{"id":23660,"date":"2025-03-25T10:06:47","date_gmt":"2025-03-25T10:06:47","guid":{"rendered":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/?p=23660"},"modified":"2025-03-25T10:06:47","modified_gmt":"2025-03-25T10:06:47","slug":"smjorholl-i-axarfirdi-eda-herholl-i-oxarfirdi-eda-axarfirdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/2025\/03\/25\/smjorholl-i-axarfirdi-eda-herholl-i-oxarfirdi-eda-axarfirdi\/","title":{"rendered":"Smj\u00f6rh\u00f3ll \u00ed Axarfir\u00f0i e\u00f0a Herh\u00f3ll \u00ed \u00d6xarfir\u00f0i e\u00f0a Axarfir\u00f0i"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd f\u00f3rum m\u00ednum er j\u00f3lakort til \u00f6mmu minnar (Ingibj\u00f6rg \u00d3lad\u00f3ttir 1912-2002) sem er st\u00edla\u00f0 \u00e1 Imbu \u00e1 Herh\u00f3li. \u00dear sem f\u00e6\u00f0ingarsta\u00f0ur \u00f6mmu heitir <em>Smj\u00f6r<\/em>h\u00f3ll \u00fe\u00f3tti m\u00e9r \u00feetta nokku\u00f0 nokku\u00f0 \u00e1hugavert.<\/p>\n<p>Fr\u00e1 \u00f6mmu (og seinna Sigur\u00f0i Birgi fr\u00e6nda m\u00ednum \u00e1 Smj\u00f6rh\u00f3li) f\u00e9kk \u00e9g \u00fe\u00e6r sk\u00fdringar a\u00f0 prestur nokkur hafi veri\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 Herh\u00f3ll v\u00e6ri r\u00e9ttara nafn. \u00c1 s\u00ednum t\u00edma gr\u00faska\u00f0i \u00e9g t\u00f6luvert \u00ed \u00feessu og var or\u00f0inn nokku\u00f0 viss um a\u00f0 umr\u00e6ddur prestur hef\u00f0i veri\u00f0 \u00deorleifur J\u00f3nsson \u00e1 Skinnasta\u00f0. Hann l\u00e9st \u00e1ri\u00f0 1911 og \u00ed kj\u00f6lfari\u00f0 vir\u00f0ist b\u00e6jarheiti\u00f0 Herh\u00f3ll hafa fjara\u00f0 \u00fat.<\/p>\n<p>\u00deessi sama sk\u00fdring er gefin hj\u00e1 \u00d6rnefnastofnun:<\/p>\n<blockquote>\n<p>N\u00fa \u00e1 s\u00ed\u00f0ari t\u00edmum (l\u00edklega fr\u00e1 sr. \u00deorleifi \u00e1 Skinnasta\u00f0) f\u00f3r a\u00f0 koma fram nafni\u00f0 Herh\u00f3ll, en enga sto\u00f0 mun \u00fea\u00f0 nafn eiga \u00ed heimildum.<a href=\"https:\/\/nafnid.is\/ornefnaskra\/20662\/pdf\">#<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Fyrir nokkrum \u00e1rum d\u00fakka\u00f0i upp breyting \u00e1 uppl\u00fdsingum um \u00f6mmu \u00ed \u00cdslendingab\u00f3k. H\u00fan er s\u00f6g\u00f0 f\u00e6dd &#8222;\u00e1 Herh\u00f3li \u00ed \u00d6xarfir\u00f0i&#8220; og a\u00f0 h\u00fan hafi veri\u00f0 &#8222;\u00e1 Herh\u00f3li&#8220; 1920. En s\u00ed\u00f0an stendur a\u00f0 h\u00fan hafi alist &#8222;upp me\u00f0 foreldrum \u00e1 Smj\u00f6rh\u00f3li&#8220; og hafi veri\u00f0 &#8222;[v]innukona \u00e1 Smj\u00f6rh\u00f3li&#8220; [1930]. \u00dea\u00f0 vottar hvergi fyrir a\u00f0 Herh\u00f3ll og Smj\u00f6rh\u00f3ll s\u00e9 sami b\u00e6rinn.<\/p>\n<p>Spurningin er: <em>Er r\u00e9tt a\u00f0 nota b\u00e6jarheiti sem var nota\u00f0 \u00ed opinberum skj\u00f6lum vegna s\u00e9rvisku eins prests?<\/em> \u00c9g veit ekki til \u00feess a\u00f0 amma hafi nokkrum sinni sagt a\u00f0 h\u00fan v\u00e6ri f\u00e6dd \u00e1 Herh\u00f3li. \u00c9g held a\u00f0 henni hafi ekki komi\u00f0 \u00fea\u00f0 til hugar \u00fe\u00f3 henni hafi fundist \u00feetta flott nafn \u00feegar h\u00fan var krakki.<\/p>\n<p>\u00deessi umr\u00e6\u00f0a lei\u00f0ir beint a\u00f0 \u00f6\u00f0rum samr\u00e6\u00f0um sem \u00e9g \u00e1tti vi\u00f0 \u00f6mmu. Var amma fr\u00e1 Axarfir\u00f0i e\u00f0a \u00d6xarfir\u00f0i? H\u00fan sag\u00f0i m\u00e9r a\u00f0 einhverjir hafi fundi\u00f0 \u00fat a\u00f0 \u00d6xarfj\u00f6r\u00f0ur v\u00e6ri r\u00e9ttara heiti en var sj\u00e1lf ekki alveg sannf\u00e6r\u00f0.<\/p>\n<p>\u00deegar \u00e9g f\u00f3r a\u00f0 sko\u00f0a m\u00e1li\u00f0 var\u00f0 \u00e9g nokku\u00f0 viss um a\u00f0 \u00d6xarfj\u00f6r\u00f0ur v\u00e6ri d\u00e6mi um fyrningu \u00e1 m\u00e1linu. \u00dea\u00f0 a\u00f0 &#8222;lei\u00f0r\u00e9tta&#8220; e\u00f0lilega \u00fer\u00f3un \u00edslenskunnar me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 nota eldri or\u00f0 og heiti.<\/p>\n<p>\u00c9g rakst svo \u00e1 pistil \u00ed Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu eftir Gu\u00f0na Kolbeinsson.<\/p>\n<blockquote>\n<p>Ekki hafa \u00fe\u00f3 allir s\u00e6tt sig vi\u00f0 nafni\u00f0 Axarfj\u00f6r\u00f0ur, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00deorleifur J\u00f3nsson, sem var\u00f0 prestur \u00e1 Skinnasta\u00f0 1881 og var merkur fr\u00e6\u00f0ima\u00f0ur, mun hafa gengist fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 ger\u00f0 var sveitarsam\u00feykkt um a\u00f0 halda uppi nafninu \u00d6xarfj\u00f6r\u00f0ur, og \u00fea\u00f0 heitir hreppurinn n\u00fa \u00e1 m\u00e1li yfirvalda.<a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/3215726\">#<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n<p>\u00dea\u00f0 var sums\u00e9 sami prestur. Hann vildi Herh\u00f3l \u00ed \u00d6xarfir\u00f0i en ekki Smj\u00f6rh\u00f3l \u00ed Axarfir\u00f0i. Honum gekk frekar vel a\u00f0 dreifa s\u00e9rvisku sinni.<\/p>\n<p>Kveikjan af \u00feessum skrifum er vefurinn <a href=\"https:\/\/smb.mshl.is\/\">S\u00f6gulegt mann- og b\u00e6jatal<\/a> sem var v\u00edst a\u00f0 fara \u00ed lofti\u00f0. \u00dear m\u00e6tti nefna tengja Herh\u00f3l og Smj\u00f6rh\u00f3l.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd f\u00f3rum m\u00ednum er j\u00f3lakort til \u00f6mmu minnar (Ingibj\u00f6rg \u00d3lad\u00f3ttir 1912-2002) sem er st\u00edla\u00f0 \u00e1 Imbu \u00e1 Herh\u00f3li. \u00dear sem f\u00e6\u00f0ingarsta\u00f0ur \u00f6mmu heitir Smj\u00f6rh\u00f3ll \u00fe\u00f3tti m\u00e9r \u00feetta nokku\u00f0 nokku\u00f0 \u00e1hugavert. Fr\u00e1 \u00f6mmu (og seinna Sigur\u00f0i Birgi fr\u00e6nda m\u00ednum \u00e1 Smj\u00f6rh\u00f3li) f\u00e9kk \u00e9g \u00fe\u00e6r sk\u00fdringar a\u00f0 prestur nokkur hafi veri\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 Herh\u00f3ll v\u00e6ri r\u00e9ttara &hellip; <a href=\"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/2025\/03\/25\/smjorholl-i-axarfirdi-eda-herholl-i-oxarfirdi-eda-axarfirdi\/\" class=\"more-link\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa: <span class=\"screen-reader-text\">Smj\u00f6rh\u00f3ll \u00ed Axarfir\u00f0i e\u00f0a Herh\u00f3ll \u00ed \u00d6xarfir\u00f0i e\u00f0a Axarfir\u00f0i<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23663,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[140],"tags":[1306,745,1307,1305],"class_list":["post-23660","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-islenska","tag-axarfjordur","tag-grusk","tag-gudmundur-olason-1907-1996","tag-smjorholl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23660","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23660"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23660\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23665,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23660\/revisions\/23665"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23663"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23660"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23660"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23660"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}