{"id":49,"date":"2020-07-25T09:55:26","date_gmt":"2020-07-25T09:55:26","guid":{"rendered":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/?p=49"},"modified":"2020-07-31T00:14:27","modified_gmt":"2020-07-31T00:14:27","slug":"sedlabankar-sjalfstaedi-og-verkalydsbaratta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/2020\/07\/25\/sedlabankar-sjalfstaedi-og-verkalydsbaratta\/","title":{"rendered":"Se\u00f0labankar, sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i og verkal\u00fd\u00f0sbar\u00e1tta"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Liberation Serif, serif\"><span style=\"font-size: medium\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">\u00c1sgeir J\u00f3nsson, Se\u00f0labankastj\u00f3ri \u00cdslands, var n\u00fdlega \u00ed vi\u00f0tali \u00ed <a href=\"https:\/\/www.frettabladid.is\/markadurinn\/thetta-varnir-i-kringum-lifeyrissjodina\/\">Fr\u00e9ttabla\u00f0inu<\/a>. \u00dear kallar hann eftir \u00fe\u00e9ttari v\u00f6rnum \u00ed kringum l\u00edfeyrissj\u00f3\u00f0ina. Kemur \u00feetta \u00e1kall Se\u00f0labankastj\u00f3ra \u00ed kj\u00f6lfar \u00feess a\u00f0 Ragnar \u00de\u00f3r Ing\u00f3lfsson, \u00ed <a href=\"https:\/\/www.frettabladid.is\/frettir\/skipta-ut-stjornarmonnum-sem-ekki-hlyta-vilja-vr\/\">yfirl\u00fdsingu<\/a> 17. j\u00fal\u00ed, beindi \u00fev\u00ed til stj\u00f3rnarmanna sem VR skipar \u00ed L\u00edfeyrissj\u00f3\u00f0 verslunarmanna a\u00f0 sni\u00f0ganga v\u00e6ntanlegt hlutafj\u00e1r\u00fatbo\u00f0 Icelandair e\u00f0a grei\u00f0a atkv\u00e6\u00f0i gegn \u00fe\u00e1tt\u00f6ku l\u00edfeyrissj\u00f3\u00f0sins. Yfirl\u00fdsingin er svo au\u00f0vita\u00f0 vi\u00f0brag\u00f0 vi\u00f0 gr\u00f3fu framfer\u00f0i Icelandair \u00ed kjaravi\u00f0r\u00e6\u00f0um vi\u00f0 Flugfreyjuf\u00e9lag \u00cdslands. H\u00fan og tilm\u00e6li hennar voru svo s\u00ed\u00f0ar <a href=\"https:\/\/www.frettabladid.is\/markadurinn\/draga-yfirlysinguna-til-baka\/\">dregin tilbaka<\/a> af stj\u00f3rn VR. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">H\u00f6r\u00f0ur \u00c6gisson er v\u00e6gast sagt ekki hrifinn heldur. \u00cd pistli \u00ed <a href=\"https:\/\/www.frettabladid.is\/skodun\/skadinn-skedur\/\">Fr\u00e9ttabla\u00f0inu<\/a> kve\u00f0ur hann vi\u00f0 kunnan t\u00f3n og kallar forystuf\u00f3lk verkal\u00fd\u00f0shreyfingarinnar \u201ehva\u00f0 \u00f6\u00f0ru vanstilltara \u00ed ofst\u00e6ki s\u00ednu\u201c, \u00e1samt \u00fev\u00ed a\u00f0 kalla eftir \u00fev\u00ed a\u00f0 Se\u00f0labankinn gr\u00edpi \u201eumsvifalaust til a\u00f0ger\u00f0a\u201c og taki jafnframt til athugunar \u201ehvort \u00e1st\u00e6\u00f0a s\u00e9 til a\u00f0 v\u00edsa m\u00e1linu til \u00e1k\u00e6ruvaldsins\u201c Hvorki meira n\u00e9 minna.<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">\u00dea\u00f0 ver\u00f0ur a\u00f0 koma \u00ed lj\u00f3s hvort \u00feessum tilm\u00e6lum hans til Se\u00f0labankans ver\u00f0i fylgt eftir. En \u00fea\u00f0 er \u00fdmislegt \u00e1hugavert \u00ed m\u00e1lflutningi Se\u00f0labankastj\u00f3ra sem krefst n\u00e1nari sko\u00f0unar. \u00cd ofangreindu vi\u00f0tali l\u00e6tur hann \u00fdmislegt falla, t.d.<\/span><\/span><\/p>\n<p><em><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">&#8222;A\u00f0 m\u00ednu \u00e1liti \u00fearf a\u00f0 st\u00edga miklu fastar til jar\u00f0ar \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 tryggja sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i sj\u00f3\u00f0anna. \u00c9g tel a\u00f0 regluumhverfi \u00feeirra s\u00e9 allt of veikt og a\u00f0 Fj\u00e1rm\u00e1laeftirliti\u00f0 \u00feurfi \u00f6flugri heimildir til inngripa,&#8220;<\/span><\/span><\/span><\/em><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">\u00c1samt:<\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\"><i>&#8222;\u00cd gegnum t\u00ed\u00f0ina hafa \u00fdmsir utana\u00f0komandi a\u00f0ilar reynt a\u00f0 hafa \u00e1hrif \u00e1 fj\u00e1rfestingar l\u00edfeyrissj\u00f3\u00f0anna. Stj\u00f3rnm\u00e1lamenn hafa reynt a\u00f0 nota sj\u00f3\u00f0ina \u00ed p\u00f3lit\u00edsk verkefni, atvinnurekendur til \u00feess a\u00f0 sty\u00f0ja einst\u00f6k fyrirt\u00e6ki og atvinnugreinar og verkal\u00fd\u00f0sf\u00e9l\u00f6g hafa reynt a\u00f0 nota \u00fe\u00e1 \u00ed kjarabar\u00e1ttu. \u00deetta er ekki n\u00fdtt vandam\u00e1l og \u00fea\u00f0 mun d\u00fakka upp aftur og aftur,&#8220;<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\"><i>&#8222;\u00deess vegna skiptir miklu m\u00e1li a\u00f0 efla regluverki\u00f0 \u00feannig a\u00f0 sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i stj\u00f3rnarmanna s\u00e9 tryggt til framb\u00fa\u00f0ar svo a\u00f0 \u00e1kvar\u00f0anir ver\u00f0i alltaf teknar me\u00f0 hagsmuni sj\u00f3\u00f0sf\u00e9laga \u00ed fyrirr\u00fami.&#8220;<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">Ef vi\u00f0 reynum a\u00f0 s\u00fammera \u00feetta upp: l\u00edfeyrissj\u00f3\u00f0unum stafar \u00fev\u00ed umtalsver\u00f0 h\u00e6tta af utana\u00f0komandi \u00e1hrifum, eins og \u00feessi atbur\u00f0arr\u00e1s sem stj\u00f3rn VR st\u00f3\u00f0 fyrir s\u00fdnir sk\u00fdrt fram \u00e1 a\u00f0 mati Se\u00f0labankastj\u00f3ra og \u00fev\u00ed \u00fearf a\u00f0 tryggja \u201esj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i\u201c \u00feeirra eftir fremsta megni. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">Hann heldur svo \u00e1fram:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\"><i>&#8222;\u00dea\u00f0 mega ekki skapast nein t\u00e6kif\u00e6ri til a\u00f0 stofna sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i stj\u00f3rnarmanna \u00ed h\u00e6ttu. \u00dea\u00f0 m\u00e1 ekki vera au\u00f0veldara a\u00f0 skipta \u00fat stj\u00f3rnarm\u00f6nnum \u00ed l\u00edfeyrissj\u00f3\u00f0um en \u00ed \u00f6\u00f0rum einingum tengdum almannahagsmunum. S\u00e9rstaklega \u00ed lj\u00f3si \u00feess hve sj\u00f3\u00f0irnir eru st\u00f3rir og umsvifamiklir \u00ed \u00edslensku atvinnul\u00edfi,&#8220;<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\"><i>&#8222;Vi\u00f0 h\u00f6fum sl\u00e6ma reynslu af skuggastj\u00f3rnun \u2013 afskaplega sl\u00e6ma, \u201e\u00dea\u00f0 var teki\u00f0 hart \u00e1 \u00fev\u00ed \u00ed stj\u00f3rnun banka og hlutaf\u00e9laga \u00ed kj\u00f6lfar hrunsins en l\u00edfeyriskerfi\u00f0 hefur seti\u00f0 eftir. Vi\u00f0 svo b\u00fai\u00f0 m\u00e1 ekki standa.&#8220;<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">H\u00e9r er v\u00e6gast sagt af m\u00f6rgu skemmtilegu a\u00f0 taka. \u00c6tla \u00e9g \u00ed eftirfarandi einungis a\u00f0 r\u00e6\u00f0a eitt atri\u00f0i sem \u00e9g tel mikilv\u00e6gt \u00ed \u00feessu samhengi, en \u00f3skiljanlega sjaldan er minnst \u00e1.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\"><b>Paul Volcker og kaflaskipti n\u00fdfrj\u00e1lshyggjunnar<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">Eins og fj\u00f6lmargir fr\u00e6\u00f0imenn hafa r\u00e6tt \u00ed \u00edtarlegu m\u00e1li og \u00e6tti ekki a\u00f0 teljast s\u00e9rstaklega umdeilt, \u00fe\u00e1 markar 8. \u00e1ratugurinn byrjun \u00feess sem m\u00e6tti kalla t\u00edmabil n\u00fdfrj\u00e1lshyggjunnar. \u00dea\u00f0 er a\u00f0 segja, stj\u00f3rnm\u00e1lahagfr\u00e6\u00f0istefnan sem vi\u00f0 k\u00f6llum n\u00fdfrj\u00e1lshyggju n\u00e1\u00f0i \u00e1 \u00feessum \u00e1ratug yfirh\u00f6ndinni yfir r\u00edkjandi stj\u00f3rnm\u00e1lahagfr\u00e6\u00f0i. S\u00fa stj\u00f3rnm\u00e1lahagfr\u00e6\u00f0i einkenndist au\u00f0vita\u00f0 fyrst og fremst af kenningum John Maynard Keynes, oft kalla\u00f0ur fa\u00f0ir \u00fej\u00f3\u00f0hagfr\u00e6\u00f0innar, sem var fullkomlega d\u00f3minerandi \u00e1 t\u00edmabilinu (gr\u00f3flega) fr\u00e1 Kreppunni miklu og <\/span><\/span><\/span><em><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">New Deal<\/span><\/span><\/span><\/em><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\"> Roosevelts fram a\u00f0 n\u00fdfrj\u00e1lshyggjunni. R\u00e9\u00f0u kenningar hans \u00feannig a\u00f0 mestu leyti fer\u00f0inni \u00feegar kom a\u00f0 peningastefnu og hlutverki r\u00edkisvaldsins og se\u00f0labanka. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">\u00dear til honum var velt af stalli af hagfr\u00e6\u00f0ingum og fr\u00e6\u00f0im\u00f6nnum eins og Friedrich Hayek fyrst og fremst, \u00e1samt Milton Friedman, James M. Buchanan, Gary Becker, o.fl. Eru \u00fear atbur\u00f0ir eins og Ol\u00edukr\u00edsan 1973 og valdar\u00e1ni\u00f0 \u00ed Chile sama \u00e1r, \u00e1samt mikilli ver\u00f0b\u00f3lgu, atvinnuleysi og l\u00edtils hagvaxtar sem einkenndi \u00e1ratuginn (e. <i>stagflation<\/i>) \u2013 endalok gullaldarskei\u00f0s kap\u00edtalismans sem r\u00edkt haf\u00f0i me\u00f0 st\u00f6\u00f0ugum hagvexti fr\u00e1 lokum Seinni heimsstyrjaldar \u2013 almennt taldir vega \u00feyngst . <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">\u00deetta \u00e6tti a\u00f0 vera flestum kunnt, og \u00f3\u00fearfi a\u00f0 fara n\u00e1nar \u00fat\u00ed h\u00e9r. \u00c9g vil frekar f\u00f3kusa \u00e1 annan kafla \u00ed \u00feessari s\u00f6gu, sem er ekkert s\u00ed\u00f0ur mikilv\u00e6gur, en f\u00e6r sjaldnast \u00fe\u00e1 athygli sem hann ver\u00f0skuldar \u00ed lj\u00f3si afdrifar\u00edkra aflei\u00f0inga hans. \u00dear \u00e1 \u00e9g vi\u00f0 skipun Paul Volcker sem Se\u00f0labankastj\u00f3ra Bandar\u00edkjanna 1978. En eins og David Harvey, Melinda Cooper, Robert Brenner o.fl. benda \u00e1, \u00fe\u00e1 markar s\u00fa skipun ein helstu kaflaskilin (e. <i>paradigm shift<\/i>), fr\u00e1 keynes\u00edskri stj\u00f3rnm\u00e1lahagfr\u00e6\u00f0i (t\u00edmabil sem stundum er kalla\u00f0 <i>embedded liberalism<\/i>), \u00fear sem r\u00edkisvaldi\u00f0 leitast eftir a\u00f0 st\u00fdra heildareftirspurninni \u00ed samf\u00e9laginu, yfir \u00ed n\u00fdfrj\u00e1lshyggjut\u00edmabili\u00f0. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">Fyrir n\u00fdfrj\u00e1lshyggjuna<\/span><\/span><\/span> <span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">var meginhlutverk se\u00f0labanka skili\u00f0 sem \u00fea\u00f0 a\u00f0 tryggja fulla atvinnu (e. <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\"><i>full employment<\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">), e\u00f0a eins og segir \u00ed <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\"><i>Employment Act <\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">fr\u00e1 1946 \u201e<\/span><\/span><\/span><em><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">promote maximum employment, production and purchasing power<\/span><\/span><\/span><\/em><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">\u201c og beittu se\u00f0labankar<\/span><\/span><\/span> <span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">\u00fdmsum me\u00f0\u00f6lum \u00ed \u00feeim tilgangi<\/span><\/span><\/span> <span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">sem verkal\u00fd\u00f0urinn naut g\u00f3\u00f0s af. Se\u00f0labankar h\u00f6f\u00f0u \u00ed rauninni verkal\u00fd\u00f0sf\u00e9l\u00f6g oft me\u00f0 \u00ed r\u00e1\u00f0um, og s\u00f3ttust eftir trausti \u00feeirra, a\u00f0 halda \u00feeim g\u00f3\u00f0um, oft me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 halda stefnum<\/span><\/span><\/span> <span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">r\u00edkisins \u00ed skefjum. A\u00f0 se\u00f0labankar f\u00f3ru n\u00fa a\u00f0 skilja hlutverk sitt sem \u00fea\u00f0 a\u00f0 halda ver\u00f0b\u00f3lgu \u00ed skefjum me\u00f0 \u00f6llum r\u00e1\u00f0um \u2013 sama hva\u00f0a aflei\u00f0ingar \u00feau r\u00e1\u00f0 kunni a\u00f0 hafa fyrir verkal\u00fd\u00f0inn \u2013 var ekkert anna\u00f0 en byltingarkennt. \u00dea\u00f0 er engum ofs\u00f6gum sagt. E\u00f0a, ef fylgt er David Harvey, st\u00f3r og mikilv\u00e6gur hluti af<\/span><\/span><\/span> <span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\"><i>and-byltingu<\/i><\/span><\/span><\/span> <span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">r\u00edkjandi st\u00e9tta og el\u00edtu. \u00c1samt Thatcher \u00ed Bretlandi og Deng Xiaoping \u00ed K\u00edna, greinir Harvey skipun Volcker, sem greiddi svo g\u00f6tuna fyrir Reagan me\u00f0 mikilv\u00e6gum h\u00e6tti sem eina af \u00feremur uppsprettum e\u00f0a mi\u00f0jum n\u00fdfrj\u00e1lshyggju byltingarinnar. Eins og hann or\u00f0ar \u00fea\u00f0: <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\">\u201e<\/span><em><span style=\"color: #231f1f\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">\u00datfr\u00e1 \u00feessum \u00feremur mi\u00f0jum breiddust \u00fat byltingar\u00f6fl me\u00f0 svo afdrifar\u00edkum h\u00e6tti a\u00f0 heimurinn allur var flj\u00f3tt or\u00f0inn \u00f3\u00feekkjanlegur<\/span><\/span><\/span><\/em><span style=\"color: #231f1f\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">\u201c (\u00far \u00fe\u00fd\u00f0ingu minni \u00e1 inngangi <\/span><\/span><\/span><em><span style=\"color: #231f1f\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">A Brief History of Neoliberalism<\/span><\/span><\/span><\/em><span style=\"color: #231f1f\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\"> sem finna m\u00e1 <a href=\"https:\/\/sosialistaflokkurinn.is\/2018\/11\/14\/stutt-yfirlit-yfir-sogu-nyfrjalshyggjunnar\/\">h\u00e9r<\/a>).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">Paul Volcker (sem l\u00e9st \u00e1 s\u00ed\u00f0asta \u00e1ri) var skipa\u00f0ur af Jimmy Carter, eftir me\u00f0m\u00e6li fr\u00e1 David Rockefeller. Var hann undir miklum \u00e1hrifum fr\u00e1 peningastefnukenningu Milton Friedman (e. <i>monetarism<\/i>), sem kve\u00f0ur \u00e1 um a\u00f0 hlutverk se\u00f0labanka \u00e6tti fyrst og fremst a\u00f0 vera \u00fea\u00f0 a\u00f0 halda ver\u00f0b\u00f3lgu \u00ed skefjum. \u00deetta er au\u00f0vita\u00f0 eitthva\u00f0 sem vi\u00f0 \u00e6ttum a\u00f0 kannast vel vi\u00f0, enda er \u00feetta einmitt skili\u00f0 sem meginhlutverk Se\u00f0labanka um allan hinn vestr\u00e6na heim og v\u00ed\u00f0ar \u00ed dag, eins og \u00c1sgeir J\u00f3nsson hefur oft leitt okkur \u00ed allan sannleikann um \u00ed vi\u00f0t\u00f6lum.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">En svo vi\u00f0 sn\u00faum a\u00f0eins aftur a\u00f0 Volcker, \u00fe\u00e1 h\u00f3fst hann \u00feegar handa vi\u00f0 a\u00f0 reyna a\u00f0 n\u00e1 t\u00f6kum \u00e1 ver\u00f0b\u00f3lgunni me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 keyra st\u00fdrivexti upp\u00ed h\u00e6\u00f0ir sem haf\u00f0i ekki \u00e1\u00f0ur s\u00e9st \u00ed s\u00f6gu Bandar\u00edkjanna. \u00deessar r\u00f3tt\u00e6ku a\u00f0ger\u00f0ir sendi hagkerfi\u00f0 \u00ed dj\u00fapa kreppu. Atvinnuleysi st\u00f3rj\u00f3kst. Ver\u00f0b\u00f3lgan var \u00fe\u00f3 vi\u00f0varandi, jafnvel \u00fe\u00f3tt hagkerfi\u00f0 byrja\u00f0i sm\u00e1m saman a\u00f0 batna. Volcker h\u00e9lt \u00e1fram, keyr\u00f0i st\u00fdrivexti h\u00e6st upp \u00ed 19% \u00ed jan\u00faar 1981, l\u00e9t \u00fe\u00e1 a\u00f0eins falla, og svo aftur upp\u00ed 19 \u00ed j\u00fan\u00ed og j\u00fal\u00ed. Hagkerfi\u00f0 steyptist \u00fe\u00e1 \u00ed verstu kreppu sem \u00fea\u00f0 haf\u00f0i s\u00e9\u00f0 s\u00ed\u00f0an \u00e1 4. \u00e1ratugnum. Gjald\u00ferot ruku up\u00far \u00f6llu valdi, og atvinnuleysi n\u00e1\u00f0i 8% \u00ed n\u00f3vember 1981, 9%\u00ed mars 1982, og 10% \u00ed september. Ver\u00f0b\u00f3lgan, sem haf\u00f0i veri\u00f0 a\u00f0 falla 1980, en ekki n\u00e6gilega miki\u00f0 a\u00f0 mati Volcker, byrja\u00f0i a\u00f0 falla af alv\u00f6ru s\u00ed\u00f0la 1981. Eftir a\u00f0 h\u00fan f\u00f3r ni\u00f0ur fyrir 6% \u00ed \u00e1g\u00fast 1982, slaka\u00f0i Volcker \u00e1 taumunum. Ekki vegna \u00e1hyggja af st\u00f6\u00f0u verkal\u00fd\u00f0sins \u00fe\u00f3, heldur vegna \u00feess a\u00f0 Mex\u00edk\u00f3 ramba\u00f0i \u00e1 barmi alvarlegrar kr\u00edsu sem hef\u00f0i geta\u00f0 haft alvarlegar aflei\u00f0ingar fyrir Bandar\u00edkin. L\u00f6ng saga sem \u00f3\u00fearfi er a\u00f0 rekja h\u00e9r. En hann l\u00fdsti svo yfir a\u00f0 \u00feessum r\u00f3tt\u00e6ku a\u00f0ger\u00f0um v\u00e6ri loki\u00f0 \u00ed \u00e1g\u00fast 1982, en ver\u00f0b\u00f3lga h\u00e9lt \u00fe\u00f3 \u00e1fram a\u00f0 falla, og var komin undir 3% \u00e1ri\u00f0 1983.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">Alan Greenspan \u00e1tti svo s\u00ed\u00f0ar meir eftir a\u00f0 leika lykilhlutverk \u00ed \u00feessari s\u00f6gu. L\u00e1tum \u00feetta stutta s\u00f6gulega yfirlit \u00fe\u00f3 duga.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">En \u00feessar a\u00f0ger\u00f0ir Volcker h\u00f6f\u00f0u \u00fdmsar afdrifar\u00edkar aflei\u00f0ingar. J\u00e1kv\u00e6\u00f0ar e\u00f0a neikv\u00e6\u00f0ar. \u00dea\u00f0 fer allt eftir \u00fev\u00ed hver \u00fea\u00f0 er sem l\u00edtur \u00e1 m\u00e1lin. Neikv\u00e6\u00f0ar fyrir verkal\u00fd\u00f0inn auglj\u00f3slega, en h\u00e1tt atvinnuleysi, atvinnu\u00f3\u00f6ryggi og h\u00e1 t\u00ed\u00f0ni gjald\u00ferota er sjaldnast eitthva\u00f0 sem verkal\u00fd\u00f0urinn upplifir sem s\u00e9rstaklega j\u00e1kv\u00e6tt. Af auglj\u00f3sum \u00e1st\u00e6\u00f0um. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">Hins vegar voru aflei\u00f0ingarnar mj\u00f6g j\u00e1kv\u00e6\u00f0ar fr\u00e1 sj\u00f3narh\u00f3li r\u00edkjandi st\u00e9tta og el\u00edtu. \u00deessar a\u00f0ger\u00f0ir Volcker ger\u00f0u verkal\u00fd\u00f0inn lafhr\u00e6ddan, millj\u00f3nir \u00f3ttu\u00f0ust n\u00fa atvinnuleysi. \u00d3tti sem styrktist svo til muna \u00feegar Reagan rak flugumfer\u00f0astj\u00f3ra \u00ed verkfalli 1981 \u2013 verkal\u00fd\u00f0slei\u00f0toginn \u00fear var fjarl\u00e6g\u00f0ur \u00ed ke\u00f0jum. \u00deetta marka\u00f0i \u00ed rauninni upphafi\u00f0 a\u00f0 br\u00fatal st\u00f3rs\u00f3kninni gegn verkal\u00fd\u00f0sf\u00e9l\u00f6gum sem Reagan og Thatcher st\u00f3\u00f0u svo fyrir \u00e1 9. \u00e1ratugnum, me\u00f0 vel \u00feekktum aflei\u00f0ingum. Verkf\u00f6ll f\u00e9llu t.d. \u00ed Bandar\u00edkjunum \u00far 300 a\u00f0 me\u00f0altali \u00e1 \u00e1ri \u00e1 8.\u00e1ratugnum ni\u00f0ur \u00ed 80 \u00e1 t\u00edunda. \u00c1samt \u00fev\u00ed a\u00f0 a\u00f0ger\u00f0ir Volcker greiddu me\u00f0 mikilv\u00e6gum h\u00e6tti g\u00f6tu \u00feess a\u00f0 st\u00f3rfyrirt\u00e6ki g\u00e6tu byrja\u00f0 a\u00f0 flytja framlei\u00f0sluna \u00far landi \u00ed st\u00f3rum st\u00edl, eins og \u00feau byrju\u00f0u svo a\u00f0 gera \u00e1 9.\u00e1ratugnum. Svo ekki s\u00e9 tala\u00f0 um \u00e1hrifin \u00e1 \u00f3j\u00f6fnu\u00f0, sem byrja\u00f0i a\u00f0 st\u00f3raukast \u00ed beinu framhaldi af \u00feessari kaflaskiptingu, og hefur s\u00fa aukning haldi\u00f0 \u00e1fram jafnt og \u00fe\u00e9tt fram \u00e1 okkar daga eins og flestum \u00e6tti a\u00f0 vera kunnt &#8211; me\u00f0 engu sj\u00e1anlegu l\u00e1ti \u00e1 \u00ed neinni n\u00e1inni framt\u00ed\u00f0. Skemmst er a\u00f0 segja a\u00f0 \u00feessar aflei\u00f0ingar og \u00fer\u00f3anir hafa ekki veri\u00f0 s\u00e9rlega j\u00e1kv\u00e6\u00f0ar fyrir hagmuni verkal\u00fd\u00f0sins.\u00a0\u00a0<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">Fj\u00e1rmagnseigendur og fj\u00e1rm\u00e1labraskarar, me\u00f0 \u00f6\u00f0rum or\u00f0um fj\u00e1rm\u00e1lageirinn, fagna\u00f0i enda \u00feessum mikilv\u00e6ga sigri Volcker \u00e1 verkal\u00fd\u00f0shreyfingunni \u00e1kaft. Sem hann var svo sannarlega, ef hann er skilinn \u00fatfr\u00e1 sj\u00f3narh\u00f3li st\u00e9ttabar\u00e1ttu. En sigrar fj\u00e1rm\u00e1lageirans og r\u00edkjandi st\u00e9tta og el\u00edtu \u00e1ttu svo au\u00f0vita\u00f0 eftir a\u00f0 ver\u00f0a mun fleiri \u00e1 n\u00e6stu \u00e1ratugum.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">***<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">\u00c9g veit svosem ekki n\u00e1kv\u00e6mlega hva\u00f0a vegfer\u00f0 \u00c1sgeir J\u00f3nsson er \u00e1 \u00fearna. \u00deetta kemur au\u00f0vita\u00f0 \u00ed kj\u00f6lfar Covid-19 kr\u00edsunnar, \u00fear sem se\u00f0labankar hafa veri\u00f0 a\u00f0 gr\u00edpa til a\u00f0ger\u00f0a sem \u2013 a\u00f0 mati margra a.m.k. &#8211; eru meira \u00ed \u00e6tt vi\u00f0 Keynes en n\u00fdfrj\u00e1lshyggju stj\u00f3rnm\u00e1lahagfr\u00e6\u00f0i. \u00c9g er n\u00fa ekki alveg samm\u00e1la \u00fev\u00ed mati, af \u00fdmsum \u00e1st\u00e6\u00f0um sem \u00e9g l\u00e6t vera a\u00f0 fara \u00fat\u00ed h\u00e9r. V\u00e6ri efni \u00ed annan pistil.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">\u00deessi kafli \u00far s\u00f6gu n\u00fdfrj\u00e1lshyggjunnar \u00e6tti \u00fe\u00f3 a\u00f0 gefa einhverjar v\u00edsbendingar myndi \u00e9g halda. M\u00e9r finnst allavega mikilv\u00e6gt a\u00f0 benda \u00e1 a\u00f0 peningastefna se\u00f0labankans er ekki einungis enn\u00fe\u00e1 d\u00f3mineru\u00f0 af stj\u00f3rnm\u00e1lahagfr\u00e6\u00f0i n\u00fdfrj\u00e1lshyggjunnar, alveg eins og h\u00fan var \u00ed kj\u00f6lfar kr\u00edsunnar 2008 (\u00fear sem \u201ekeynes\u00edsku\u201c, ef ekki hreinlega s\u00f3s\u00edal\u00edsku, a\u00f0ger\u00f0ir se\u00f0labanka voru einnig lofa\u00f0ar af m\u00f6rgum \u00e1litsgj\u00f6fum \u2013 skemmst er a\u00f0 minnast fors\u00ed\u00f0u <\/span><\/span><\/span><em><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">Newsweek<\/span><\/span><\/span><\/em><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\"> \u201e<\/span><\/span><\/span><em><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">We are All Socialists Now<\/span><\/span><\/span><\/em><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">\u201c). \u00dea\u00f0 er eitthva\u00f0 sem flestir \u00e6ttu a\u00f0 gera s\u00e9r grein fyrir.\u00a0<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">Ekki s\u00ed\u00f0ur mikilv\u00e6gt a\u00f0 hafa \u00ed huga er a\u00f0 s\u00fa stj\u00f3rnm\u00e1lahagfr\u00e6\u00f0i hefur alla t\u00ed\u00f0, alveg fr\u00e1 byrjun, beinl\u00ednis veri\u00f0 mi\u00f0u\u00f0 gegn hagsmunum verkal\u00fd\u00f0sins, og hafa se\u00f0labankar leiki\u00f0 lykilhlutverk \u00ed a\u00f0 berja verkal\u00fd\u00f0sbar\u00e1ttu \u00e1 bak aftur me\u00f0 beinum og harkalegum &#8211; ef ekki hreinlega miskunnarlausum &#8211; a\u00f0ger\u00f0um. \u00deeir eru \u00feannig s\u00ed\u00f0ur en svo hlutlaus fyrirb\u00e6ri, \u201esj\u00e1lfst\u00e6\u00f0ar&#8220; stofnanir hvers \u201esj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i\u201c ber a\u00f0 tryggja og verja me\u00f0 \u00f6llum r\u00e1\u00f0um. Deila se\u00f0labankar alveg jafn mikilli \u00e1byrg\u00f0 og stj\u00f3rnm\u00e1lamenn og atvinnurekendur \u00e1 \u00feeirri b\u00e1gborinni st\u00f6\u00f0u verkal\u00fd\u00f0sf\u00e9laga, mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 \u00e1\u00f0ur fyrr, sem vi\u00f0 sj\u00e1um n\u00e1nast alls sta\u00f0ar \u00ed dag. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">\u00dev\u00ed ver\u00f0ur a\u00f0 segjast eins og er a\u00f0 \u00fea\u00f0 er \u00f3neitanlega nokku\u00f0 athyglisvert a\u00f0 sj\u00e1 Se\u00f0labankastj\u00f3ra br\u00fdna fyrir mikilv\u00e6gi sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i stj\u00f3rnarmanna l\u00edfeyrissj\u00f3\u00f0a \u00e1 \u00feennan h\u00e1tt. \u00dear sem fyrst og fremst er \u00e1tt vi\u00f0 sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0i fr\u00e1 afskiptum forystu verkal\u00fd\u00f0sf\u00e9laga og verkal\u00fd\u00f0sbar\u00e1ttu. Svona \u00ed lj\u00f3si s\u00f6gunnar.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"color: #000000\"><span style=\"font-family: Calibri, sans-serif\"><span style=\"font-size: large\">\u00de\u00e1 s\u00f6gu m\u00e6tti alveg hafa \u00ed huga \u00feegar kemur a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 skilja \u00feessi ofsafengnu vi\u00f0br\u00f6g\u00f0 \u00c1sgeirs J\u00f3nssonar og Har\u00f0ar \u00c6gissonar vi\u00f0 yfirl\u00fdsingu VR til hl\u00edtar.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c1sgeir J\u00f3nsson, Se\u00f0labankastj\u00f3ri \u00cdslands, var n\u00fdlega \u00ed vi\u00f0tali \u00ed Fr\u00e9ttabla\u00f0inu. \u00dear kallar hann eftir \u00fe\u00e9ttari v\u00f6rnum \u00ed kringum l\u00edfeyrissj\u00f3\u00f0ina. Kemur \u00feetta \u00e1kall Se\u00f0labankastj\u00f3ra \u00ed kj\u00f6lfar \u00feess a\u00f0 Ragnar \u00de\u00f3r Ing\u00f3lfsson, \u00ed yfirl\u00fdsingu 17. j\u00fal\u00ed, beindi \u00fev\u00ed til stj\u00f3rnarmanna sem VR skipar \u00ed L\u00edfeyrissj\u00f3\u00f0 verslunarmanna a\u00f0 sni\u00f0ganga v\u00e6ntanlegt hlutafj\u00e1r\u00fatbo\u00f0 Icelandair e\u00f0a grei\u00f0a atkv\u00e6\u00f0i gegn \u00fe\u00e1tt\u00f6ku l\u00edfeyrissj\u00f3\u00f0sins. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":50,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,4],"tags":[],"class_list":["post-49","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hagfraedi","category-heimspeki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=49"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":59,"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49\/revisions\/59"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/media\/50"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=49"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=49"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=49"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}