 um \u00fea\u00f0 a\u00f0 \u00edslenska s\u00e9 opinber \u00fej\u00f3\u00f0tunga. \u00c9g er einn \u00feeirra. En \u00fea\u00f0 ver\u00f0ur \u00fe\u00e1 um lei\u00f0 a\u00f0 tryggja r\u00e9tt \u00feeirra sem tala hana ekki. \u00dea\u00f0 \u00fearf a\u00f0 ganga kirfilega fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 v\u00edst s\u00e9 a\u00f0 sl\u00edkt \u00e1kv\u00e6\u00f0i tro\u00f0i ekki \u00e1 mannr\u00e9ttindum \u00feeirra sem skilja ekki opinbera tungum\u00e1li\u00f0. \u00deetta m\u00e1 ekki bara vera einhver grein sem vi\u00f0 setjum inn \u00e1n frekari umhugsunar, til \u00feess eins a\u00f0 geta m\u00e6rt okkur af henni \u00e1 d\u00f6gum eins og \u00ed dag.<\/p>\n<p>&#8211; &#8211; &#8211;<\/p>\n<p>\u00d6nnur fr\u00e9tt sem barst \u00ed dag, og ekki alveg eins gle\u00f0ileg og s\u00fa fyrri, er af bar\u00e1ttu heyrnarlausra vi\u00f0 Tryggingastofnun R\u00edkisins. \u00dar <a title=\"Heyrnalausir k\u00e6ra Tryggingastofnun\" href=\"http:\/\/www.visir.is\/heyrnalausir-kaera-tryggingastofnun\/article\/2010926306511\">fr\u00e9tt V\u00edsis um m\u00e1li\u00f0<\/a>:<\/p>\n<blockquote><p>Heyrnarlausir eru a\u00f0 m\u00f6rgu leyti h\u00e1\u00f0ir t\u00e1knm\u00e1lst\u00falkum \u00ed samskiptum s\u00ednum  vi\u00f0 Tryggingastofnun r\u00edkisins. Stofnunin l\u00edtur hins vegar svo \u00e1 a\u00f0  henni s\u00e9 ekki skylt a\u00f0 grei\u00f0a fyrir t\u00falka og \u00fev\u00ed \u00feurfa heyrnarlausir sem  leita til stofnunarinnar sj\u00e1lfir a\u00f0 grei\u00f0a reikninginn. Um er r\u00e6\u00f0a  t\u00e6par sj\u00f6 \u00fe\u00fasund kr\u00f3nur.<\/p><\/blockquote>\n<p>S\u00fa opinbera stofnun sem s\u00e9r um m\u00e1lefni almannatrygginga og f\u00e9lagslegrar a\u00f0sto\u00f0ar l\u00edtur sem sagt ekki \u00e1 \u00fea\u00f0 sem sitt m\u00e1l \u2014 hva\u00f0 \u00fe\u00e1 r\u00e9ttindi skj\u00f3lst\u00e6\u00f0inga sinna \u2014 a\u00f0 \u00feeir f\u00e1i \u00fej\u00f3nustu \u00e1 \u00f6\u00f0ru tungum\u00e1li en \u00edslensku, jafnvel \u00fe\u00f3tt sama f\u00f6tlun og veldur \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feeir leita til stofnunarinnar geri \u00feeim erfitt um vik a\u00f0 eiga samskipti vi\u00f0 hana \u00f6\u00f0ruv\u00edsi en \u00e1 t\u00e1knm\u00e1li me\u00f0 a\u00f0sto\u00f0 t\u00falks.<\/p>\n<p>Og \u00feetta er \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00feurfi a\u00f0 tilgreina \u00edslensku sem opinbert tungum\u00e1l \u00ed stj\u00f3rnarskr\u00e1.<\/p>\n<p>&#8211; &#8211; &#8211;<\/p>\n<p>\u00deetta er g\u00f6mul saga og n\u00fd. \u00cd M\u00edlan\u00f3 var \u00e1ri\u00f0 1880 haldin <a title=\"M\u00edlan\u00f3r\u00e1\u00f0stefnan\" href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Second_International_Congress_on_Education_of_the_Deaf\">al\u00fej\u00f3\u00f0leg r\u00e1\u00f0stefna um menntun heyrnarlausra<\/a>, s\u00fa \u00f6nnur \u00ed s\u00f6gunni. Fundargestir voru 164. \u00dear af var einn \u00feeirra heyrnarlaus. Eftir viku fundah\u00f6ld var \u00e1kve\u00f0i\u00f0 me\u00f0 yfirgn\u00e6fandi meirihluta atkv\u00e6\u00f0a a\u00f0 notkun t\u00e1knm\u00e1ls v\u00e6ri ska\u00f0leg raddm\u00f3tun og vitsmuna\u00feroska heyrnarlausra, og \u00fev\u00ed skyldi h\u00e6tta a\u00f0 nota t\u00e1knm\u00e1l vi\u00f0 menntun \u00feeirra. \u00cd sta\u00f0inn skyldu heyrnarlausir \u00f6\u00f0last menntun og fr\u00e6\u00f0slu gegnum raddm\u00e1l eing\u00f6ngu.<\/p>\n<p>\u00deessari stefnu var fylgt \u00ed \u00feaula v\u00ed\u00f0ast hvar \u00ed heiminum \u2014 me\u00f0al annars \u00e1 \u00cdslandi \u2014 me\u00f0 \u00feeirri mismunun og f\u00e9lagslegu einangrun sem h\u00e6gt er a\u00f0 sj\u00e1 \u00ed hendi s\u00e9r. \u00deannig li\u00f0u meira en hundra\u00f0 \u00e1r og s\u00fa saga ver\u00f0ur ekki rakin h\u00e9r. \u00c9g vil \u00fe\u00f3 minnast \u00e1 \u00fe\u00e1 uppreisn sem heyrnarlausir \u00cdslendingar fengu hausti\u00f0 2009, \u00feegar J\u00f3hanna Sigur\u00f0ard\u00f3ttir t\u00f3k sk\u00fdrslu Brei\u00f0av\u00edkurnefndarinnar \u00fear sem m.a. var fjalla\u00f0 um Heyrnleysingjask\u00f3lann fyrir \u00e1 Al\u00feingi og ba\u00f0st afs\u00f6kunar fyrir h\u00f6nd \u00edslensku \u00fej\u00f3\u00f0arinnar og \u00edslenskra stj\u00f3rnvalda \u00e1 \u00fev\u00ed sem \u00fear kom fram.<\/p>\n<p>\u00cd j\u00fal\u00ed 2010 var svo <a title=\"Vancouverr\u00e1\u00f0stefnan\" href=\"http:\/\/www.milan1880.com\/Resources\/iced2010statement.pdf\">21. al\u00fej\u00f3\u00f0lega r\u00e1\u00f0stefnan um menntun heyrnarlausra<\/a> haldin \u00ed Vancouver. \u00cd loka\u00e1lyktun hennar voru allar \u00e1lyktanir M\u00edlan\u00f3r\u00e1\u00f0stefnunnar dregnar til baka, be\u00f0ist afs\u00f6kunar \u00e1 aflei\u00f0ingum hennar, og stj\u00f3rnv\u00f6ld hv\u00f6tt til a\u00f0 taka tillit til allra tungum\u00e1la og samskiptam\u00e1ta vi\u00f0 m\u00f3tun menntastefnu sinnar.<\/p>\n<p>H\u00e9r m\u00e1 aftur gle\u00f0jast yfir fyrri fr\u00e9tt dagsins.<\/p>\n<p>&#8211; &#8211; &#8211;<\/p>\n<p>\u00cd \u00fdmsum stj\u00f3rnarskr\u00e1m er huga\u00f0 a\u00f0 r\u00e9ttindum heyrnarlausra og annarra m\u00e1lminnihlutah\u00f3pa. \u00cd <a title=\"Stj\u00f3rnarskr\u00e1 Finnlands\" href=\"http:\/\/www.finlex.fi\/sv\/laki\/ajantasa\/1999\/19990731\">finnsku stj\u00f3rnarskr\u00e1nni<\/a> fr\u00e1 1999 er \u00e1kv\u00e6\u00f0i\u00f0 um opinber tungum\u00e1l (finnsku og s\u00e6nsku) fyrsta  m\u00e1lsgrein sautj\u00e1ndu greinarinnar, \u201eUm r\u00e9tt til eigin tungu og  menningar.\u201c \u00cd framhaldinu er m.a. tala\u00f0 um a\u00f0 r\u00e9ttur m\u00e1lminnihlutah\u00f3pa (Sama  og R\u00f3maf\u00f3lks) og r\u00e9ttur \u00feeirra sem tala t\u00e1knm\u00e1l e\u00f0a \u00feurfa \u00e1  t\u00falka\u00fej\u00f3nustu a\u00f0 halda vegna f\u00f6tlunar skuli trygg\u00f0ur me\u00f0 l\u00f6gum.<\/p>\n<p>Taki\u00f0 eftir a\u00f0 greinin heitir ekki \u201eUm \u00fej\u00f3\u00f0tungu.\u201c \u00dea\u00f0 er ekki til \u00feess sem h\u00fan er.<\/p>\n<p>Fyrir fleiri d\u00e6mi m\u00e1 benda \u00e1 <a title=\"Um t\u00e1knm\u00e1l sem opinbert tungum\u00e1l\" href=\"http:\/\/erlah.blogspot.com\/2010\/11\/taknmal-sem-opinbert-tungumal.html\">lj\u00f3mandi g\u00f3\u00f0a samantekt Erlu Hl\u00ednar Hj\u00e1lmarsd\u00f3ttur<\/a>, annars frambj\u00f3\u00f0anda til stj\u00f3rnlaga\u00feings. \u00deau spanna allt fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 tryggja r\u00e9tt f\u00f3lks fyrir d\u00f3mi og \u00ed samskiptum vi\u00f0 opinbera a\u00f0ila, yfir \u00ed a\u00f0 t\u00e1knm\u00e1l vi\u00f0komandi lands er vi\u00f0urkennt sem opinbert tungum\u00e1l til jafns vi\u00f0 raddm\u00e1l.<\/p>\n<p>\u00cd \u00f6llum \u00e1litam\u00e1lum vi\u00f0 ritun n\u00fdrrar stj\u00f3rnarskr\u00e1r eru fleiri en ein f\u00e6r lei\u00f0. \u00dea\u00f0 \u00e1 l\u00edka vi\u00f0 h\u00e9r. En a\u00f0 hnykkja \u00e1 r\u00e9tti heyrnarlausra til eigin tungu og eigin menningar finnst m\u00e9r sj\u00e1lfsagt og nau\u00f0synlegt. Me\u00f0 einum h\u00e6tti e\u00f0a \u00f6\u00f0rum.<\/p>\n<p>&#8211; &#8211; &#8211;<\/p>\n<p>A\u00f0 lokum er h\u00e9r lj\u00f3\u00f0 \u00ed tilefni dagsins. \u00dea\u00f0 er flutt \u00e1 \u00edslensku t\u00e1knm\u00e1li en er \u00fe\u00fdtt \u00far bandar\u00edsku t\u00e1knm\u00e1li (ASL). Ensk \u00fe\u00fd\u00f0ing fylgir:<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Til hamingju me\u00f0 dag \u00edslenskrar tungu. &#8211; &#8211; &#8211; \u00dea\u00f0 eru tv\u00e6r fr\u00e9ttir sem mig langar a\u00f0 staldra vi\u00f0 eftir daginn. \u00de\u00e6r eru hvor \u00far sinni \u00e1ttinni, \u00fe\u00f3tt \u00fe\u00e6r tengist. S\u00fa fyrri er gle\u00f0ileg (a\u00f0 mestu) og er einmitt \u00ed tilefni af deginum. G\u00edsli Einarsson var \u00ed beinni \u00fatsendingu \u00ed kv\u00f6ldfr\u00e9ttat\u00edma R\u00edkis\u00fatvarpsins fr\u00e1 Landn\u00e1mssetrinu \u00ed [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,12,15],"tags":[],"class_list":["post-1794","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-almennt","category-stjornlagaing","category-jomalin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/hjorvar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1794","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/hjorvar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/hjorvar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/hjorvar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/hjorvar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1794"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truflun.net\/hjorvar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1794\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/hjorvar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1794"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/hjorvar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1794"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/hjorvar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1794"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}