{"id":8113,"date":"2012-05-02T19:35:11","date_gmt":"2012-05-02T19:35:11","guid":{"rendered":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/?p=8113"},"modified":"2025-02-22T10:42:32","modified_gmt":"2025-02-22T10:42:32","slug":"saemdin-hans-snorra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/2012\/05\/02\/saemdin-hans-snorra\/","title":{"rendered":"S\u00e6mdin hans Snorra"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd h\u00e1deginu hitti \u00e9g Sigr\u00fanu og vi\u00f0 f\u00f3rum, eins og svo oft \u00e1\u00f0ur, a\u00f0 r\u00e6\u00f0a h\u00f6fundar\u00e9ttarl\u00f6g (alltaf gott a\u00f0 hafa laganemi \u00ed svona spjalli). Spjalli\u00f0 barst a\u00f0 s\u00e6mdarr\u00e9tti (sem aldrei fellur \u00far gildi) og a\u00f0 hve miklu leyti m\u00e6tti breyta verkum l\u00e1tinna h\u00f6funda (sem hafa kl\u00e1ra\u00f0 l\u00edf+70 \u00e1r pakkann), t.d. \u00ed \u00feeim tilgangi a\u00f0 a\u00f0laga stafsetningu a\u00f0 n\u00fat\u00edmahorfi. \u00c9g hef nokkrum sinnum sta\u00f0i\u00f0 \u00ed sl\u00edku og alltaf reynt a\u00f0 halda \u00fev\u00ed sem \u00e9g tel s\u00e9rvisku h\u00f6funda en annars a\u00f0 gera textann sem l\u00e6silegastan.\n<\/p>\n<p>Tali\u00f0 barst \u00fe\u00e1 a\u00f0 \u00edslenskum fornb\u00f3kmenntum. Ef vi\u00f0 v\u00e6rum h\u00f6r\u00f0 \u00e1 s\u00e6mdarr\u00e9ttinum v\u00e6ri h\u00e6gt a\u00f0 segja a\u00f0 \u00f3h\u00f3fleg breyting \u00e1 stafsetningu \u00feessara rita brj\u00f3ti gegn \u00feessum r\u00e9tti. \u00de\u00e1 kemur reyndar inn spurningin um r\u00e9tt hins \u00f3\u00feekkta &#8222;h\u00f6fundar&#8220; ritanna. \u00c1 \u00f3\u00feekktur h\u00f6fundur s\u00e6mdarr\u00e9tt? \u00de\u00e1 g\u00e6ti ma\u00f0ur haldi\u00f0 \u00fev\u00ed fram a\u00f0 Heimskringla s\u00e9 verndu\u00f0 s\u00e6mdarr\u00e9tti \u00fear sem mikil s\u00e1tt er um a\u00f0 eigna Snorra Sturlusyni \u00fea\u00f0 verk. Vi\u00f0 g\u00e6tum jafnvel komist \u00ed \u00fe\u00e1 fr\u00e1leitu st\u00f6\u00f0u a\u00f0 verja stafsetninguna \u00e1 Egils s\u00f6gu \u00fat fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 Al\u00feingi hefur eigna\u00f0 Snorra \u00fea\u00f0 verk l\u00edka.\n<\/p>\n<p>En \u00fea\u00f0 m\u00e1 l\u00edka l\u00edta til \u00feess a\u00f0 vi\u00f0 h\u00f6fum enga &#8222;frumtexta&#8220; sem vi\u00f0 getum sagt a\u00f0 s\u00e9u &#8222;r\u00e9ttir&#8220;. \u00deannig a\u00f0 \u00fea\u00f0 g\u00e6ti veri\u00f0 vafasamt a\u00f0 verja stafsetningu sem er ekki einu sinni komin fr\u00e1 &#8222;h\u00f6fundunum&#8220;.\n<\/p>\n<p>\u00deessar p\u00e6lingar eru \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r ekki n\u00fdjar \u00fev\u00ed stj\u00f3rnv\u00f6ld reyndu a\u00f0 verja opinbera stafsetningu \u00e1 \u00cdslendingas\u00f6gunum \u00e1 s\u00ednum t\u00edma. Ragnar \u00ed Sm\u00e1ra og Halld\u00f3r Laxness \u00f6gru\u00f0u \u00feeim lagasetningum me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 gefa \u00fat rit me\u00f0 n\u00fat\u00edmastafsetningu og \u00ed H\u00e6star\u00e9tti voru \u00feeir s\u00fdkna\u00f0ir \u00e1 grundvelli prentfrelsis\u00e1kv\u00e6\u00f0is stj\u00f3rnarskr\u00e1rinnar.\n<\/p>\n<p>Al\u00feingi m\u00e1tti ekki setja l\u00f6g sem takm\u00f6rku\u00f0u prentfrelsi. En m\u00e1 framfylgja l\u00f6gum um s\u00e6mdarr\u00e9tt e\u00f0a brj\u00f3ta \u00feau gegn \u00e1kv\u00e6\u00f0um um tj\u00e1ningarfrelsi samkv\u00e6mt n\u00fagildandi stj\u00f3rnarskr\u00e1?<\/p>\n<blockquote><p>Allir eru frj\u00e1lsir sko\u00f0ana sinna og sannf\u00e6ringar.\n<\/p>\n<p>Hver ma\u00f0ur \u00e1 r\u00e9tt \u00e1 a\u00f0 l\u00e1ta \u00ed lj\u00f3s hugsanir s\u00ednar, en \u00e1byrgjast ver\u00f0ur hann \u00fe\u00e6r fyrir d\u00f3mi. Ritsko\u00f0un og a\u00f0rar samb\u00e6rilegar t\u00e1lmanir \u00e1 tj\u00e1ningarfrelsi m\u00e1 aldrei \u00ed l\u00f6g lei\u00f0a.\n<\/p>\n<p>Tj\u00e1ningarfrelsi m\u00e1 a\u00f0eins setja skor\u00f0ur me\u00f0 l\u00f6gum \u00ed \u00fe\u00e1gu allsherjarreglu e\u00f0a \u00f6ryggis r\u00edkisins, til verndar heilsu e\u00f0a si\u00f0g\u00e6\u00f0i manna e\u00f0a vegna r\u00e9ttinda e\u00f0a mannor\u00f0s annarra, enda teljist \u00fe\u00e6r nau\u00f0synlegar og samr\u00fdmist l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0ishef\u00f0um.<\/p><\/blockquote>\n<p>Getur \u00fea\u00f0 talist nau\u00f0synlegt a\u00f0 verja s\u00e6mdarr\u00e9tt l\u00e1tinna h\u00f6funda gegn tj\u00e1ningarfrelsinu, samr\u00e6mist \u00fea\u00f0 l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0ishef\u00f0um og hve langt m\u00e1 \u00fe\u00e1 ganga? Sj\u00e1lfur get \u00e9g ekki einu sinni teki\u00f0 undir a\u00f0 h\u00f6fundar\u00e9ttur sem gildir l\u00edf+70 \u00e1r geti talist nau\u00f0synlegur \u00e1 nokkurn h\u00e1tt og \u00fea\u00f0 v\u00e6ri satt best a\u00f0 segja gaman a\u00f0 l\u00e1ta reyna \u00e1 sl\u00edkt fyrir d\u00f3mst\u00f3lum. \u00c9g tel \u00fear a\u00f0 auki algeran \u00f3\u00fearfa a\u00f0 eltast vi\u00f0 s\u00e6mdarr\u00e9tt \u00feeirra sem eru komnir \u00fat fyrir l\u00edf+70 rammann. Reyndar tel \u00e9g samt a\u00f0 ma\u00f0ur eigi n\u00fa alltaf a\u00f0 geta h\u00f6fundar, sama hve l\u00f6ngu dau\u00f0ur hann er.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd h\u00e1deginu hitti \u00e9g Sigr\u00fanu og vi\u00f0 f\u00f3rum, eins og svo oft \u00e1\u00f0ur, a\u00f0 r\u00e6\u00f0a h\u00f6fundar\u00e9ttarl\u00f6g (alltaf gott a\u00f0 hafa laganemi \u00ed svona spjalli). Spjalli\u00f0 barst a\u00f0 s\u00e6mdarr\u00e9tti (sem aldrei fellur \u00far gildi) og a\u00f0 hve miklu leyti m\u00e6tti breyta verkum l\u00e1tinna h\u00f6funda (sem hafa kl\u00e1ra\u00f0 l\u00edf+70 \u00e1r pakkann), t.d. \u00ed \u00feeim tilgangi a\u00f0 a\u00f0laga &hellip; <a href=\"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/2012\/05\/02\/saemdin-hans-snorra\/\" class=\"more-link\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa: <span class=\"screen-reader-text\">S\u00e6mdin hans Snorra<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[85],"tags":[264],"class_list":["post-8113","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hofundarettur","tag-q1297822"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8113","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8113"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8113\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23476,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8113\/revisions\/23476"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8113"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8113"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/oligneisti\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8113"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}