{"id":21664,"date":"2008-02-08T12:43:02","date_gmt":"2008-02-08T12:43:02","guid":{"rendered":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/?p=21664"},"modified":"2024-05-01T13:15:18","modified_gmt":"2024-05-01T13:15:18","slug":"aftur-i-ljosid-med-gaesaloppum-og-allt-opid-bref-til-hrafns-sveinbjarnarsonar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/2008\/02\/08\/aftur-i-ljosid-med-gaesaloppum-og-allt-opid-bref-til-hrafns-sveinbjarnarsonar\/","title":{"rendered":"Aftur \u00ed lj\u00f3si\u00f0 me\u00f0 g\u00e6sal\u00f6ppum og allt. Opi\u00f0 br\u00e9f til Hrafns Sveinbjarnarsonar"},"content":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 er margt sem Hrafn Sveinbjarnarson veit ekki um b\u00f3kasafns- og uppl\u00fdsingafr\u00e6\u00f0i. Hann vir\u00f0ist til a\u00f0 mynda halda a\u00f0 skjalastj\u00f3rn og uppl\u00fdsingafr\u00e6\u00f0i s\u00e9u samheiti. Svo er ekki. Skjalastj\u00f3rn er almennt talin ein af undirgreinum uppl\u00fdsingafr\u00e6\u00f0innar. \u00deessi m\u00f6rk eru \u00f3lj\u00f3s en sj\u00e1lfur tel \u00e9g b\u00f3kasafnsfr\u00e6\u00f0ina sj\u00e1lfa einnig vera undirgrein uppl\u00fdsingafr\u00e6\u00f0innar.<\/p>\n<p>Hrafni vir\u00f0ist miki\u00f0 ni\u00f0ri fyrir \u00feegar hann talar um umm\u00e6li sem hafa falli\u00f0 um skrif hans \u00e1 p\u00f3stlistum. Hann vitnar \u00ed netsi\u00f0areglur Uppl\u00fdsingar, sem hann kallar ranglega f\u00e9lag b\u00f3kasafns- og uppl\u00fdsingafr\u00e6\u00f0inga, og telur \u00fe\u00e6r hafa veri\u00f0 brotnar (\u00fe\u00f3 ekkert hafi veri\u00f0 r\u00e6tt um m\u00e1l Hrafns \u00e1 p\u00f3stlista f\u00e9lagsins). Sta\u00f0reyndin er s\u00fa a\u00f0 einungis ein \u00f3m\u00e1lefnaleg umm\u00e6li hafa m\u00e9r vitandi falli\u00f0 um hann \u00e1 umr\u00e6\u00f0up\u00f3stlistum. \u00deau voru brandari fr\u00e1 m\u00e9r \u00fear sem \u00e9g l\u00edkti Hrafni vi\u00f0 segulbandsuppt\u00f6ku sem g\u00e6ti ekki h\u00e6tt a\u00f0 endurtaka s\u00f6mu r\u00e6\u00f0una \u00fe\u00f3 r\u00f6kin v\u00e6ru \u00f6ll hrakin. Raunar vir\u00f0ist Hrafn vera gjarn \u00e1 a\u00f0 sn\u00faa gagnr\u00fdni \u00e1 skrif s\u00edn yfir \u00e1 pers\u00f3nu s\u00edna.<\/p>\n<p>En \u00fea\u00f0 sem kom m\u00e9r mest \u00e1 \u00f3vart \u00ed s\u00ed\u00f0ustu grein Hrafns er a\u00f0 hann segist hafa veri\u00f0 kalla\u00f0ur heimskingi af b\u00f3kasafns- og uppl\u00fdsingafr\u00e6\u00f0ingi \u00e1 p\u00f3stlista e\u00f0a \u00ed grein. \u00deetta vir\u00f0ast vera tilb\u00faningur hj\u00e1 Hrafni. Enginn kannast vi\u00f0 a\u00f0 hann hafi veri\u00f0 kalla\u00f0ur heimskingi e\u00f0a heimskur. Aftur \u00e1 m\u00f3ti saka\u00f0i Hrafn \u00f3nafngreinda emb\u00e6ttismenn um &#8222;heimsku&#8220; \u00ed vi\u00f0tali \u00ed Vi\u00f0skiptabla\u00f0inu \u00feann 29. jan\u00faar s\u00ed\u00f0astli\u00f0inn. \u00dear a\u00f0 auki sag\u00f0i hann a\u00f0 skjalastj\u00f3rar opinberra stofnana l\u00e6r\u00f0u &#8222;vitleysu&#8220; \u00ed s\u00ednu n\u00e1mi. R\u00fa\u00f0unum hefur f\u00e6kka\u00f0 nokku\u00f0 \u00ed glerh\u00fasi Hrafns.<\/p>\n<p>Hrafn n\u00e1lgast n\u00fa a\u00f0 skilja hvernig skjalastj\u00f3rar nota hugt\u00f6kin virk og \u00f3virk skj\u00f6l og er \u00fea\u00f0 vel &#8211; batnandi manni er j\u00fa best a\u00f0 lifa. Upphaflegi misskilningur hans sk\u00edn \u00fe\u00f3 \u00ed gegn \u00feegar hann segir a\u00f0 &#8222;[h]\u00e9r \u00e1 landi sn\u00fdst h\u00fan [skiptingin \u00ed virk, \u00f3virk og h\u00e1lfvirk skj\u00f6l] um geymslu- og h\u00fasaskipan og er \u00fev\u00ed har\u00f0la l\u00edtils vir\u00f0i og fjarri \u00fev\u00ed a\u00f0 vera einhver h\u00e1timbru\u00f0 fr\u00e6\u00f0ikenning.&#8220; \u00deessi skipting hefur nefnilega aldrei veri\u00f0 \u00e1litin h\u00e1timbru\u00f0 fr\u00e6\u00f0ikenning me\u00f0al skjalastj\u00f3ra heldur eru hugt\u00f6kin notu\u00f0 til \u00fe\u00e6ginda. M\u00e9r segir svo hugur a\u00f0 hugt\u00f6k um geymslum\u00e1l s\u00e9u \u00ed skjalastj\u00f3rn oft meira vir\u00f0i en h\u00e1timbra\u00f0ar fr\u00e6\u00f0ikenningar. Reyndar vir\u00f0ist Hrafn vera \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri allt \u00ed lagi a\u00f0 tala um virk og \u00f3virk skj\u00f6l ef \u00feau v\u00e6ru bara k\u00f6llu\u00f0 skj\u00f6l \u00e1 virku og \u00f3virku stigi. \u00deetta er or\u00f0hengilsh\u00e1ttur. Flestum \u00feykir \u00fej\u00e1lla a\u00f0 tala einfaldlega um &#8222;\u00f3virkt skjal&#8220; frekar en &#8222;skjal \u00e1 \u00f3virku stigi&#8220;. \u00deegar Hrafn segir a\u00f0 &#8222;[k]jarni m\u00e1lsins er s\u00e1 a\u00f0 skj\u00f6l breyta ekki um e\u00f0li e\u00f0a hlutverk vi\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 flytjast \u00e1 milli herbergja e\u00f0a h\u00fasa&#8220; erum vi\u00f0 fullkomlega samm\u00e1la enda hefur enginn haldi\u00f0 neinu sl\u00edku fram. Ekki heldur hefur neinn annar en Hrafn sj\u00e1lfur haldi\u00f0 \u00fev\u00ed fram a\u00f0 &#8222;skj\u00f6lum [s\u00e9 skipt \u00ed] virk og \u00f3virk skj\u00f6l eftir aldri&#8220; &#8211; skj\u00f6l sem l\u00edti\u00f0 eru notu\u00f0 eru talin \u00f3virk, og miki\u00f0 notu\u00f0 skj\u00f6l talin virk. Gamalt skjal getur vel veri\u00f0 virkt ef \u00fea\u00f0 er \u00ed &#8222;notkun&#8220;.<\/p>\n<p>S\u00f6guleg sk\u00fdring Hrafns \u00e1 \u00fev\u00ed hvernig (og hvers vegna) t\u00f6lvuv\u00e6\u00f0ingin \u00e1tti s\u00e9r sta\u00f0 er \u00e1 k\u00f6flum vafas\u00f6m. Hrafn vir\u00f0ist telja a\u00f0 a\u00f0aldriffj\u00f6\u00f0ur t\u00f6lvuv\u00e6\u00f0ingar s\u00e9u stj\u00f3rnm\u00e1lamenn sem vilji f\u00f3tum tro\u00f0a borgaraleg r\u00e9ttindi vegna hr\u00e6\u00f0slu og van\u00feekkingar og a\u00f0 emb\u00e6ttismenn b\u00fai vi\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00f3gn a\u00f0 missa vinnuna fari \u00feeir ekki a\u00f0 vilja stj\u00f3rnm\u00e1lamanna. \u00dea\u00f0 g\u00e6ti veri\u00f0 a\u00f0 sagnfr\u00e6\u00f0ingar framt\u00ed\u00f0arinnar muni l\u00edta m\u00e1li\u00f0 \u00f6\u00f0rum augum. \u00deeir munu jafnvel sj\u00e1 a\u00f0 rafr\u00e6n stj\u00f3rns\u00fdsla j\u00f3k yfirleitt a\u00f0gengi borgara a\u00f0 stj\u00f3rnv\u00f6ldum. \u00dea\u00f0 er \u00fe\u00f3 r\u00e9tt hj\u00e1 Hrafni a\u00f0 vi\u00f0 ver\u00f0um einnig a\u00f0 huga a\u00f0 var\u00f0veislu til framt\u00ed\u00f0ar og \u00fear getur t\u00f6lvut\u00e6knin veri\u00f0 m\u00f6nnum erfi\u00f0.<\/p>\n<p>Hrafn telur mig ekki hafa r\u00f6kstutt \u00fe\u00e1 sta\u00f0h\u00e6fingu m\u00edna a\u00f0 hann hafi gerst sekur um \u00f3sannindi og r\u00f3gbur\u00f0 \u00ed fyrri grein minni. \u00dearna vanta\u00f0i v\u00edst beinar tilvitnanir. Vi\u00f0 skulum sko\u00f0a upphaflega erindi\u00f0 hans Hrafn:<\/p>\n<blockquote>\n<p>Hluti af \u00feeim hj\u00e1v\u00edsindum er a\u00f0 telja e\u00f0lilegt a\u00f0 grisja 95% af \u00feeim skj\u00f6lum sem myndu\u00f0 eru. Hin 5 pr\u00f3sentin eru svok\u00f6llu\u00f0 s\u00f6guleg skj\u00f6l. Svona bull er hluti af \u00fev\u00ed sem \u00f3gnar var\u00f0veislu skjala \u00e1 \u00cdslandi. \u00deetta er beinl\u00ednis kennt \u00ed b\u00f3kasafns- og uppl\u00fdsingafr\u00e6\u00f0i vi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands og m\u00e1 jafna \u00fev\u00ed vi\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 vi\u00f0 \u00fe\u00e1 m\u00e6tu stofnun v\u00e6ri kennt a\u00f0 j\u00f6r\u00f0in v\u00e6ri fl\u00f6t. F\u00f3lk sem hefur l\u00e6rt \u00feessa vitleysu hefur veri\u00f0 r\u00e1\u00f0i\u00f0 til opinberra stofnana til \u00feess a\u00f0 starfa a\u00f0 skjalav\u00f6rslu.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>H\u00e9r m\u00e1 b\u00e6\u00f0i finna r\u00f3g og \u00f3sannindi og \u00ed fyrri grein minni benti \u00e9g \u00e1 \u00f3sannindin. \u00cd skjalastj\u00f3rn er l\u00f6g\u00f0 mikil \u00e1hersla \u00e1 a\u00f0 fara eftir l\u00f6gum um me\u00f0fer\u00f0 skjala. \u00dea\u00f0 er engum kennt a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 e\u00f0lilegt a\u00f0 ey\u00f0a (skilningur Hrafns \u00e1 or\u00f0inu grisjun) 95% skjala \u00ed opinberum stofnunum. \u00dea\u00f0 a\u00f0 kalla fr\u00e6\u00f0igreinina hj\u00e1v\u00edsindi er l\u00edka r\u00f3gur.<\/p>\n<p>\u00deegar Hrafn talar um upprunareglu \u00ed skjalas\u00f6fnum segir hann a\u00f0 &#8222;[m]e\u00f0al f\u00f3lks sem starfar a\u00f0 skjalav\u00f6rslu vir\u00f0ist \u00feessi einfalda grundvallarregla stundum fara fyrir ofan gar\u00f0 og ne\u00f0an. Ekki s\u00edst me\u00f0al svokalla\u00f0ra uppl\u00fdsingafr\u00e6\u00f0inga.&#8220; Vi\u00f0 Hrafn erum samm\u00e1la um a\u00f0 \u00feessi regla s\u00e9 einf\u00f6ld, en hins vegar \u00feykir m\u00e9r mi\u00f0ur a\u00f0 hann skuli kj\u00f3sa a\u00f0 r\u00e1\u00f0ast svona a\u00f0 uppl\u00fdsingafr\u00e6\u00f0ingum. Annars vegar gerir hann l\u00edti\u00f0 \u00far starfsheiti \u00feessarar st\u00e9ttar og hins vegar vill hann halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 \u00feessi starfst\u00e9tt, sem hefur s\u00e9rstaklega l\u00e6rt upprunaregluna \u00ed n\u00e1mi s\u00ednu, eigi erfi\u00f0ar me\u00f0 a\u00f0 skilja \u00feessa reglu en a\u00f0rir. \u00deessi sta\u00f0h\u00e6fing Hrafns er ekki studd me\u00f0 neinum d\u00e6mum e\u00f0a r\u00f6kum og h\u00e9r er ef til vill komi\u00f0 l\u00edti\u00f0 d\u00e6mi um hvers vegna erindi Hrafns f\u00e9kk \u00feessi neikv\u00e6\u00f0u vi\u00f0br\u00f6g\u00f0 vi\u00f0 erindi s\u00ednum fr\u00e1 faga\u00f0ilum eins og raun bar vitni. \u00deetta er r\u00f3gur og \u00f3sannindi sem ekki s\u00e6mir &#8222;drottningu hugv\u00edsinda&#8220;.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er annars \u00e1hugavert a\u00f0 Hrafn telji g\u00e6salappir mikilv\u00e6gar til a\u00f0 fara me\u00f0 r\u00e9tt m\u00e1l \u00fev\u00ed sj\u00e1lfur notar hann g\u00e6salappir \u00feegar hann vitnar \u00ed lokaor\u00f0 s\u00ed\u00f0ustu greinar minnar \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00fea\u00f0 skili meiningu minni a\u00f0 nokkru leyti til skila. \u00dat f\u00f3r hvatning m\u00edn um samvinnu skjalastj\u00f3ra og skjalavar\u00f0a sem m\u00e9r \u00fe\u00f3tti einna mikilv\u00e6gust. \u00c9g m\u00e6li me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 f\u00f3lk lesi \u00feessi or\u00f0 m\u00edn \u00ed samhengi \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 treysta \u00e1 \u00fatdr\u00e1tt Hrafns.<\/p>\n<p>Vi\u00f0 Hrafn ver\u00f0um v\u00e6ntanlega a\u00f0 vera \u00f3samm\u00e1la um tugstafakerfi\u00f0 og \u00f3endanlega t\u00f6lustafakerfi\u00f0. \u00c9g er l\u00edka \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 skjalastj\u00f3rar eigi a\u00f0 hl\u00fd\u00f0a fyrirm\u00e6lum \u00dej\u00f3\u00f0skjalasafns og h\u00e9ra\u00f0sskjalasafna um skjalakerfi enda er \u00fea\u00f0 skylda \u00feeirra eins og m\u00e9r var kennt \u00feegar \u00e9g l\u00e6r\u00f0i skjalastj\u00f3rn. \u00c9g er hins vegar einnig \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 skylda kennara s\u00e9 a\u00f0 temja nemendum s\u00ednum \u00fea\u00f0 sem \u00feeir telja best og Hrafni ver\u00f0ur \u00fev\u00ed ekki a\u00f0 \u00f3sk sinni a\u00f0 nemar \u00ed b\u00f3kasafns- og uppl\u00fdsingafr\u00e6\u00f0i h\u00e6tti a\u00f0 l\u00e6ra um kosti \u00f3endanlega kerfisins umfram tugstafakerfisins. \u00dea\u00f0 er l\u00edka \u00feannig a\u00f0 \u00fe\u00f3 a\u00f0 b\u00e6kur og skj\u00f6l s\u00e9u \u00f3l\u00edk \u00fe\u00e1 eru f\u00e1ir sem \u00feekkja galla takmarka\u00f0ra kerfa betur en vi\u00f0 sem \u00feurfum a\u00f0 b\u00faa vi\u00f0 Dewey tugstafakerfi\u00f0.<\/p>\n<p>\u00der\u00e1tt fyrir \u00fea\u00f0 sem \u00e1 undan hefur komi\u00f0 \u00feykir m\u00e9r mikilv\u00e6gt a\u00f0 benda \u00e1 a\u00f0 \u00fe\u00f3 a\u00f0 vi\u00f0 Hrafn eigum h\u00e9r \u00ed ritdeilum \u00fe\u00e1 erum vi\u00f0 samm\u00e1la um grunnatri\u00f0in. \u00dea\u00f0 er miki\u00f0 verk a\u00f0 vinna \u00ed skjalam\u00e1lum \u00e1 \u00cdslandi. Vi\u00f0 \u00feurfum \u00e1 skilningi yfirvalda og einkageirans a\u00f0 halda. Skjalas\u00f6fn eru alltof oft of ne\u00f0arlega \u00ed forgangsr\u00f6\u00f0inni. \u00de\u00f3 vir\u00f0ist Hrafn vera \u00f3s\u00e1ttur vi\u00f0 a\u00f0 h\u00e1sk\u00f3lamennta\u00f0ir skjalastj\u00f3rar s\u00e9u farnir a\u00f0 taka vi\u00f0 af \u00f3fagl\u00e6r\u00f0um riturum \u00ed skjalas\u00f6fnum. Hann h\u00e6\u00f0ist l\u00edka a\u00f0 starfstitlinum og telur hann merkingarlausan. \u00c9g tel a\u00f0 hann s\u00e9 \u00ed raun merki um aukna vir\u00f0ingu fyrir umsj\u00f3narm\u00f6nnum skjalasafna og \u00fear me\u00f0 aukinn skilning \u00e1 nau\u00f0syn \u00feeirra. \u00dea\u00f0 er skref \u00ed r\u00e9tta \u00e1tt.<\/p>\n<hr \/>\n<p><a href=\"https:\/\/vefsafn.is\/is\/20110202134102mp_\/http:\/\/hugsandi.is\/articles\/aftur-i-ljosid-med-gaesaloeppum-og-allt-opid-bref-til-hrafns-sveinbjarnarsonar\/\">Upprunalega birt \u00e1 vefritinu Hugsandi: [8. 2. 2008 12:43]<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 er margt sem Hrafn Sveinbjarnarson veit ekki um b\u00f3kasafns- og uppl\u00fdsingafr\u00e6\u00f0i. Hann vir\u00f0ist til a\u00f0 mynda halda a\u00f0 skjalastj\u00f3rn og uppl\u00fdsingafr\u00e6\u00f0i s\u00e9u samheiti. Svo er ekki. Skjalastj\u00f3rn er almennt talin ein af undirgreinum uppl\u00fdsingafr\u00e6\u00f0innar. \u00deessi m\u00f6rk eru \u00f3lj\u00f3s en sj\u00e1lfur tel \u00e9g b\u00f3kasafnsfr\u00e6\u00f0ina sj\u00e1lfa einnig vera undirgrein uppl\u00fdsingafr\u00e6\u00f0innar. Hrafni vir\u00f0ist miki\u00f0 ni\u00f0ri fyrir \u00feegar &hellip; <a href=\"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/2008\/02\/08\/aftur-i-ljosid-med-gaesaloppum-og-allt-opid-bref-til-hrafns-sveinbjarnarsonar\/\" class=\"more-link\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa: <span class=\"screen-reader-text\">Aftur \u00ed lj\u00f3si\u00f0 me\u00f0 g\u00e6sal\u00f6ppum og allt. Opi\u00f0 br\u00e9f til Hrafns Sveinbjarnarsonar<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21665,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[366,365,367],"class_list":["post-21664","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bokasafns-og-upplysingafraedi","tag-hrafn-sveinbjarnarson","tag-hugsandi-endurbirting","tag-q117285255"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21664","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21664"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21664\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21713,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21664\/revisions\/21713"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21665"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21664"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21664"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21664"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}