{"id":7912,"date":"2012-04-03T15:10:12","date_gmt":"2012-04-03T15:10:12","guid":{"rendered":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/?p=7912"},"modified":"2025-02-22T10:42:34","modified_gmt":"2025-02-22T10:42:34","slug":"laun-listamanna-og-opinn-adgangur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/2012\/04\/03\/laun-listamanna-og-opinn-adgangur\/","title":{"rendered":"Laun listamanna og opinn a\u00f0gangur"},"content":{"rendered":"<p>\u00c1\u00f0ur en lengra er haldi\u00f0 \u00fearf \u00e9g a\u00f0 taka fram a\u00f0 \u00e9g er hlynntur listamannalaunum. \u00c9g er jafnvel hlynntur \u00fev\u00ed list sem \u00e9g skil ekki og hef ekki \u00e1huga \u00e1 s\u00e9 styrkt.<\/p>\n<p>\u00c9g hef, eins og hef nefnt \u00e1\u00f0ur, veri\u00f0 a\u00f0 sko\u00f0a opinn a\u00f0gang a\u00f0 fr\u00e6\u00f0ilegu efni. Ein helstu r\u00f6kin fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 afrakstur v\u00edsindastarfs eigi a\u00f0 vera \u00ed opnum a\u00f0gangi er s\u00e1 a\u00f0 ranns\u00f3knirnar sem \u00feessi afrakstur byggir \u00e1 er fj\u00e1rmagna\u00f0ur af almenningi og eigi \u00fev\u00ed a\u00f0 vera a\u00f0gengilegur almenningi.<\/p>\n<p>\u00c9g spyr:<\/p>\n<ul>\n<li>Eiga laun sem sem r\u00edki\u00f0 grei\u00f0ir listam\u00f6nnum fyrir a\u00f0 vinna verk eigi a\u00f0 veita almenningi r\u00e9tt til a\u00f0gangs a\u00f0 \u00feeim verkum?<\/li>\n<li>Er r\u00e9ttl\u00e6ti \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 almenningur borgi einhverjum fyrir a\u00f0 vinna verk og borgi s\u00ed\u00f0an aftur fyrir a\u00f0gang a\u00f0 verkinu?<\/li>\n<li>Hefur almenningur bara r\u00e9tt til \u00feess a\u00f0 borga aftur og aftur fyrir sama verk?\u00b9<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00c9g hef \u00ed \u00feessu samhengi l\u00edka velt fyrir m\u00e9r \u00f6\u00f0rum grei\u00f0slum til listamanna sem koma fr\u00e1 r\u00edkinu. R\u00edki\u00f0 annast til d\u00e6mis gjaldheimtu \u00e1 v\u00f6rugjaldi \u00e1 geisladiskum, t\u00f6lvum og fleiru sem fara til listamanna (e\u00f0a allavega til hagsmunaf\u00e9laga \u00feeirra). Rith\u00f6fundar geta s\u00ed\u00f0an gengi\u00f0 borga\u00f0 fyrir \u00fatl\u00e1n \u00e1 b\u00f3kum s\u00ednum \u00e1 b\u00f3kas\u00f6fnum. T\u00f3nlistarmenn f\u00e1 borga\u00f0 fyrir flutning \u00e1 efni \u00feeirra \u00ed R\u00edkis\u00fatvarpinu. \u00dev\u00ed mi\u00f0ur eru \u00feessar grei\u00f0slur ekki reiddar af hendi fyrir opnum tj\u00f6ldum. \u00dea\u00f0 v\u00e6ri e\u00f0lilegast ef vi\u00f0 g\u00e6tum fengi\u00f0 g\u00f6gnin \u00ed hendurnar og s\u00e9\u00f0 hvernig \u00fe\u00e6r dreifast og \u00e1 hva\u00f0a forsendum.<\/p>\n<p>Allavega geri \u00e9g r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 t\u00f6lurnar myndu s\u00fdna a\u00f0 f\u00e1ir listamenn hafi miklar tekjur \u00far \u00feessum \u00e1ttum en flestir listamenn f\u00e1i litlar sem engar grei\u00f0slur. M\u00e9r \u00feykir \u00feetta ekkert rosalega sanngjarnt. \u00c9g myndi vilja \u00fe\u00f6k \u00e1 \u00feessar grei\u00f0slur &#8211; minni peninga til \u00feeirra sem f\u00e1 mest og meiri peninga fyrir \u00fe\u00e1 sem f\u00e1 minnst. \u00c9g s\u00e9 fyrir m\u00e9r a\u00f0 \u00fdmsir s\u00e9u \u00f3samm\u00e1la m\u00e9r \u00fear sem \u00feessar grei\u00f0slur tengjast notkun \u00e1 verkum listamanna en \u00e9g vil frekar a\u00f0 fleiri geti s\u00e9\u00f0 fyrir s\u00e9r a\u00f0 einhverju leyti me\u00f0 launum vegna listsk\u00f6punar sinnar heldur en a\u00f0 hinir f\u00e1u geti or\u00f0i\u00f0 r\u00edkir.<\/p>\n<p>H\u00e9r spilar l\u00edka inn \u00ed a\u00f0 \u00feeir sem f\u00e1 h\u00e6stu grei\u00f0slurnar eru um lei\u00f0 l\u00edklegir til \u00feess a\u00f0 f\u00e1 h\u00e1ar fj\u00e1rh\u00e6\u00f0ir \u00far \u00f6\u00f0rum \u00e1ttum &#8211; s.s. ritlaun og vegna t\u00f3nleikahalds. \u00dea\u00f0 skiptir mig l\u00edka miklu m\u00e1li a\u00f0 kerfi\u00f0 \u00ed heild kemur s\u00e9r verr fyrir unga listamenn heldur en \u00fe\u00e1 eldri. \u00deeir g\u00f6mlu geta fengi\u00f0 g\u00f3\u00f0ar summur \u00far m\u00f6rgum \u00e1ttum en \u00feeir ungu eru heppnir a\u00f0 f\u00e1 yfirh\u00f6fu\u00f0 eitthva\u00f0 \u00ed s\u00ednar hendur.<\/p>\n<p>Eru ekki einhverjar lei\u00f0ir til \u00feess a\u00f0 tengja \u00feetta saman? Getum vi\u00f0 sagt a\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feiggja listamannalaun \u00fe\u00e1 gefi listama\u00f0urinn eftir til d\u00e6mis grei\u00f0slur fyrir flutning \u00e1 verkum hans \u00ed \u00fatvarpi allra landsmanna e\u00f0a a\u00f0 b\u00f3kas\u00f6fn \u00feurfi ekki a\u00f0 borga fyrir \u00fatl\u00e1n \u00e1 b\u00f3kum hans.<\/p>\n<p>\u00cd tilfelli rith\u00f6funda finnst m\u00e9r h\u00e6gt a\u00f0 tengja \u00feetta vi\u00f0 deilur \u00fatgefenda og b\u00f3kasafna um \u00fatl\u00e1n \u00e1 rafb\u00f3kum. Er einhver sanngirni \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 almenningur sem hefur borga\u00f0 h\u00f6fundi laun til a\u00f0 skrifa b\u00f3k f\u00e1i ekki a\u00f0gang a\u00f0 henni \u00e1 rafb\u00f3karformi \u00ed gegnum b\u00f3kas\u00f6fn landsins? \u00deegar kemur a\u00f0 samningum b\u00f3kasafna vi\u00f0 \u00fatgefendur er r\u00e9tt a\u00f0 muna a\u00f0 grei\u00f0slur r\u00edkisins til listamanna eru ekki bara laun til til h\u00f6funda heldur \u00f3bein ni\u00f0urgrei\u00f0sla \u00e1 \u00fatg\u00e1fukostna\u00f0i.<\/p>\n<p>\u00c9g vil sums\u00e9 jafnari dreifingu \u00e1 grei\u00f0slum r\u00edkisins til listamanna \u00feannig a\u00f0 fleiri geti haft s\u00f3masamleg laun. \u00c9g vil um lei\u00f0 a\u00f0 almenningur sem borgar listam\u00f6nnum laun hafi einhvern r\u00e9tt \u00e1 a\u00f0gangi a\u00f0 verkum \u00feeirra. \u00c9g tel \u00feetta hvort tveggja \u00e1kaflega sanngjarnar kr\u00f6fur.<\/p>\n<p>\u00b9 Sj\u00e1 skrif <a href=\"http:\/\/subbukallar.blogspot.com\/2012\/03\/hin-skulduga-vera.html\">Hauks M\u00e1s<\/a> og <a href=\"https:\/\/web.archive.org\/web\/20120223115623\/http:\/\/blogg.smugan.is:80\/kolbrunarskald\/2012\/02\/21\/sjotiuogfjorir-hvenaer-kemur-eiginlega-ad-okkur\/\">Eir\u00edks Arnar<\/a> me\u00f0 svipu\u00f0um p\u00e6lingum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c1\u00f0ur en lengra er haldi\u00f0 \u00fearf \u00e9g a\u00f0 taka fram a\u00f0 \u00e9g er hlynntur listamannalaunum. \u00c9g er jafnvel hlynntur \u00fev\u00ed list sem \u00e9g skil ekki og hef ekki \u00e1huga \u00e1 s\u00e9 styrkt. \u00c9g hef, eins og hef nefnt \u00e1\u00f0ur, veri\u00f0 a\u00f0 sko\u00f0a opinn a\u00f0gang a\u00f0 fr\u00e6\u00f0ilegu efni. Ein helstu r\u00f6kin fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 afrakstur v\u00edsindastarfs &hellip; <a href=\"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/2012\/04\/03\/laun-listamanna-og-opinn-adgangur\/\" class=\"more-link\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa: <span class=\"screen-reader-text\">Laun listamanna og opinn a\u00f0gangur<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[85,91],"tags":[264],"class_list":["post-7912","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hofundarettur","category-rafbaekur","tag-q1297822"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7912","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7912"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7912\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23422,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7912\/revisions\/23422"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7912"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7912"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7912"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}