Jón Baldvin & verðtryggingin

Saga verðtryggingarinnar á Íslandi er í hugum margra tengd Ólafi Jóhannessyni, enda var hún eitt lykilatriðið í Ólafslögum, sem við hann eru kennd. Ólafur sagði lögin hafa verið samin við eldhúsborðið heima hjá honum. Það getur ekki staðist… ég hef séð eldhúsborðið á Aragötunni, þar er ekki pláss fyrir mikla lagasmíð.

En þótt lagabálkurinn beri nafn Ólafs Jóhannessonar, hafa ekki allir verið jafnánægðir með þá nafngift.

Vorið 2007 vék Jón Baldvin Hannibalsson að Ólafslögum í ritdómi:

Loks er þess að geta, að umfjöllun höfundar um svokölluð “Ólafslög” (sjá bls. 177-78) þarfnast endurskoðunar. Ólafslög, þar sem kjarni málsins var verðtrygging fjárskuldbindinga, þótt að öðru leyti væru þau um “efnahagsmálapakka”, miðað við þáverandi aðstæður verðbólgu og misgengis, átti uppruna sinn í frumvarpi, sem við Vilmundur Gylfason verkstýrðum af hálfu þingflokks Alþýðuflokksins og var lagt fram um jólaleytið 1978 sem skilyrði fyrir áframhaldandi stjórnarsamvinnu.

Verðtryggingarkaflinn var að mestu verk Jóns Sigurðssonar, forstöðumanns Þjóðhagsstofnunar, síðar þingmanns og ráðherra Alþýðuflokksins (og bróðursonar Haraldar Guðmundssonar, guðföður velferðarríkisins íslenska). Greinargerðin og rökstuðningurinn með frumvarpinu var höfundarverk Gylfa Þ. Gíslasonar, fv. ráðherra Alþýðuflokksins í Viðreisnarstjórninni. Eini maðurinn, sem eftir því sem best er vitað hafði ekkert til málanna að leggja um svokölluð Ólafslög, var Ólafur Jóhannesson sjálfur. (feitletrun mín)

Þetta er ekki sagt Ólafi til hnjóðs, heldur aðeins til að halda til haga sögulegum staðreyndum. Svona getur verið auðvelt að koma á kreik sögusögnum um sögulegar staðreyndir, sem síðan verða að goðsögnum, sem seinni tíma menn glepjast til að trúa.

Tveimur árum síðar, vorið 2009, hafði orðstír verðtryggingarinnar beðið nokkurn hnekki. Þá bloggar Jón Baldvin að nýju um Ólafslög:

Á fundi Framsóknarfélaganna í Reykjavík á Grand Hótel sl. mánudagskvöld sagði Gunnar Tómasson hagfræðingur að verðtryggingin væri mestu hagstjórnarmistök Íslandssögunnar. Ef veitt væru Nóbelsverðlaun fyrir vitlausar hugmyndir í hagfræði, (sem gerist alltaf öðru hverju) ætti höfundur hennar Nóbelsverðlaunin skilin.

Þetta var réttur staður og stund til að kom þessum skilaboðum á framfæri því að skv. lögbókinni er Ólafur Jóhannesson, fv. formaður Framsóknarflokksins, höfundur verðtryggingarinnar. Verðtryggingin var leidd í lög snemma árs 1979 og lögin jafnan kennd við höfund sinn – kölluð Ólafslög – enda kvaðst Ólafur hafa samið frumvarpið »við eldhúsborðið heima hjá sér«. Þótt bæði ég og aðrir hafi véfengt höfundarrétt lagaprófessorsins að þessari frumvarpssmíð, hefur það lítinn árangur borið.

En þótt Ólafi Jóhannessyni, Fljótamanni og formanni Framsóknarflokksins, hafi áreiðanlega gengið gott eitt til með setningu Ólafslaga, var lausnin ekki gallalaus. Reyndar átti þetta ævinlega að vera tímabundin ráðstöfun.

Merkilegt hvað þáttur Ólafs heitins í setningu verðtryggingarlaganna jókst samkvæmt þessu á tveimur árum…

Join the Conversation

7 Comments

  1. Tveimur árum? Í þessarri færslu JBH jókst hann verulega milli aðeins tveggja málsgreina!

    Allt fyrir ekkert, eins og maðurinn sagði.

  2. Stefán hefurðu hugsað þér stofnað hljómsveit? Ég er með nafn handa þér. Hvað segirðu um Stefán og útúrsnúningarnir?

  3. Hér er víst rétt að taka fram að Jón B er ekki Jón Baldvin sjálfur…

    En útúrsnúningar? Tja, menn geta bara lesið færslurnar tvær og metið hver fyrir sig hvort JBH sé að reyna að endurskrifa söguna eða ekki.

  4. „Þótt bæði ég og aðrir hafi véfengt höfundarrétt lagaprófessorsins að þessari frumvarpssmíð, hefur það lítinn árangur borið.“ Ég spyr er hann þarna að draga eitthvað undan sinni ábyrgð? Ekki að hann þurfi þess. Ef þú vilt losna við verðtrygginguna farðu þá bara að lobbía fyrir ESB, öðruvísi losnar þú ekki við hana.

    B stendur fyrir Brynjarsson.

  5. Í fyrri greininni er vandlega tíundað hver þáttur einstakra forystumanna Alþýðuflokksins hafi verið í lagasetningunni og tekið fram að Ólafur hafi þrátt fyrir nafngiftina ekki átt nokkurn skapaðan hlut í þessum lögum.

    Í seinni greininni er fundur hjá Framsóknarmönnum talinn sérdeilis viðeigandi staður til að afhrópa verðtrygginguna og tilraun Ólafs sögð misheppnuð, þótt hann hafi unnið af góðum hvötum.

    Já – mér finnst þetta svo sannarlega vera merki um breytta túlkun. Það hvernig menn losni eða losni ekki við verðtrygginguna skiptir hins vegar engu máli í þessu sambandi – um það snýst færslan ekki, heldur valkvætt minni stjórnmálamanna.

  6. Jæja, þá erum við bara ósammála um túlkun skrifa JBH…. Annars bara takk fyrir skemmtilegt blogg í gegnum tíðina og haltu endilega áfram að segja fréttir af Luton. Ég er lúmskt farinn að styðja þá í gegnum fréttir frá þér.

  7. Hver er lágmarksstærð borða sem þarf til að semja lög? Eru til einhverjir staðlar um slíkt?

Leave a comment

Netfang þitt verður ekki birt. Nauðsynlegir reitir eru merktir *