{"id":19463,"date":"2022-11-17T15:08:39","date_gmt":"2022-11-17T15:08:39","guid":{"rendered":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/?p=19463"},"modified":"2022-11-17T15:20:53","modified_gmt":"2022-11-17T15:20:53","slug":"hvers-vegna-mastodon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/2022\/11\/17\/hvers-vegna-mastodon\/","title":{"rendered":"Hvers vegna Mastodon?"},"content":{"rendered":"<p style=\"padding-left: 40px;\">\u00cd stuttu m\u00e1li: Nota\u00f0u Mastodon. \u00dea\u00f0 vir\u00f0ist vera fl\u00f3ki\u00f0 en \u00fea\u00f0 er bara \u00f6\u00f0ruv\u00edsi. Flest l\u00e6rist me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 nota kerfi\u00f0 \u00ed sm\u00e1 t\u00edma. \u00dea\u00f0 er g\u00f3\u00f0ur kostur fyrir \u00cdslendinga a\u00f0 skr\u00e1 sig \u00e1 <a href=\"http:\/\/lodfill.is\">lo\u00f0f\u00edll.is<\/a>.<\/p>\n<p>N\u00fa \u00feegar Twitter er fari\u00f0 a\u00f0 molna vegna stj\u00f3rnarh\u00e1tta og stefnu Elon Musk eru margir a\u00f0 huga a\u00f0 flutningum. Hvert? Algengasta svari\u00f0 er <strong>Mastodon<\/strong>. Hvers vegna?<\/p>\n<p>Segjum a\u00f0 \u00fe\u00fa s\u00e9rt \u00e1 Twitter og \u00feig langi a\u00f0 fylgjast me\u00f0 einhverjum \u00e1 Facebook. \u00de\u00fa getur \u00fea\u00f0 ekki. \u00de\u00fa \u00fearft a\u00f0 skr\u00e1 \u00feig s\u00e9rstaklega \u00e1 Facebook til a\u00f0 fylgjast me\u00f0 f\u00f3lki \u00e1 Facebook. \u00de\u00fa \u00e6ttir a\u00f0 spyrja \u00feig hvers vegna \u00fea\u00f0 er.<\/p>\n<p>Facebook, Twitter og a\u00f0rir st\u00f3rir samf\u00e9lagsmi\u00f0lar hafa \u00e1kve\u00f0i\u00f0 a\u00f0 reisa gir\u00f0ingu \u00ed kringum efni\u00f0 sem notendur \u00feeirra skapa. \u00deessi st\u00f3rfyrirt\u00e6ki vilja loka notendur s\u00edna inni til \u00feess a\u00f0 gr\u00e6\u00f0a \u00e1 \u00feeim, a\u00f0allega me\u00f0 augl\u00fdsingas\u00f6lu.<\/p>\n<p>Er \u00feessi gir\u00f0ing nau\u00f0synleg? Nei, alls ekki. \u00dea\u00f0 var ekki einu sinni alltaf svona sl\u00e6mt. \u00c1 t\u00edmabili var tilt\u00f6lulega au\u00f0velt a\u00f0 deila efni milli Facebook og Twitter. \u00dea\u00f0 henta\u00f0i ekki hagsmunum \u00feeirra \u00feannig a\u00f0 m\u00fararnir voru h\u00e6kka\u00f0ir.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 erum or\u00f0in v\u00f6n \u00fev\u00ed a\u00f0 efni \u00e1 samf\u00e9lagsmi\u00f0lum s\u00e9 dreift \u00ed formi mynda, skj\u00e1skotum af upprunalegu f\u00e6rslunni deilt \u00e1n \u00feess a\u00f0 tengt s\u00e9 \u00e1 milli. \u00deetta ver\u00f0ur til \u00feess a\u00f0 samhengi glatast. Br\u00f6ndurum er deilt og gefi\u00f0 til kynna a\u00f0 h\u00e9r s\u00e9 fullkomin alvara \u00e1 fer\u00f0. \u00de\u00fa getur kannski grafi\u00f0 upp hva\u00f0an efni\u00f0 er komi\u00f0 en \u00fea\u00f0 eru ekki einfaldir smellir.<\/p>\n<p>N\u00fa \u00feegar Twitter vir\u00f0ist vera a\u00f0 hruni komi\u00f0 sj\u00e1um vi\u00f0 versta galla n\u00faverandi samf\u00e9lagsmi\u00f0la. \u00dea\u00f0 er engin einf\u00f6ld lei\u00f0 a\u00f0 flytjast fr\u00e1 einum mi\u00f0li til annars \u00e1n \u00feess a\u00f0 glata \u00f6llum tengingum sem voru til sta\u00f0ar.<\/p>\n<p>\u00deetta er samhengi\u00f0 sem vi\u00f0 \u00feurfum til a\u00f0 skilja hver s\u00e9 besti kosturinn. Mastodon er byggt \u00e1 st\u00f6\u00f0lum sem r\u00edfa ni\u00f0ur \u00feessar gir\u00f0ingar.<\/p>\n<p>Ef \u00fe\u00fa lest lei\u00f0beiningar \u00e1 ensku g\u00e6ti \u00fea\u00f0 hlj\u00f3ma\u00f0 fl\u00f3ki\u00f0 a\u00f0 skr\u00e1 sig \u00e1 Mastodon. \u00dea\u00f0 er miki\u00f0 tala\u00f0 um hva\u00f0a vef\u00fej\u00f3nn \u00fe\u00fa \u00e6ttir a\u00f0 velja. Lukkulega hafa \u00cdslendingar mj\u00f6g sk\u00fdran valkost sem er <a href=\"http:\/\/lodfill.is\">lo\u00f0f\u00edll.is<\/a>.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 mikilv\u00e6gasta vi\u00f0 vef\u00fej\u00f3ninn er a\u00f0 hann er heimilisfangi\u00f0 \u00feitt. \u00c9g er t.d. <a href=\"http:\/\/kommentakerfid.is\/@oligneisti\">@oligneisti@kommentakerfid.is<\/a> (minn eigin vef\u00fej\u00f3nn en ekki enn opi\u00f0 fyrir skr\u00e1ningar) en \u00fei\u00f0 geti\u00f0 l\u00edka k\u00edkt \u00e1 <a href=\"http:\/\/lodfill.is\/@matti\">@matti@lo\u00f0f\u00edll.is<\/a>.<\/p>\n<p>Mikilv\u00e6gt er a\u00f0 muna a\u00f0 \u00fe\u00fa getur skipt um vef\u00fej\u00f3n. Ef \u00fe\u00e9r l\u00edkar ekki vi\u00f0 \u00feann sem \u00fe\u00fa ert \u00e1 f\u00e6rir \u00fe\u00fa \u00feig bara eitthva\u00f0 anna\u00f0. \u00de\u00fa tapar engu \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 flytja, fylgjendalistar koma me\u00f0 \u00fe\u00e9r \u00e1 n\u00fdja sta\u00f0inn.<\/p>\n<p>\u00cd raun \u00feurfa notendur l\u00edti\u00f0 a\u00f0 hugsa um vef\u00fej\u00f3na. \u00de\u00f3 \u00fei\u00f0 s\u00e9u\u00f0 skr\u00e1\u00f0 \u00e1 \u00e1kve\u00f0inn vef\u00fej\u00f3nn geti\u00f0 \u00fei\u00f0 fylgt f\u00f3lk af \u00f6\u00f0rum vef\u00fej\u00f3num. Efni fr\u00e1 f\u00f3lkinu sem \u00fei\u00f0 fylgi\u00f0 birtist \u00e1 ykkar t\u00edmal\u00ednu.<\/p>\n<p>Einn munur \u00e1 Mastodon og Twitter er a\u00f0 vi\u00f0 erum ekki m\u00f6tu\u00f0. Notendur kn\u00fdja allt \u00e1fram. \u00c1 \u00feinni pers\u00f3nulegu t\u00edmal\u00ednu birtist \u00fea\u00f0 sem f\u00f3lki\u00f0 sem \u00fe\u00fa fylgir birtir e\u00f0a endurbirtir (\u00e1l\u00edka og retweet \u00e1 Twitter).<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 a\u00f0 endurbirta f\u00e6rslur sem \u00fe\u00e9r l\u00edkar vi\u00f0 er mikilv\u00e6gt. \u00dea\u00f0 hj\u00e1lpar fleirum a\u00f0 finna efni\u00f0. \u00dea\u00f0 er l\u00edka valkostur kallast &#8222;eftirl\u00e6ti&#8220; sem hefur engin \u00e1hrif \u00e1 hvort fleiri sj\u00e1i efni\u00f0.<\/p>\n<p>Annar munur er a\u00f0 vi\u00f0 h\u00f6fum \u00ferj\u00e1r t\u00edmal\u00ednur \u00e1 Mastodon. \u00c9g nefnt \u00fe\u00e1 pers\u00f3nulegu en vi\u00f0 h\u00f6fum l\u00edka &#8222;sta\u00f0v\u00e6ra&#8220; t\u00edmal\u00ednu sem s\u00fdnir hva\u00f0 a\u00f0rir \u00e1 sama vef\u00fej\u00f3nn eru a\u00f0 birta.<\/p>\n<p>\u00deri\u00f0ja t\u00edmal\u00ednan er s\u00fa st\u00f3ra sameiginlega. H\u00fan byggir \u00e1 \u00f6llu \u00fev\u00ed efni sem vef\u00fej\u00f3nninn \u00feinn safnar saman, b\u00e6\u00f0i \u00ed gegnum notendur en l\u00edka me\u00f0 endurvarpskerfum (sem \u00fe\u00fa \u00fearf ekki a\u00f0 skilja e\u00f0a p\u00e6la \u00ed).<\/p>\n<p>Stj\u00f3rnendur \u00feurfa a\u00f0 passa upp \u00e1 vef\u00fej\u00f3ninn sinn. Ef notendur eru til vandr\u00e6\u00f0a \u00e1 \u00f6\u00f0rum sv\u00e6\u00f0um Mastodon ber stj\u00f3rnandinn \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 stoppa \u00fea\u00f0.<\/p>\n<p>Ef stj\u00f3rnendur breg\u00f0ast ekki vi\u00f0 kv\u00f6rtunum eru allar l\u00edkur \u00e1 a\u00f0 vef\u00fej\u00f3nninn ver\u00f0i banna\u00f0ur. Stj\u00f3rnendur dreifa listum yfir \u00fe\u00e1 vef\u00fej\u00f3na sem hafa veri\u00f0 banna\u00f0ir til a\u00f0 hj\u00e1lpa hver \u00f6\u00f0rum.<\/p>\n<p>Er \u00feetta a\u00f0f\u00f6r a\u00f0 m\u00e1lfrelsi? Nei, allir hafa r\u00e9tt \u00e1 a\u00f0 nota samf\u00e9lagsmi\u00f0la \u00e1n \u00feess a\u00f0 ver\u00f0a fyrir haturs\u00e1r\u00f3\u00f0ri, ofbeldish\u00f3tunum e\u00f0a \u00f6\u00f0rum \u00f3\u00feverra.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 eru einhverjir sem segja a\u00f0 Mastodon s\u00e9 ekki notendav\u00e6nt kerfi. \u00c9g er ekki samm\u00e1la \u00fev\u00ed. Kerfi\u00f0 er a\u00f0allega \u00f6\u00f0ruv\u00edsi. F\u00f3lk \u00fearf bara a\u00f0 nota \u00feetta nokkrum sinnum til a\u00f0 l\u00e6ra.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 h\u00f6fum einbl\u00ednt \u00e1 Mastodon \u00ed \u00feessari umr\u00e6\u00f0u af \u00fev\u00ed \u00feetta er samf\u00e9lagsmi\u00f0ill sem er keiml\u00edkur Twitter. \u00dea\u00f0 eru til fleiri mi\u00f0lar sem byggja \u00e1 s\u00f6mu st\u00f6\u00f0lum, \u00fear \u00e1 me\u00f0al Pixelfed, Friendica og PeerTube.<\/p>\n<p>Ef \u00fe\u00fa \u00e1kve\u00f0ur a\u00f0 fylgja einhverjum \u00e1 Pixelfed mun efni \u00feeirra birtast \u00e1 t\u00edmal\u00ednu \u00feinni \u00e1 Mastodon. \u00de\u00fa \u00fearft ekki a\u00f0 skipta \u00e1 milli. Au\u00f0vita\u00f0 hafa Facebook og Snapchat ekki \u00feennan m\u00f6guleika en vi\u00f0 getum s\u00fdnt hva\u00f0 vi\u00f0 viljum me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 velja Mastodon.<\/p>\n<p>Kaup Elon Musk \u00e1 Twitter s\u00fdndi okkur veikleika n\u00faverandi kerfis. \u00de\u00fa finnur \u00fe\u00e9r sv\u00e6\u00f0i sem \u00fe\u00e9r l\u00edkar vi\u00f0 og allt \u00ed einu ertu fangi milljar\u00f0am\u00e6rings sem vill ganga \u00ed augun \u00e1 \u00ferett\u00e1n \u00e1ra str\u00e1kum.<\/p>\n<p>Mastodon byggir \u00e1 opnum og frj\u00e1lsum hugb\u00fana\u00f0i og \u00e1 opnum st\u00f6\u00f0lum. Enginn getur keypt Mastodon. Hva\u00f0a kerfi sem er m\u00e1 tengjast Mastodon. \u00de\u00fa getur vali\u00f0 um hva\u00f0a forrit n\u00fa velur til a\u00f0 tengjast Mastodon.<\/p>\n<p>Ver\u00f0ur Mastodon n\u00e6sti st\u00f3ri samf\u00e9lagsmi\u00f0illinn? Eftir aldarfj\u00f3r\u00f0ung \u00e1 netinu veit \u00e9g \u00fea\u00f0 eitt a\u00f0 \u00e9g veit ekki neitt &#8230; um hva\u00f0 ver\u00f0ur vins\u00e6lt.<\/p>\n<p>M\u00edn sko\u00f0un er s\u00fa a\u00f0 Mastodon s\u00e9 besta m\u00f6gulega kerfi sem vi\u00f0 getum nota\u00f0 eins og er. \u00dea\u00f0 er ekki fullkomi\u00f0 en \u00fea\u00f0 losar okkur vi\u00f0 margar \u00f3\u00fearfar gir\u00f0ingar. Ef betra kerfi birtist hj\u00e1lpar Mastodon okkur a\u00f0 flytja.<\/p>\n<p>Ef \u00fe\u00fa \u00e1kve\u00f0ur a\u00f0 flytja fr\u00e1 Twitter \u00e1 Mastodon er h\u00e6gt a\u00f0 m\u00e6la me\u00f0 t\u00f3li sem heitir <a href=\"https:\/\/pruvisto.org\/debirdify\/\">Debirdify<\/a>. Notendur (\u00fe\u00fa vonandi l\u00edka) sem Mastodon-heimilisfangi\u00f0 sitt \u00ed notendauppl\u00fdsingar Twitter og \u00feannig er h\u00e6gt a\u00f0 finna hverjir af \u00feeim sem \u00fe\u00fa fylgir eru komnir \u00e1 Mastodon.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd stuttu m\u00e1li: Nota\u00f0u Mastodon. \u00dea\u00f0 vir\u00f0ist vera fl\u00f3ki\u00f0 en \u00fea\u00f0 er bara \u00f6\u00f0ruv\u00edsi. Flest l\u00e6rist me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 nota kerfi\u00f0 \u00ed sm\u00e1 t\u00edma. \u00dea\u00f0 er g\u00f3\u00f0ur kostur fyrir \u00cdslendinga a\u00f0 skr\u00e1 sig \u00e1 lo\u00f0f\u00edll.is. N\u00fa \u00feegar Twitter er fari\u00f0 a\u00f0 molna vegna stj\u00f3rnarh\u00e1tta og stefnu Elon Musk eru margir a\u00f0 huga a\u00f0 flutningum. Hvert? &hellip; <a href=\"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/2022\/11\/17\/hvers-vegna-mastodon\/\" class=\"more-link\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa: <span class=\"screen-reader-text\">Hvers vegna Mastodon?<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19464,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[94],"tags":[235,234,187,186],"class_list":["post-19463","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-vefsiduvesen","tag-q30325419","tag-q27986619","tag-q202833","tag-q918"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19463","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19463"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19463\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19466,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19463\/revisions\/19466"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19464"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19463"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19463"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19463"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}