{"id":18619,"date":"2020-05-03T12:55:47","date_gmt":"2020-05-03T12:55:47","guid":{"rendered":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/?p=18619"},"modified":"2020-05-04T15:59:24","modified_gmt":"2020-05-04T15:59:24","slug":"verdskuldandi-folk-um-borgaralaun-og-fleira","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/2020\/05\/03\/verdskuldandi-folk-um-borgaralaun-og-fleira\/","title":{"rendered":"Ver\u00f0skuldandi f\u00f3lk (um borgaralaun og fleira)"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g hef mj\u00f6g blendnar sko\u00f0anir \u00e1 borgaralaunum. M\u00e9r vissulega \u00fe\u00e6gilegt a\u00f0 f\u00e1 svolei\u00f0is. \u00de\u00e1 g\u00e6ti \u00e9g einbl\u00ednt \u00e1 a\u00f0 koma \u00ed verk \u00f6llu \u00fev\u00ed sem mig langar a\u00f0 gera en er ekki gr\u00f3\u00f0av\u00e6nlegt. \u00c9g g\u00e6ti fari\u00f0 \u00e1 fullt t.d. \u00ed Rafb\u00f3kavefnum. \u00c9g g\u00e6ti kl\u00e1ra\u00f0 heimildamyndina m\u00edna. Allskonar sni\u00f0ugt. \u00c9g g\u00e6ti l\u00edka teki\u00f0 m\u00e9r t\u00edma til a\u00f0 byggja upp spila\u00fatg\u00e1funa m\u00edna og haft grunn til a\u00f0 gr\u00e6\u00f0a alv\u00f6ru peninga.<\/p>\n<p>M\u00e9r finnst \u00fea\u00f0 l\u00edka g\u00f3\u00f0 hugmynd a\u00f0 losa f\u00f3lk undan \u00feeim kv\u00f6\u00f0um sem felst \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 skr\u00e1 sig atvinnulaust e\u00f0a berjast vi\u00f0 a\u00f0 f\u00e1 \u00f6rorku vi\u00f0urkennda &#8211; hva\u00f0 \u00fe\u00e1 a\u00f0 f\u00e1 einhvern styrk \u00ed gegnum t.d. sveitarf\u00e9l\u00f6gin. \u00de\u00fa v\u00e6rir me\u00f0 einhvern \u00e1kve\u00f0inn punkt sem tryggir grunnframf\u00e6rslu.<\/p>\n<p>En vi\u00f0 vitum a\u00f0 \u00fea\u00f0 er n\u00f3gu erfitt a\u00f0 \u00e1kvar\u00f0a hva\u00f0 t.d. atvinnulausir og \u00f6ryrkjar eiga a\u00f0 f\u00e1 til a\u00f0 lifa af. Um lei\u00f0 kemur spurningin hva\u00f0 f\u00f3lk &#8222;ver\u00f0skuldar&#8220;. Ver\u00f0skulda allir atvinnuleysisb\u00e6tur? Svari\u00f0 sem kerfi\u00f0 gefur er nei. Ef \u00fe\u00fa hefur t.d. ekki unni\u00f0 n\u00f3gu marga m\u00e1nu\u00f0i \u00e1 \u00e1kve\u00f0nu t\u00edmabili \u00fe\u00e1 f\u00e6r\u00f0u ekkert e\u00f0a skertar grei\u00f0slur.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 sama gildir um \u00f6ryrkja. Kerfi\u00f0 setur f\u00f3lk \u00ed reiknil\u00edkan og segir \u00feeim a\u00f0 \u00fea\u00f0 ver\u00f0skuldi \u00e1kve\u00f0i\u00f0 hlutfall af h\u00e6stu upph\u00e6\u00f0. En ef einhver er metinn 50% \u00f6ryrki \u00fe\u00e1 \u00fe\u00fd\u00f0ir \u00fea\u00f0 ekki \u00fe\u00fa getir gengi\u00f0 inn \u00ed h\u00e1lft starf sem hentar \u00fe\u00e9r \u00e1 m\u00f3ti. Hvorki marka\u00f0urinn n\u00e9 hi\u00f0 opinbera tryggir sl\u00edkt. Fer\u00f0u \u00fe\u00e1 \u00e1 atvinnuleysisb\u00e6tur \u00e1 m\u00f3ti? En \u00feegar \u00fe\u00e6r renna \u00fat? F\u00e6r\u00f0u \u00fe\u00e1 styrk fr\u00e1 sveitarf\u00e9laginu? F\u00f3lk r\u00fallar \u00e1 milli \u00ed kerfinu sem reynir a\u00f0 meta hvort \u00fea\u00f0 ver\u00f0skuldi eitthva\u00f0.<\/p>\n<p>S\u00fa hugmynd a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 h\u00e6gt a\u00f0 meta hvort f\u00f3lk ver\u00f0skuldi eitthva\u00f0, hvort sem \u00fea\u00f0 s\u00e9 vegna atvinnuleysis, \u00f6rorku e\u00f0a bara f\u00e1t\u00e6ktar er g\u00f6llu\u00f0. Vissulega getum vi\u00f0 alltaf fundi\u00f0 f\u00f3lk sem allir geta veri\u00f0 samm\u00e1la um a\u00f0 s\u00e9u ver\u00f0skuldandi en vi\u00f0 missum um lei\u00f0 \u00ed sprungurnar f\u00f3lk sem vissulega \u00fearf \u00e1 hj\u00e1lp a\u00f0 halda.<\/p>\n<p>En hverjir ver\u00f0skulda ekki hj\u00e1lp? \u00deeir sem eiga pening? \u00deeir sem eiga bakland? \u00deeir sem \u00feurfa ekki miki\u00f0? Gl\u00e6pamenn? \u00deeir sem eru ungir? \u00deeir sem eru gamlir? \u00c1 sama h\u00e1tt og vi\u00f0 getum fundi\u00f0 \u00fe\u00e1 sem ver\u00f0skulda hj\u00e1lp okkar \u00fe\u00e1 getum vi\u00f0 fundi\u00f0 \u00fe\u00e1 sem ver\u00f0skulda hana ekki.<\/p>\n<p>Grunnvandam\u00e1li\u00f0 vi\u00f0 hugmyndina um \u00fe\u00e1 sem ver\u00f0skulda hj\u00e1lp og \u00fe\u00e1 sem ver\u00f0skulda ekkert er a\u00f0 vi\u00f0 getum aldrei b\u00fai\u00f0 til kerfi sem reiknar sl\u00edkt \u00fat. \u00de\u00fa getur b\u00fai\u00f0 til d\u00e6mi, og fundi\u00f0 \u00feau, en einstaklingar eru miklu fl\u00f3knari en a\u00f0 vi\u00f0 getum stillt einhverjar breytur og fundi\u00f0 r\u00e9ttu lausnina.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 getum yfirf\u00e6rt s\u00f6mu hugmynd \u00e1 menntun og heilbrig\u00f0is\u00fej\u00f3nusta. Vi\u00f0 getum ekki reikna\u00f0 \u00fat hverjir s\u00e9u &#8222;ver\u00f0skuldandi&#8220;. \u00c6ttu lugnal\u00e6knar a\u00f0 spyrja f\u00f3lk hvort \u00fea\u00f0 hafi reykt \u00e1\u00f0ur en \u00feeir \u00e1kve\u00f0a hvort me\u00f0fer\u00f0in ver\u00f0i \u00f3keypis? M\u00e9r finnst einfalt a\u00f0 segja nei vi\u00f0 \u00feessari spurningu en \u00e9g veit a\u00f0 \u00fea\u00f0 er til f\u00f3lk sem myndi segja j\u00e1.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er kannski \u00e1g\u00e6tt a\u00f0 nota reykingar sem d\u00e6mi sem uppl\u00fdsir allt hitt. Ef vi\u00f0 viljum \u00farskur\u00f0a a\u00f0 reykingaf\u00f3lk ver\u00f0skuldi ekki me\u00f0fer\u00f0 vi\u00f0 lungnasj\u00fakd\u00f3mum \u00fe\u00e1 erum vi\u00f0 \u00ed m\u00f6rgum tilfellum a\u00f0 segja a\u00f0 heimskuleg \u00e1kv\u00f6r\u00f0un \u00f3sj\u00e1lfr\u00e1\u00f0a barns eigi a\u00f0 m\u00f3ta l\u00edf \u00feess. Ef vinir \u00fe\u00ednir byrju\u00f0u a\u00f0 reykja og \u00fe\u00fa hermdir eftir af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00fa vildir ekki vera \u00fatundan \u00fe\u00e1 skaltu borga fyrir \u00feau mist\u00f6k \u00fea\u00f0 sem eftir er \u00e6vi \u00feinnar &#8211; ekki bara me\u00f0 l\u00e9legum lungum heldur beinh\u00f6r\u00f0um peningum.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 erum au\u00f0vita\u00f0 \u00e1 hverjum degi a\u00f0 refsa fullt af f\u00f3lki fyrir heimskulegar \u00e1kvar\u00f0anir sem \u00fea\u00f0 t\u00f3k \u00e1 barnsaldri. Ef \u00fe\u00fa \u00e1kve\u00f0ur 16 \u00e1ra a\u00f0 sleppa framhaldssk\u00f3la og fara a\u00f0 vinna \u00fe\u00e1 \u00e1ttu skili\u00f0 l\u00e6gri laun \u00fea\u00f0 sem eftir er \u00e6vi \u00feinnar. \u00dea\u00f0 skiptir engu m\u00e1li hvort \u00feetta var \u00e1kv\u00f6r\u00f0un e\u00f0a nau\u00f0ung. Ef \u00fe\u00fa haf\u00f0ir t\u00f6k \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 halda \u00e1fram menntun \u00feinni \u00fe\u00e1 f\u00e6r\u00f0u sama d\u00f3m og \u00feeir sem vildu bara hafa efni \u00e1 a\u00f0 hella sig fulla um hverja helgi.<\/p>\n<p>\u00c9g vil taka fram a\u00f0 \u00e9g tel l\u00edka \u00f3sanngjarnt a\u00f0 \u00feeir sem \u00e1kv\u00e1\u00f0u a\u00f0 drekka sig fulla um hverja helgi sext\u00e1n \u00e1ra \u00feurfi a\u00f0 gjalda \u00feess alla \u00e6vi. Vi\u00f0 vitum a\u00f0 \u00fea\u00f0 geta veri\u00f0 allskyns \u00e1st\u00e6\u00f0ur \u00e1 bak vi\u00f0 sl\u00edkt. Kannski var \u00e1fengi eina \u00feunglyndislyfi\u00f0 sem \u00fe\u00fa haf\u00f0ir a\u00f0gang a\u00f0. \u00c9g hef l\u00edka veri\u00f0 \u00ed \u00feeirri st\u00f6\u00f0u a\u00f0 hj\u00e1lpa n\u00e1msf\u00f3lki sem haf\u00f0i kannski teki\u00f0 sl\u00e6ma \u00e1kv\u00f6r\u00f0un var\u00f0andi menntun s\u00edna \u00feegar \u00fea\u00f0 var sext\u00e1n \u00e1ra. S\u00ed\u00f0an \u00e1kva\u00f0 menntam\u00e1lar\u00e1\u00f0herra a\u00f0 ef \u00feetta f\u00f3lk v\u00e6ri or\u00f0i\u00f0 25 \u00e1ra ver\u00f0skulda\u00f0i \u00fea\u00f0 ekki anna\u00f0 t\u00e6kif\u00e6ri til menntunar. \u00c9g er enn\u00fe\u00e1 rei\u00f0ur yfir \u00fev\u00ed.<\/p>\n<p>Borgaralaun eru s\u00fa hugmynd af vi\u00f0 ver\u00f0skuldum \u00f6ll grunnframf\u00e6rslu. \u00c9g er hrifinn af \u00feeirri hugmynd en \u00e9g \u00e1 erfitt me\u00f0 a\u00f0 tr\u00faa a\u00f0 sl\u00edkt gangi \u00ed gegn. \u00c9g held a\u00f0 reynslan s\u00fdni l\u00edka a\u00f0 \u00fear sem \u00feetta hefur veri\u00f0 reynt hefur hugmyndin veri\u00f0 svo \u00fatv\u00f6tnu\u00f0 a\u00f0 h\u00fan hefur or\u00f0i\u00f0 t.d. a\u00f0 verri \u00fatg\u00e1fu af \u00f6rorkutryggingum. Margir halda a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 fyrsta skrefi\u00f0 a\u00f0 almennum borgaralaunum en \u00e9g s\u00e9 \u00fea\u00f0 ekki gerast me\u00f0 sl\u00edkum h\u00e6nuskrefum. \u00c9g held a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 frekar t\u00e6kif\u00e6ri til a\u00f0 gera \u00f3manneskjulegt kerfi verra.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ver\u00f0skulda allir grunnframf\u00e6rslu? Hvernig er h\u00e6gt a\u00f0 meta \u00fea\u00f0? Hvar passar f\u00f3lk reiknil\u00edkani\u00f0? M\u00e1 refsa \u00fe\u00e9r fyrir heimskulegar \u00e1kvar\u00f0anir sem \u00fe\u00fa t\u00f3kst sext\u00e1n \u00e1ra?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":18620,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"class_list":["post-18619","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-stjornmal"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18619","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18619"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18619\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18635,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18619\/revisions\/18635"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18620"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18619"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18619"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18619"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}