Að hengja þröskuld fyrir smið

Ómar Ragnarsson skrifar grein um kosningakerfi. Ég veit reyndar ekki alveg hvernig best er að tengja á hana. Ómar er nefnilega með Moggablogg og síðu á Eyjunni – þar sem nálega sömu færslur birtast. Og viðkomandi grein birtist líka sem aðsendur pistill á Herðubreið. En hér er amk Moggabloggsútgáfan.

Hér skammast Ómar, sem á að fara að gera tillögur á komandi stjórnlagaþingi, yfir kosningafyrirkomulaginu íslenska – sem mismuni smáflokkum. Það er rétt hjá honum að kosningakerfi Íslendinga hafa um langt árabil verið andsnúin smáflokkum og reynt að gera þeim erfitt fyrir. Þetta sárnar Ómari – enda lítur hann svo á að Íslandshreyfingin hafi verið rænd tveimur þingmönnum á sínum tíma.

Ómar hefur reyndar skrifað áður um sama mál. Og þá – líkt og nú beinir hann skömmum sínum að „5% þröskuldinum“. Líklega á gagnrýni Ómars á þennan þröskuld stærstan þátt í því hversu oft maður heyrir það endurtekið í umræðunni að þessari lúalegu reglu sé um að kenna að Ómar hafi ekki komist á þing.

Hér er þröskuldur hengdur fyrir smið. Hið rétta er að reglan um 5% þröskuldin er ein af fáum reglum sem settar hafa verið inn í íslenskt kosningakerfi til að rétta hlut smáflokka. Áður en þessi regla var sett, má segja að framboð á borð við Íslandshrefyinguna 2007 hefði verið dauðadæmt frá upphafi.

Án reglunnar um 5% þröskuldinn hefði Íslandshreyfingin þurft að ná inn kjördæmakjörnum manni til að geta fengið uppbótarmann – en þessi regla gaf henni möguleika á að komast inn án þess að fá kjördæmakjörinn fulltrúa svo lengi sem þessum þröskuldi væri náð á landsvísu. Enda gekk kosningabarátta Ómars og félaga einkum út á að reyna að sleppa inn smkv. reglunni.

Ómar á endilega að berjast fyrir rýmkuðum rétti smáflokka á stjórnlagaþinginu – en hann mætti gera það án þess að skammast út í einu regluna sem færði honum líflínu í kosninunum fyrir fjórum árum.

Join the Conversation

13 Comments

  1. Sem sýnir galið kosningakerfi. Með 3,3% atkvæða (Íslandshreyfingin 2007) væri eðlilegur hlutur 2 þingmenn, þar sem 1 þingmaður af 63 er fulltrúi 1,58% kjósenda.

    Kosningakerfið er meingallað og að segja að 5% reglan hjálpi er grín, hún er kannski plástur á dauðadæmt kerfi en kerfið er jafndautt fyrir því.

  2. En rétt skal vera rétt – Ómar hefur ítrekað í ræðu og riti haldið því fram að 5% reglan sé samin til að halda úti smáflokkum – meðan hið rétta er að hún er tilraun til að hjálpa smáflokkum, sem vissulega gengur ekki nógu langt.

    Það er dáldið eins og að falla á prófi í Háskólanum og kenna reglunum um endurtektarpróf um ósköpin (þá væntanlega vegna þess að þær heimili manni ekki að endurtaka prófið undir drep).

  3. Landið eitt kjördæmi og enginn þröskuldur myndi náttúrlega leysa þetta vandamál fullkomlega (þótt slíkt kerfi kynni að leiða til annarra vandamála að margra mati). Á meðan við erum með kjördæmakerfi og lítum svo á að þingmenn séu í einhverjum skilningi fulltrúar þjóðarinnar allrar, síns flokks – en líka að hluta til síns kjördæmis – þá geta verið rök fyrir einhverjum þröskuldum.

  4. Mér finnst nú athyglisverðast að þér gefst kostur á að auka umferð um Eyjuna, Herðubreið og Moggann – og velur síðasta kostinn.

  5. Svona þröskuldar er í kosnignakerfum allra nálægra landa einmitt til að koma í veg fyrir að fjöldi smáflokka og sérvitringa nái inn á þing.

    Smáflokkarnir valda glundroða og gera störf á þingi ómarkviss. Sérvitringar þeirra komast í oddaðstöðu og þá veltur líf ríkisstjórnar á þingmönnum, sem sitja í umboði sárafárra kjósenda.

    Allar meginhugmyndir í þjóðfélaginu rúmast innan fjögurra til sex stjórnmálaflokka. Það er eðlilegt að kosnignakerfið sé notað til að beina sjórmálaþáttöku fólks inn í þessa flokka frekar en að stuðla að fjölda sérhagsmunaflokka, eins-máls-flokka, sem grafa undan skilvirkni fulltrúalýðræðis og bjóða heim hrossakaupum með tilheyrandi spillingu.

  6. Gefum okkur að 25 flokkar séu í framboði og allir fái 4%. Verða þá ekki 9 auð sæti á Alþingi, þar sem ekki er hægt að úthluta jöfnunarmönnum? Vissulega er þetta ýkt dæmi en bendir þó á einn galla af mörgum.

  7. Spurning hvort ekki sé rétt að afnema þá 5%. Það er ágætt að fulltrúar jaðarhópa fái ekki málsvara á þingi. Í flestum tilvikum þýðir jaðarinn í pólitík öfgar og snarruglað fólk. Því færri smáflokkar því betra.

  8. Ef 25 flokkar fá 4% hver dreifast kjördæmaþingmenn nokkuð jafnt á þá, og 5% reglan kemur ekki til. Hún á bara við þegar flokkar ná ekki kjördæma kjörnum þingmönnum.

  9. „Því færri smáflokkar því betra“

    Svona eins og í USA og UK?

    Það er innihaldslaus míta að smáflokkar séu slæmir. Fáir stórir flokkar leiða til einsleitni og skoðanakúgunar. Fleiri flokkar á þingi verða til þess að fleiri raddir heyrast þar og ættu því að bæta umræðuna.

  10. Það eru fleiri leðir til að koma sjónarmiðum á framfæri en að stofna eins-manns-eins-máls-flokka og koma einum manni á þing með 1,5% fylgi. Lýðræði er meira en þingseta.

    Oftast einagrast þingmenn sem kosnir eru vegna afmarkaðra sérhagsmuna. Hættan er að þeir lendi í oddaðastöðu, haldi þinginu í gíslingu og ná fram málum sem 98,5% kjósenda hafa ekki stutt.

  11. Ég er engan veginn að segja að öfgarnar í hina áttina séu eitthvað betri. Tveggja og þriggja flokka kerfi nær engan veginn að endurspegla nægjanlega stórt hlutfall þjóðarinnar á nákvæmlega sama hátt og smáflokkar eru algjört krabbamein í stjórnmálum.

  12. Kristbjörn, ertu viss um að það dugi að fá kjördæmakjörinn mann?

    Úr kosningalögum:

    Úthlutun jöfnunarsæta.
    108. gr. Þau stjórnmálasamtök koma ein til álita við úthlutun jöfnunarsæta sem hlotið hafa a.m.k. fimm af hundraði af gildum atkvæðum á landinu öllu.
    Til þess […].

    Þó dæmið um 25 flokka sé ýkt mætti auðveldlega ímynda sér dæmi þar sem um er að ræða fáa stóra flokka (2-3) og marga litla þar sem enginn litlu flokkanna nær 5%. Útkoman gæti orðið mjög skökk.

Leave a comment

Skildu eftir svar við Dude Hætta við svar

Netfang þitt verður ekki birt. Nauðsynlegir reitir eru merktir *