{"id":68,"date":"2020-12-04T21:32:22","date_gmt":"2020-12-04T21:32:22","guid":{"rendered":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/?p=68"},"modified":"2020-12-05T02:20:35","modified_gmt":"2020-12-05T02:20:35","slug":"hannes-eins-og-vid-best-thekkjum-hann-med-allt-nidrum-sig","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/2020\/12\/04\/hannes-eins-og-vid-best-thekkjum-hann-med-allt-nidrum-sig\/","title":{"rendered":"Hannes eins og vi\u00f0 best \u00feekkjum hann: me\u00f0 allt ni\u00f0rum sig"},"content":{"rendered":"<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"f0ca7-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"f0ca7-0-0\"><span data-offset-key=\"f0ca7-0-0\">Hannes H\u00f3lmsteinn er eitthva\u00f0 a\u00f0 derra sig \u00ed Stundinni \u00ed dag. Miki\u00f0 hef \u00e9g gaman a\u00f0 svona. \u00c1n dj\u00f3ks.<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div data-offset-key=\"f0ca7-0-0\"><\/div>\n<div data-offset-key=\"f0ca7-0-0\">https:\/\/stundin.is\/grein\/12460\/ord-hayeks-stadfest\/<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"172oj-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"172oj-0-0\"><span data-offset-key=\"172oj-0-0\">\u00a0<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"2vphn-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"2vphn-0-0\"><span data-offset-key=\"2vphn-0-0\">\u00dea\u00f0 t\u00e6ki alla helgina a\u00f0 \u00e6tla a\u00f0 fara ofan \u00ed allt sem er a\u00f0 \u00fearna. En h\u00e9r er eitthva\u00f0:<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"18drj-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"18drj-0-0\"><span data-offset-key=\"18drj-0-0\">\u00a0<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"bmaut-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"bmaut-0-0\"><span data-offset-key=\"bmaut-0-0\">Eins og vi\u00f0 er a\u00f0 b\u00faast er flest allt \u00ed t\u00f3mu tj\u00f3ni hj\u00e1 manninum. Hinsvegar er \u00fe\u00f3 sumt vissulega r\u00e9tt &#8211; einna helst \u00fe\u00e1ttaskilin sem ur\u00f0u vi\u00f0 upphaf 8.\u00e1ratugarins. Eins og HHG bendir r\u00e9ttilega \u00e1, \u00fe\u00e1 marka\u00f0i upphaf \u00e1ratugarins, er oft mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 Ol\u00edukr\u00edsuna sem vendipunktinn, \u00e1 sama t\u00edma upphaf allt annars t\u00edmabils \u00ed s\u00f6gu Vestursins og heimsins. Gullaldarskei\u00f0 kap\u00edtalismans, sem r\u00edkt haf\u00f0i fr\u00e1 lokum Seinni heimsstyrjaldarinnar, t\u00f3k enda og var \u00fe\u00e1 byrja\u00f0 a\u00f0 innlei\u00f0a hinar \u00fdmsu stj\u00f3rnm\u00e1lahagfr\u00e6\u00f0istefnur &#8211; sem vi\u00f0 kennum \u00ed dag vi\u00f0 n\u00fdfrj\u00e1lshyggju &#8211; \u00ed \u00feeim tilgangi a\u00f0 halda v\u00f6xtinum uppi. H\u00e9r erum vi\u00f0 f\u00e9lagi minn samm\u00e1la, enda \u00feetta \u00f3umdeilanlegt. <\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"ectq0-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"ectq0-0-0\"><span data-offset-key=\"ectq0-0-0\">\u00a0<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"8buc7-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"8buc7-0-0\"><span data-offset-key=\"8buc7-0-0\">\u00dear sem okkur greinir hinsvegar \u00e1 er \u00ed ors\u00f6kum \u00feessarar kr\u00edsu \u00ed upphaf 8. \u00e1ratugarins. HHG vill a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u meina, eins og alltaf, a\u00f0 h\u00e9r s\u00e9 um einhvers konar fr\u00e1vik a\u00f0 r\u00e6\u00f0a, eitthva\u00f0 sem er s\u00f3s\u00edalistum a\u00f0 kenna. \u00der\u00e1tt fyrir a\u00f0 sannleikurinn s\u00e9 auglj\u00f3slega s\u00e1 a\u00f0 gullaldarskei\u00f0 kap\u00edtalismans 1945-1973 s\u00e9 hi\u00f0 raunverulega fr\u00e1vik \u00ed s\u00f6gu hans. Kap\u00edtalisminn, hvar sem hann hefur veri\u00f0 prufa\u00f0ur, \u00e1 \u00f6llum t\u00edmum lendir \u00ed ni\u00f0ursveiflu, kreppu e\u00f0a kr\u00edsu a\u00f0 me\u00f0altali \u00e1 sj\u00f6 \u00e1ra fresti &#8211; eitthva\u00f0 sem HHG fl\u00fdta s\u00e9r \u00e1vallt fram \u00e1 v\u00f6llinn til a\u00f0 \u00fatsk\u00fdra hvernig s\u00e9 fr\u00e1vik e\u00f0a skemmdarverk s\u00f3s\u00edalista fr\u00e1 annars \u00f3slitinni hags\u00e6ldars\u00f6gu kap\u00edtalisma. Hvernig reitt er \u00e1vallt fram s\u00f6mu \u00fev\u00e6luna, til a\u00f0 reyna a\u00f0 brei\u00f0a yfir n\u00e1kv\u00e6mlega s\u00f6mu auglj\u00f3su vandam\u00e1lin, \u00e1 nokkra \u00e1ra fresti, er bara einhver abs\u00fard k\u00f3med\u00eda.<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"ddgqo-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"ddgqo-0-0\"><span data-offset-key=\"ddgqo-0-0\">\u00a0<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"a1qj-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"a1qj-0-0\"><span data-offset-key=\"a1qj-0-0\">R\u00e6\u00f0um a\u00f0eins hin raunverulegu vandam\u00e1l:<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"c7ib0-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"c7ib0-0-0\"><span data-offset-key=\"c7ib0-0-0\">\u00a0<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"19p13-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"19p13-0-0\"><span data-offset-key=\"19p13-0-0\">Upphaf 8.\u00e1ratugarins markar upphaf t\u00edmabilsins sem hagfr\u00e6\u00f0ingurinn Robert Brenner kallar <\/span><span data-offset-key=\"19p13-0-1\">the long downturn, <\/span><span data-offset-key=\"19p13-0-2\">og \u00e1 hann \u00fear vi\u00f0 vi\u00f0varandi kr\u00edsu bandar\u00edska hagkerfisins og heimsins alls sem birtist \u00ed s\u00edminnkandi \u00e1v\u00f6xtun fj\u00e1rfestinga og \u00fear me\u00f0 hagna\u00f0ar og au\u00f0s\u00f6fnunar \u2013 drifkrafts hins kap\u00edtal\u00edska hagkerfis. Fr\u00e1 \u00feeim t\u00edmapunkti hefur heildarhagna\u00f0urinn aldrei aftur n\u00e1\u00f0 h\u00e6\u00f0um eftirstr\u00ed\u00f0s\u00e1ranna. og \u00e1 hann \u00fear vi\u00f0 <\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"ennfc-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"ennfc-0-0\"><span data-offset-key=\"ennfc-0-0\">\u00a0<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"4vq5v-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"4vq5v-0-0\"><span data-offset-key=\"4vq5v-0-0\">Bakgrunnur \u00feessarar kr\u00edsu s\u00e9rstaklega er fl\u00f3kin, eins og Brenner r\u00e6\u00f0ir \u00ed b\u00f3k sinni <\/span><span data-offset-key=\"4vq5v-0-1\">The Economics of Global Turbulence. <\/span><span data-offset-key=\"4vq5v-0-2\">Hann bendir einna helst \u00e1 innbygg\u00f0a tilhneigingu til offramlei\u00f0slu \u00ed i\u00f0na\u00f0i heimsins sem a\u00f0al\u00e1st\u00e6\u00f0una. \u00c1 s\u00ednum t\u00edma komu fleiri og fleiri i\u00f0na\u00f0arr\u00edki fram \u00e1 heimsmarka\u00f0inn \u2013 \u00de\u00fdskaland, Japan, as\u00edsku \u201et\u00edgrarnir\u201c, og svo K\u00edna. \u00deessi i\u00f0nr\u00edki, sem komu seinna fram \u00e1 sj\u00f3narsvi\u00f0i\u00f0, f\u00f3ru a\u00f0 framlei\u00f0a s\u00f6mu v\u00f6rur og g\u00f6mlu framlei\u00f0slur\u00edkin \u2013 bara \u00f3d\u00fdrara. Aflei\u00f0ingin var alltof miki\u00f0 frambo\u00f0 mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 eftirspurn \u00ed hverjum i\u00f0na\u00f0inum \u00e1 f\u00e6tur \u00f6\u00f0rum sem leiddi aftur til l\u00e6gra ver\u00f0s og \u00fear me\u00f0 minni hagna\u00f0ar. Fyrirt\u00e6kin sem upplif\u00f0u minnkandi hagna\u00f0 g\u00e1fust hins vegar ekki upp. \u00deau l\u00f6g\u00f0u meiri \u00e1herslu \u00e1 n\u00fdsk\u00f6pun og fj\u00e1rfestingar \u00ed n\u00fdrri t\u00e6kni. \u00deessar tilraunir ger\u00f0u \u00fe\u00f3 vandam\u00e1li\u00f0 enn verra.<\/span><\/div>\n<div data-offset-key=\"4vq5v-0-0\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"8ssc1-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"8ssc1-0-0\"><span data-offset-key=\"8ssc1-0-0\">\u00deetta \u00e1stand \u00fe\u00fdddi \u00fea\u00f0 a\u00f0 kap\u00edtalistarnir fengu s\u00edfellt minni hagna\u00f0 \u00far fj\u00e1rfestingum s\u00ednum. \u00dev\u00ed h\u00f6f\u00f0u \u00feeir engra annarra kosta v\u00f6l en a\u00f0 h\u00e6gja \u00e1 vexti verksmi\u00f0janna, uppf\u00e6rslu \u00e1 t\u00e6kjab\u00fana\u00f0i og n\u00fdr\u00e1\u00f0ningu. \u00c1 sama t\u00edma \u2013 \u00ed tilraun til a\u00f0 n\u00e1 hagna\u00f0inum upp aftur \u2013 frystu \u00feeir laun starfsmannanna \u00e1 me\u00f0an a\u00f0 stj\u00f3rnv\u00f6ld dr\u00f3gu einnig \u00far ey\u00f0slu \u00ed velfer\u00f0arkerfinu. Aflei\u00f0ingin af \u00feessum sparna\u00f0i hefur veri\u00f0 langvarandi minnkun \u00e1 heildareftirspurn. \u00deessi vi\u00f0varandi veika heildareftirspurn er r\u00f3tin a\u00f0 vandam\u00e1li heimshagkerfisins, og s\u00e9st hva\u00f0 best hj\u00e1 Bandar\u00edkjunum, Vestur-Evr\u00f3pu og Japan.<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"4a1dl-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"4a1dl-0-0\"><span data-offset-key=\"4a1dl-0-0\">\u00a0<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"373c8-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"373c8-0-0\"><span data-offset-key=\"373c8-0-0\">Ger\u00f0ar voru \u00fdmsar tilraunir til a\u00f0 n\u00e1 hagna\u00f0inum upp aftur, eins og HHG veit allt um. Hagfr\u00e6\u00f0ingar f\u00f3ru t.d. a\u00f0 hvetja til skuldas\u00f6fnunar, b\u00e6\u00f0i hj\u00e1 almenningi og hinu opinbera. Fj\u00e1rm\u00e1lav\u00e6\u00f0ing hagkerfisins h\u00f3fst, en me\u00f0 henni var h\u00e6gt a\u00f0 n\u00e1 fram skj\u00f3tum og g\u00edgant\u00edskum gr\u00f3\u00f0a sem skaut heildarhagna\u00f0inum t\u00edmabundi\u00f0 upp. Til lengri t\u00edma liti\u00f0 ger\u00f0i fj\u00e1rm\u00e1lav\u00e6\u00f0ingin hins vegar meira sl\u00e6mt en gott fyrir hi\u00f0 kap\u00edtal\u00edska hagkerfi, en h\u00fan ger\u00f0i ekkert til a\u00f0 leysa vandam\u00e1li\u00f0 \u00fear sem heildarhagna\u00f0ur hefur haldi\u00f0 \u00e1fram a\u00f0 falla \u00e1 sama t\u00edma og h\u00fan opna\u00f0i dyrnar a\u00f0 \u00f6\u00f0rum alvarlegum vandam\u00e1lum, ekk\u00ed s\u00edst kreppum og b\u00f3lum h\u00f6f\u00f0u katastr\u00f3f\u00edskar aflei\u00f0ingar \u00e1 \u00e1\u00f0ur \u00f3s\u00e9\u00f0um skala, eins og ger\u00f0ist \u00e1ri\u00f0 2008. Au\u00f0s\u00f6fnun heimshagkerfisins byggir \u00ed raun og veru a\u00f0 miklu leyti bara \u00e1 sp\u00e1kaupmennsku \u2013 sem studd er me\u00f0 r\u00e1\u00f0um og d\u00e1\u00f0 af stj\u00f3rnv\u00f6ldum og r\u00e1\u00f0gj\u00f6fum \u00feeirra. \u00dea\u00f0 \u00fearf einhvern annan en mig til a\u00f0 setja \u00feessa ge\u00f0veiki \u00ed n\u00e6gilegt samhengi.<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"b5eh9-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"b5eh9-0-0\"><span data-offset-key=\"b5eh9-0-0\">\u00a0<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"8mdpm-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"8mdpm-0-0\"><span data-offset-key=\"8mdpm-0-0\">En \u00fe\u00e1 komum vi\u00f0 a\u00f0 besta vini Hannesar. \u00dev\u00ed tilhneigingin til minnkandi hagna\u00f0ar \u00ed hinu kap\u00edtal\u00edska framlei\u00f0slukerfi (e. <\/span><span data-offset-key=\"8mdpm-0-1\">the tendency of the rate of profit to fall<\/span><span data-offset-key=\"8mdpm-0-2\"> ) er au\u00f0vita\u00f0 vel \u00feekkt og umdeilt fyrirb\u00e6ri innan hagfr\u00e6\u00f0innar sem t.d. Adam Smith, David Ricardo og ekki s\u00edst Karl Marx fj\u00f6llu\u00f0u um \u00e1 s\u00ednum t\u00edma. Samkv\u00e6mt Adam Smith stafa\u00f0i tilhneigingin af \u00fev\u00ed a\u00f0 aukin au\u00f0s\u00f6fnun lei\u00f0ir til aukinnar samkeppni sem minnkar hagna\u00f0inn. Ricardo f\u00e6r\u00f0i hins vegar r\u00f6k fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 samkeppni geti a\u00f0eins haft \u00e1hrif \u00e1 hagna\u00f0 einstakra fj\u00e1rfestinga, en ekki \u00e1 heildarhagna\u00f0. Hann h\u00e9lt \u00fev\u00ed fram a\u00f0 heildarhagna\u00f0urinn g\u00e6ti a\u00f0eins falli\u00f0 ef laun h\u00e6kku\u00f0u (nema \u00ed einst\u00f6kum, sjaldg\u00e6fum tilvikum).<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"cqchn-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"cqchn-0-0\"><span data-offset-key=\"cqchn-0-0\">\u00a0<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"98nbj-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"98nbj-0-0\"><span data-offset-key=\"98nbj-0-0\">\u00cd kafla \u00ferett\u00e1n \u00ed \u00feri\u00f0ja bindi af <\/span><span data-offset-key=\"98nbj-0-1\">Das Kapital<\/span><span data-offset-key=\"98nbj-0-2\"> gagnr\u00fdnir Marx \u00feennan skilning Ricardo og heldur \u00fev\u00ed \u00fevert \u00e1 m\u00f3ti fram a\u00f0 tilhneigingin til minnkandi hagna\u00f0ar s\u00e9 innbygg\u00f0ur eiginleiki hins kap\u00edtal\u00edska framlei\u00f0slukerfis. \u00cd <\/span><span data-offset-key=\"98nbj-0-3\">Grundrisse <\/span><span data-offset-key=\"98nbj-0-4\">handritinu gengur hann jafnvel svo langt a\u00f0 kalla \u00feetta fyrirb\u00e6ri mikilv\u00e6gasta l\u00f6gm\u00e1l stj\u00f3rnm\u00e1lahagfr\u00e6\u00f0innar. Minnkandi hagna\u00f0ur getur \u00e1tt s\u00e9r a\u00f0rar sk\u00fdringar, en \u00fea\u00f0 er einnig kerfisbundin \u00e1st\u00e6\u00f0a fyrir honum sem er \u00f3h\u00e1\u00f0 sveiflum \u00e1 m\u00f6rku\u00f0um.<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"fr0nf-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"fr0nf-0-0\"><span data-offset-key=\"fr0nf-0-0\">\u00a0<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"39q8u-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"39q8u-0-0\"><span data-offset-key=\"39q8u-0-0\">Samkv\u00e6mt Marx gera t\u00e6knin\u00fdjungar og framfarir framlei\u00f0slu skilvirkari. Raunveruleg afk\u00f6st aukast og fj\u00e1rfesting \u00ed vinnuafli skilar s\u00edfellt meira af s\u00e9r. Hins vegar \u00fe\u00e1 fara v\u00e9lar a\u00f0 leysa f\u00f3lk af h\u00f3lmi og \u00feannig eykst l\u00edfr\u00e6n samsetning fj\u00e1rmagnsins.<\/span><span class=\"py34i1dx\"><span data-offset-key=\"39q8u-1-0\">[1]<\/span><\/span><span data-offset-key=\"39q8u-2-0\"> Ef gert er r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 a\u00f0eins vinnuafl geti skapa\u00f0 umframvir\u00f0i, \u00fe\u00e1 mun \u00feessi aukna framlei\u00f0sla lei\u00f0a til minni umframvir\u00f0is, mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 vir\u00f0i fj\u00e1rmagnsins sem fj\u00e1rfest er \u00ed framlei\u00f0slunni. Aflei\u00f0ingin er s\u00fa a\u00f0 heildarhagna\u00f0ur i\u00f0na\u00f0arframlei\u00f0slu minnkar me\u00f0 t\u00edmanum. \u00devers\u00f6gnin er s\u00fa a\u00f0 hagna\u00f0ur minnkar ekki vegna \u00feess a\u00f0 framlei\u00f0sla minnki, heldur einmitt vegna \u00feess a\u00f0 h\u00fan eykst \u00ed gegnum fj\u00e1rfestingu \u00ed t\u00e6kjum og b\u00fana\u00f0i. Me\u00f0 \u00f6\u00f0rum or\u00f0um \u00fe\u00e1 lei\u00f0a t\u00e6kniframfarir til minni \u00fearfar \u00e1 vinnuafli og langt\u00edma aflei\u00f0ingarnar eru \u00fe\u00e6r a\u00f0 framlei\u00f0sluhagna\u00f0ur fellur\u2013 alveg \u00f3h\u00e1\u00f0 sveiflum \u00e1 m\u00f6rku\u00f0um.<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"7pp8o-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"7pp8o-0-0\"><span data-offset-key=\"7pp8o-0-0\">\u00a0<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"8tv6k-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"8tv6k-0-0\"><span data-offset-key=\"8tv6k-0-0\">Marx tekur \u00fe\u00f3 fram a\u00f0 minnkandi hagna\u00f0ur s\u00e9 <\/span><span data-offset-key=\"8tv6k-0-1\">tilhneiging<\/span><span data-offset-key=\"8tv6k-0-2\"> sem kerfi\u00f0 getur unni\u00f0 \u00e1 m\u00f3ti me\u00f0 \u00fdmsum h\u00e6tti. D\u00e6min sem Marx tekur eru m.a. aukin k\u00fagun \u00e1 vinnuaflinu, l\u00e6kkun launa undir vir\u00f0i vinnuaflsins, l\u00e6kkun \u00e1 kostna\u00f0i hins st\u00f6\u00f0uga fj\u00e1rmagns me\u00f0 \u00fdmsum h\u00e6tti, aukinn v\u00f6xtur umframvinnuafls (atvinnulausra) e\u00f0a minni kostna\u00f0ur \u00ed gegnum erlend vi\u00f0skipti. En \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 \u00feessi atri\u00f0i geta unni\u00f0 t\u00edmabundi\u00f0 \u00e1 m\u00f3ti tilhneigingunni, \u00fe\u00e1 mun h\u00fan \u00fe\u00f3 \u00e1vallt \u00e1 endanum hafa vinninginn. Kap\u00edtal\u00edska hagkerfi\u00f0 mun \u00e1 endanum hnigna og leysast upp vegna innbygg\u00f0ra m\u00f3tsagna \u2013 spurningin er einungis hversu lengi \u00feessi m\u00f3tv\u00e6gi haldi \u00e1fram a\u00f0 virka.<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"7qb5f-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"7qb5f-0-0\"><span data-offset-key=\"7qb5f-0-0\">\u00a0<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"bqmno-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"bqmno-0-0\"><span data-offset-key=\"bqmno-0-0\">A\u00f0rir marxistar eins og Rosa Luxemburg og David Harvey, hafa einnig r\u00e6tt \u00edtarlega tilhneigingu kap\u00edtalismans til a\u00f0 f\u00e6ra sig um set og leggja undir sig n\u00fd landsv\u00e6\u00f0i me\u00f0 \u00f3d\u00fdrara vinnuafli \u00ed \u00feeim tilgangi a\u00f0 vinna \u00e1 m\u00f3ti \u00feessu l\u00f6gm\u00e1li og halda hagna\u00f0inum uppi. Rosa Luxemburg \u00e1tti \u00fear a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u vi\u00f0 n\u00fdlendustefnuna en Harvey (og fleiri) hefur bent \u00e1 hnattv\u00e6\u00f0inguna sem fyrirb\u00e6ri af sama toga. Robert Brenner, \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 vera ekki marxisti sj\u00e1lfur, er ekki \u00f3samm\u00e1la \u00feessari greiningu, en \u00fea\u00f0 sk\u00fdrir a\u00f0 hans mati einnig ofur\u00e1hersluna \u00e1 hnattv\u00e6\u00f0ingu s\u00ed\u00f0ustu \u00e1ratugi. <\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"1ffc4-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"1ffc4-0-0\"><span data-offset-key=\"1ffc4-0-0\">\u00a0<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"eo593-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"eo593-0-0\"><span data-offset-key=\"eo593-0-0\">En \u00fer\u00e1tt fyrir hana hefur \u00e1v\u00f6xtun og heildarhagna\u00f0ur haldi\u00f0 \u00e1fram a\u00f0 fara l\u00e6kkandi, \u00e1 fyrsta \u00e1ratugi \u00feessarar aldar n\u00e1\u00f0i hann s\u00ednum l\u00e6gsta punkti, svo hnattv\u00e6\u00f0ingin hefur ekki reynst vera nein l\u00edfsbj\u00f6rg. Eftir fj\u00e1rm\u00e1lakr\u00edsuna 2008, er heimshagkerfinu beinl\u00ednis haldi\u00f0 uppi af billj\u00f3na \u00e1 billj\u00f3na ofan innsp\u00fdtingum se\u00f0labanka, sem kalla\u00f0 er \u00fev\u00ed yndislega nafni <\/span><span data-offset-key=\"eo593-0-1\"><em>quantitative easing &#8211; <\/em>hugtak sem g\u00e6ti einfaldlega ekki m\u00f6gulega rembst meira vi\u00f0 a\u00f0 hlj\u00f3ma t\u00e6knilegt og fl\u00f3ki\u00f0 (me\u00f0 \u00f6\u00f0rum or\u00f0um eitthva\u00f0 sem er ekki fyrir almenninga a\u00f0 skilja). \u00der\u00e1tt fyrir a\u00f0 hlutirnir s\u00e9u \u00ed rauninni mj\u00f6g einfaldur: se\u00f0labankar d\u00e6la linnulaust endalausum millj\u00f6r\u00f0um til a\u00f0 halda uppi f\u00e1rsj\u00faku efnahagskerfi sem er l\u00f6ngu h\u00e6tt a\u00f0 geta sta\u00f0i\u00f0 \u00e1 eigin sp\u00fdtur og allt gefur til kynna a\u00f0 falli eins og spilah\u00fas ef reynt er a\u00f0 slaka \u00f6rl\u00edti\u00f0 \u00e1. En \u00feetta er \u00fe\u00f3 auglj\u00f3slega <\/span><span style=\"letter-spacing: -0.015em\" data-offset-key=\"eo593-0-1\">e<\/span><span style=\"letter-spacing: -0.015em\" data-offset-key=\"eo593-0-2\">itthva\u00f0 sem ekki er h\u00e6gt a\u00f0 halda \u00e1fram endalaust, eins og se\u00f0labankastj\u00f3rar gera s\u00e9r vel grein fyrir og hafa \u00fev\u00ed veri\u00f0 a\u00f0 gera \u00edtreka\u00f0ar tilraunir til a\u00f0 komast \u00fat \u00far &#8211; me\u00f0 n\u00e1kv\u00e6mlega engum \u00e1rangri.<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"218kk-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"218kk-0-0\"><span data-offset-key=\"218kk-0-0\">\u00a0<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"dfu9l-0-0\">\n<div class=\"_1mf _1mj\" data-offset-key=\"dfu9l-0-0\"><span data-offset-key=\"dfu9l-0-0\">Hver er l\u00e6rd\u00f3murinn af \u00feessu? Hann er s\u00e1 a\u00f0 vandam\u00e1li\u00f0 er ekki stefnur og \u00e1kvar\u00f0anir vissra stj\u00f3rnm\u00e1lamanna, m\u00e9r er sama hversu miklir s\u00f3s\u00edalistar Hannes telur \u00fe\u00e1 vera. \u00d6llu heldur er \u00fea\u00f0 auglj\u00f3slega <\/span><span data-offset-key=\"dfu9l-0-1\">kap\u00edtal\u00edska hagkerfi\u00f0 sj\u00e1lft<\/span><span data-offset-key=\"dfu9l-0-2\">. \u00dea\u00f0 og l\u00f6gm\u00e1l \u00feess r\u00e1\u00f0a alfari\u00f0 fer\u00f0inni. Vi\u00f0 \u00f6ll &#8211; hvort sem vi\u00f0 erum stj\u00f3rnm\u00e1lamenn, fj\u00e1rm\u00e1labraskarar, se\u00f0labankastj\u00f3rar, str\u00e6t\u00f3b\u00edlstj\u00f3rar, \u00e1hrifavaldar, leiksk\u00f3lakennarar e\u00f0a a\u00f0sto\u00f0armenn Sigmundar Dav\u00ed\u00f0s, erum einungis me\u00f0 misgott tak \u00e1 \u00feessu nauti &#8211; og gengur misvel \u00ed a\u00f0 vera ekki fleygt af baki.\u00a0<\/span><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"\" data-block=\"true\" data-editor=\"4an4\" data-offset-key=\"bfpva-0-0\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hannes H\u00f3lmsteinn er eitthva\u00f0 a\u00f0 derra sig \u00ed Stundinni \u00ed dag. Miki\u00f0 hef \u00e9g gaman a\u00f0 svona. \u00c1n dj\u00f3ks. https:\/\/stundin.is\/grein\/12460\/ord-hayeks-stadfest\/ \u00a0 \u00dea\u00f0 t\u00e6ki alla helgina a\u00f0 \u00e6tla a\u00f0 fara ofan \u00ed allt sem er a\u00f0 \u00fearna. En h\u00e9r er eitthva\u00f0: \u00a0 Eins og vi\u00f0 er a\u00f0 b\u00faast er flest allt \u00ed t\u00f3mu tj\u00f3ni hj\u00e1 manninum. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":71,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,4,1],"tags":[],"class_list":["post-68","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hagfraedi","category-heimspeki","category-oflokkad"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=68"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":73,"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68\/revisions\/73"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/media\/71"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=68"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=68"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/ingenting\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=68"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}