{"id":7879,"date":"2012-03-30T12:16:25","date_gmt":"2012-03-30T12:16:25","guid":{"rendered":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/?p=7879"},"modified":"2025-02-22T10:42:36","modified_gmt":"2025-02-22T10:42:36","slug":"radstefna-um-stafraent-frelsi-og-opinn-adgang","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/2012\/03\/30\/radstefna-um-stafraent-frelsi-og-opinn-adgang\/","title":{"rendered":"R\u00e1\u00f0stefna um stafr\u00e6nt frelsi og opinn a\u00f0gang"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r f\u00f3r \u00e9g \u00e1 r\u00e1\u00f0stefnu um stafr\u00e6nt frelsi og opinn a\u00f0gang. \u00dea\u00f0 var svolti\u00f0 skemmtileg blanda. Annars vegar t\u00f6lvun\u00f6rdar og hins vegar b\u00f3kasafns- og uppl\u00fdsingafr\u00e6\u00f0ingar. Sums\u00e9 fullt af f\u00f3lki sem \u00e9g \u00feekki \u00ed b\u00e1\u00f0um h\u00f3pum. \u00dea\u00f0 var gaman a\u00f0 spjalla vi\u00f0 marga \u00fearna.<\/p>\n<p>R\u00e1\u00f0stefnan byrja\u00f0i \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 Alma nokkur Swan tala\u00f0i um opinn a\u00f0gang. H\u00fan tala\u00f0i \u00fe\u00f3nokku\u00f0 um hina velheppnu\u00f0u bar\u00e1ttu gegn The Research Works Act sem hef\u00f0i stoppa\u00f0 skilyr\u00f0ingu opins a\u00f0gangs a\u00f0 ranns\u00f3knum sem unnar eru fyrir opinbera styrki. \u00dear bar helst <a title=\"Cost of Knowledge\" href=\"https:\/\/web.archive.org\/web\/20130713190543\/http:\/\/costofknowledge.com\/\">costofknowledge.com<\/a> undirskriftars\u00f6fnunin \u00fear sem Elsevier \u00fatg\u00e1fan var sni\u00f0gengin fyrir stu\u00f0ning sinn vi\u00f0 \u00feetta frumvarp. \u00datg\u00e1fan gaf eftir. H\u00fan tala\u00f0i l\u00edka um l\u00fdsig\u00f6gn og nau\u00f0syn \u00feess a\u00f0 geta au\u00f0kennt h\u00f6funda sem heita \u00fea\u00f0 sama fr\u00e1 hver \u00f6\u00f0rum (st\u00f3rt vandam\u00e1l fyrir hr. S\u00f3leyjarson).<\/p>\n<p>N\u00e6st tala\u00f0i Gu\u00f0mundur \u00de\u00f3risson um nau\u00f0syn \u00feess a\u00f0 opna a\u00f0gang a\u00f0 g\u00f6gnum. Hans s\u00fdn var nokku\u00f0 f\u00f3kuseru\u00f0 \u00fat fr\u00e1 l\u00edffr\u00e6\u00f0i en \u00e1tti alveg merkilega vel l\u00edka vi\u00f0 hug- og f\u00e9lagsv\u00edsindi. Hann nefndi a\u00f0 \u00fea\u00f0 er frekar h\u00e6gt a\u00f0 f\u00e1 g\u00f6gn \u00far f\u00e1um st\u00f3rum ranns\u00f3knum heldur en \u00f6llum \u00feeim fj\u00f6lm\u00f6rgu litlu sem hann kenndi vi\u00f0 &#8222;langa halann&#8220;. \u00c9g spjalla\u00f0i a\u00f0eins vi\u00f0 hann eftir \u00e1 og nefndi a\u00f0 pers\u00f3nuvernd v\u00e6ri ekki bara eitthva\u00f0 sem v\u00e6ri vandam\u00e1l fyrir l\u00edffr\u00e6\u00f0i og l\u00e6knisfr\u00e6\u00f0i heldur l\u00edka eins og fyrir meistararitger\u00f0 m\u00edna \u00fear sem \u00e9g hef\u00f0i vilja\u00f0 veita a\u00f0gang en m\u00e1 \u00fea\u00f0 ekki (og vi\u00f0t\u00f6lin f\u00f3ru l\u00edka fram \u00e1 \u00feeirri forsendu a\u00f0 \u00e9g myndi ekki veita a\u00f0gang a\u00f0 \u00feeim). \u00c9g hugsa\u00f0i l\u00edka \u00fat \u00ed hluti eins og a\u00f0gengi a\u00f0 g\u00f3\u00f0um fr\u00e6\u00f0ilegum textum \u00far handritum sem eru bara gefin \u00fat \u00e1 papp\u00edr. \u00deetta minnti mig l\u00edka \u00e1 <a href=\"https:\/\/web.archive.org\/web\/20210329030817\/http:\/\/research.culturalequity.org\/audio-guide.jsp\">Alan Lomax safni\u00f0<\/a> sem er alveg st\u00f3rkostlegt fyrir \u00fe\u00e1 sem vilja kynna s\u00e9r uppt\u00f6kur hans h\u00e9\u00f0an og \u00fea\u00f0an um heiminn. Fangelsisuppt\u00f6kurnar hans eru \u00ed upp\u00e1haldi hj\u00e1 m\u00e9r.<\/p>\n<p>S\u00f3lveig \u00deorsteinsd\u00f3ttir tala\u00f0i um opinn a\u00f0gang \u00e1 \u00cdslandi. H\u00fan nefndi a\u00f0 m\u00e9r fannst mikilv\u00e6gt atri\u00f0i sem er a\u00f0 opinn a\u00f0gangur er miklu betri til a\u00f0 tryggja langt\u00edmaa\u00f0gengi. \u00de\u00f3 vi\u00f0 h\u00f6fum til d\u00e6mis n\u00fana a\u00f0gengi a\u00f0 greinum og t\u00edmaritum \u00ed gegnum landsa\u00f0gang \u00fe\u00e1 vitum vi\u00f0 ekki hva\u00f0 framt\u00ed\u00f0in ber me\u00f0 s\u00e9r. Gagnas\u00f6fn breytast st\u00f6\u00f0ugt og sameinast. \u00dea\u00f0 a\u00f0 t\u00edmarit s\u00e9 hluti af einhverjum pakka n\u00fana \u00fe\u00fd\u00f0ir ekki a\u00f0 \u00fea\u00f0 ver\u00f0i \u00fea\u00f0 \u00e1fram. H\u00fan svara\u00f0i l\u00edka spurningu sem \u00e9g hef velt fyrir m\u00e9r sem er a\u00f0 \u00fea\u00f0 er til <a href=\"https:\/\/web.archive.org\/web\/20131217083014\/http:\/\/openaire.cern.ch:80\/\">s\u00e9rstakt gagnasafn fyrir muna\u00f0arlausar greinar<\/a> \u00feeirra sem tilheyra engum stofnunum sem safna og veita a\u00f0gengi a\u00f0 greinum \u00ed opnum a\u00f0gangi. H\u00fan tala\u00f0i l\u00edka um a\u00f0 meira v\u00e6ri n\u00fana lagt upp \u00ed a\u00f0 skr\u00e1 ranns\u00f3knarg\u00f6gn. H\u00fan tala\u00f0i l\u00edka um a\u00f0 \u00fea\u00f0 er mj\u00f6g h\u00f6r\u00f0 og g\u00f3\u00f0 skilyr\u00f0ing \u00e1 opnum a\u00f0gangi hj\u00e1 ESB.<\/p>\n<p>Hallgr\u00edmur J\u00f3nasson kom fr\u00e1 RANN\u00cdS. Hann nefndi a\u00f0 V\u00edsinda- og t\u00e6knir\u00e1\u00f0 v\u00e6ri b\u00fai\u00f0 a\u00f0 sam\u00feykkja Berl\u00ednaryfirl\u00fdsinguna. Hann sag\u00f0i l\u00edka fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 RANN\u00cdS v\u00e6ri fari\u00f0 a\u00f0 vi\u00f0urkenna \u00fatg\u00e1fukostna\u00f0 sem hluta af styrkjum fyrir \u00fe\u00e1 sem \u00feurfa a\u00f0 borga fyrir \u00fatg\u00e1fu \u00ed opnum a\u00f0gangi. Hann sag\u00f0i \u00ed lokin a\u00f0 \u00feeir vildu ekki skilyr\u00f0a opinn a\u00f0gang algj\u00f6rlega fyrir \u00fe\u00e1 sem f\u00e1 styrk fr\u00e1 \u00feeim en \u00fev\u00ed er \u00e9g alfari\u00f0 \u00f3samm\u00e1la. \u00dea\u00f0 \u00e6tti a\u00f0 skilyr\u00f0a opinn a\u00f0gang a\u00f0 ranns\u00f3knarni\u00f0urst\u00f6\u00f0um.<\/p>\n<p>S\u00ed\u00f0asta verk fyrir h\u00e1degi var a\u00f0 afhenda frelsisver\u00f0laun F\u00e9lags um stafr\u00e6nt frelsi \u00e1 \u00cdslandi. \u00dea\u00f0 var byrja\u00f0 a\u00f0 nefna fyrri vinningshafa. \u00cd fyrra vann \u00c1slaug Agnars og \u00fear \u00e1 undan vann Bjarni R\u00fanar en \u00ed \u00e1r vann Salv\u00f6r Gissurard\u00f3ttir. M\u00e9r s\u00fdnist a\u00f0 \u00feessi ver\u00f0laun s\u00e9u skilyrt \u00fev\u00ed a\u00f0 f\u00f3lk \u00feekki mig.<\/p>\n<p>Eftir h\u00e1degi f\u00f3r Hakkav\u00e9lin af sta\u00f0 me\u00f0 \u00f6rfyrirlestra. \u00dea\u00f0 er of erfitt a\u00f0 nefna alla sem t\u00f6lu\u00f0u en \u00fea\u00f0 voru flestir skemmtilegir og \u00e1hugaver\u00f0ir. \u00dea\u00f0 var tala\u00f0 um \u00fdmis frj\u00e1ls verkefni \u00e1 \u00cdslandi til d\u00e6mis \u00ed sambandi vi\u00f0 Libre Office. \u00dea\u00f0 var tala\u00f0 um <a href=\"http:\/\/openoffice.is\/wiki\/\">wikis\u00ed\u00f0u<\/a> um Libre-pakkann og s\u00ed\u00f0an kom n\u00e1ungi sem er a\u00f0 vinna \u00edslensku <a href=\"http:\/\/extensions.libreoffice.org\/extension-center\/hunspell-is-the-icelandic-spelling-dictionary-project\">stafsetningarvi\u00f0b\u00f3tina<\/a>. \u00cd \u00fev\u00ed samhengi m\u00e1 nefna a\u00f0 \u00e9g \u00e1kva\u00f0 \u00ed vikunni a\u00f0 skipta yfir \u00ed Libre Office. \u00c9g hef veri\u00f0 a\u00f0 fikta reglulega \u00ed \u00feessu og \u00e1 \u00feessum t\u00edmapunkti finnst m\u00e9r \u00feetta vera or\u00f0i\u00f0 algj\u00f6rlega samkeppnish\u00e6ft vi\u00f0 Office og a\u00f0 sumu leyti betra. Sn\u00faningspunkturinn minn var reyndar \u00feegar \u00e9g s\u00e1 a\u00f0 \u00fea\u00f0 var h\u00e6gt a\u00f0 f\u00e1 \u00feessa \u00edslensku stafsetningarvi\u00f0b\u00f3t.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 var r\u00e6tt um verkefni tengd Str\u00e6t\u00f3 og \u00fea\u00f0 hneyksla\u00f0i mig t\u00f6luvert a\u00f0 heyra a\u00f0 \u00fea\u00f0 k\u00e6mu engin sv\u00f6r fr\u00e1 fyrirt\u00e6kinu \u00feegar menn v\u00e6ru a\u00f0 \u00f3ska eftir g\u00f6gnum til \u00feess a\u00f0 b\u00faa til \u00far \u00fev\u00ed gagnlegar vi\u00f0b\u00e6tur fyrir far\u00feega.<\/p>\n<p>\u00c9g var svol\u00edti\u00f0 spenntur a\u00f0 heyra tala\u00f0 um <a href=\"http:\/\/mediagoblin.org\/\">Media Goblin<\/a>. \u00dea\u00f0 er m\u00f6gulega lausnin sem \u00e9g hef veri\u00f0 a\u00f0 b\u00ed\u00f0a eftir til a\u00f0 &#8222;afmi\u00f0ja&#8220; svona samf\u00e9lagsmi\u00f0la. \u00c9g mun sko\u00f0a \u00fea\u00f0 vel og fylgjast me\u00f0. Tengt \u00fev\u00ed \u00fe\u00e1 tala\u00f0i Bjarni R\u00fanar um nau\u00f0syn \u00feess a\u00f0 f\u00f3lk hafi frelsi til a\u00f0 reka sinn eigin net\u00fej\u00f3nn.<\/p>\n<p>Glyn Moody var a\u00f0alfyrirlesari eftirh\u00e1degisins og hann sannf\u00e6r\u00f0i mig um a\u00f0 \u00e9g er \u00e1kaflega h\u00f3fsamur \u00ed m\u00ednum umb\u00f3tahugmyndum um h\u00f6fundar\u00e9tt. Hann \u00fatsk\u00fdr\u00f0i \u00fatv\u00edkkun h\u00f6fundar\u00e9ttar me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 segja a\u00f0 f\u00f3lk hugsa\u00f0i &#8222;h\u00f6fundar\u00e9ttur er g\u00f3\u00f0ur, meiri h\u00f6fundar\u00e9ttur er betri&#8220;. Hann tala\u00f0i um SOPA og PIPA og hva\u00f0 vi\u00f0 getum l\u00e6rt af \u00fev\u00ed hvernig \u00feau frumv\u00f6rp voru drepin. Um nau\u00f0syn m\u00f3tm\u00e6la. Hann tala\u00f0i l\u00edka um ACTA. \u00dea\u00f0 ver\u00f0ur v\u00edst kosi\u00f0 um \u00fea\u00f0 \u00ed sumar. Hann kalla\u00f0i ACTA og a\u00f0ra eins s\u00e1ttm\u00e1la &#8222;sveitakl\u00fabbss\u00e1ttm\u00e1la&#8220; sem engum er bo\u00f0i\u00f0 nema \u00feeim sem sam\u00feykkja allt sem \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 enginn er talsma\u00f0ur v\u00e6gari skilyr\u00f0a. \u00dear a\u00f0 auki eru \u00feessir s\u00e1ttm\u00e1lar unnir \u00ed leynd sem \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 hagsmunasamt\u00f6k geta ekki gerst talsmenn almennings \u00ed \u00feessum samningavi\u00f0r\u00e6\u00f0um.<\/p>\n<p>Spurningar og sv\u00f6r voru eiginlega \u00e1hugaver\u00f0ari. Svavar Kjarrval spur\u00f0i hvort eitthva\u00f0 land hef\u00f0i l\u00e1ti\u00f0 s\u00e9r detta \u00ed hug a\u00f0 ganga \u00far Bernarsambandinu. \u00cd kj\u00f6lfari\u00f0 f\u00f3r af sta\u00f0 umr\u00e6\u00f0a sem leiddi til \u00feess a\u00f0 Glyn sag\u00f0i a\u00f0 hann vildi afnema \u00f6ll h\u00f6fundar\u00e9ttarl\u00f6g. \u00dea\u00f0 var \u00e1g\u00e6tt a\u00f0 f\u00e1 svona spark. Gaur \u00ed jakkaf\u00f6tum vill engin h\u00f6fundal\u00f6g. Hann telur a\u00f0 f\u00f3lk muni \u00e1fram vera tilb\u00fai\u00f0 a\u00f0 borga listam\u00f6nnum \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 l\u00f6gin yr\u00f0u afnumin. Hann tala\u00f0i um a\u00f0 \u00feessi m\u00e1l v\u00e6ru helst spurning um hva\u00f0a vi\u00f0horf ma\u00f0ur hef\u00f0i til a\u00f0gengis a\u00f0 uppl\u00fdsingum.<\/p>\n<p>Dag\u00fe\u00f3r S. Haraldsson tala\u00f0i um hugmyndir um a\u00f0 setja gjald \u00e1 nettengingar. \u00deetta var byggt \u00e1 grein \u00far Fr\u00e9ttabla\u00f0inu sem heitir <a href=\"http:\/\/www.visir.is\/thjofkenndur-af-ftt!\/article\/2012702139991\">\u00dej\u00f3fkenndur af FTT!<\/a>. Hann spur\u00f0i hvers vegna v\u00e6ri ekki gjald \u00e1 bakpoka \u00fear sem \u00feeir v\u00e6ru oft nota\u00f0ir til \u00fej\u00f3fna\u00f0ar. Hann tala\u00f0i um \u00feessar gjaldt\u00f6kur sem r\u00e1n. Mj\u00f6g gott a\u00f0 f\u00e1 svona &#8222;venjulegan&#8220; mann til a\u00f0 tala um \u00feessa hluti.<\/p>\n<p>Jonas \u00d6berg tala\u00f0i um Creative Commons og hans hugsj\u00f3n um a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri \u00ed grunninn hugmyndafr\u00e6\u00f0i netfrelsis. Hann tala\u00f0i l\u00edka um nau\u00f0syn \u00feess a\u00f0 listamenn megi nota CC \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 l\u00e1ta rukka gj\u00f6ld \u00ed gegnum hagsmunaf\u00e9l\u00f6gin.<\/p>\n<p>S\u00ed\u00f0ast var kannski \u00fea\u00f0 sem var mest \u00e1 m\u00ednu svi\u00f0i. Birkir Gunnarsson tala\u00f0i um rafb\u00e6kur fr\u00e1 sj\u00f3narh\u00f3li prenthamla\u00f0ra. Hann haf\u00f0i \u00e1\u00f0ur tala\u00f0 um hvernig frj\u00e1ls hugb\u00fana\u00f0ur k\u00e6mi s\u00e9r vel fyrir blinda. Hann nefndi hve rafb\u00e6kur sem h\u00e6gt a\u00f0 st\u00e6kka letri\u00f0 \u00e1 og eru lesanlegar me\u00f0 raddhermi geta hj\u00e1lpa\u00f0 lesblindum miki\u00f0. Hann tala\u00f0i um &#8222;b\u00f3kahungursney\u00f0ina&#8220; sem blindir hrj\u00e1st af. Hann nefndi a\u00f0 afritunarvarnir s\u00e9u \u00e1kaflega sl\u00e6mar fyrir prenthamla\u00f0a &#8211; og s\u00e9rstaklega blinda &#8211; \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 er ekki h\u00e6gt a\u00f0 f\u00e6ra var\u00f0ar b\u00e6kur \u00e1 milli t\u00e6kja. Hann tala\u00f0i um \u00f3l\u00edk rafb\u00f3karsni\u00f0 og \u00fear var EPUB3 helst sem lausn fyrir \u00feennan h\u00f3p. \u00dea\u00f0 sem kom m\u00e9r helst \u00e1 \u00f3vart var hva\u00f0 skortur \u00e1 millir\u00edkjasamningum kemur illa vi\u00f0 \u00feennan h\u00f3p. Ef b\u00f3k er til fyrir prenthamla\u00f0a \u00ed Bandar\u00edkjunum \u00fe\u00e1 er ekki h\u00e6gt a\u00f0 f\u00e1 hana til Bretlands. \u00deetta er v\u00edst s\u00e9rstaklega sl\u00e6mt fyrir sp\u00e6nskum\u00e6landi a\u00f0ila \u00fev\u00ed \u00fea\u00f0 er til miki\u00f0 af efni \u00e1 Sp\u00e1ni sem f\u00f3lk \u00ed r\u00f3m\u00f6nsku Amer\u00edku getur ekkert nota\u00f0.<\/p>\n<p>S\u00ed\u00f0asti r\u00e6\u00f0uma\u00f0ur var Stefan Marsiske sem sag\u00f0i hreint \u00fat a\u00f0 honum \u00fe\u00e6tti The Pirate Bay jafn mikilv\u00e6gt fyrirb\u00e6ri og Wikipedia. Hann tala\u00f0i l\u00edka um hvernig \u00fe\u00e6r fylgjast me\u00f0 stj\u00f3rnm\u00e1lum \u00ed Evr\u00f3pu. Margt mj\u00f6g spennandi \u00fear. \u00c9g missti reyndar af umr\u00e6\u00f0unum \u00fear \u00fev\u00ed \u00e9g \u00feurfti a\u00f0 dr\u00edfa mig af sta\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r f\u00f3r \u00e9g \u00e1 r\u00e1\u00f0stefnu um stafr\u00e6nt frelsi og opinn a\u00f0gang. \u00dea\u00f0 var svolti\u00f0 skemmtileg blanda. Annars vegar t\u00f6lvun\u00f6rdar og hins vegar b\u00f3kasafns- og uppl\u00fdsingafr\u00e6\u00f0ingar. Sums\u00e9 fullt af f\u00f3lki sem \u00e9g \u00feekki \u00ed b\u00e1\u00f0um h\u00f3pum. \u00dea\u00f0 var gaman a\u00f0 spjalla vi\u00f0 marga \u00fearna. R\u00e1\u00f0stefnan byrja\u00f0i \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 Alma nokkur Swan tala\u00f0i um opinn &hellip; <a href=\"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/2012\/03\/30\/radstefna-um-stafraent-frelsi-og-opinn-adgang\/\" class=\"more-link\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa: <span class=\"screen-reader-text\">R\u00e1\u00f0stefna um stafr\u00e6nt frelsi og opinn a\u00f0gang<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,85,91],"tags":[751,264],"class_list":["post-7879","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bokasafns-og-upplysingafraedi","category-hofundarettur","category-rafbaekur","tag-q558104","tag-q1297822"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7879","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7879"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7879\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22916,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7879\/revisions\/22916"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7879"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7879"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7879"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}