{"id":1066,"date":"2005-07-17T15:57:16","date_gmt":"2005-07-17T15:57:16","guid":{"rendered":"http:\/\/192.168.1.4\/stefan\/2005\/07\/17\/astralir-og-ly%c3%b0r%c3%a6%c3%b0i%c3%b0\/"},"modified":"2005-07-17T15:57:16","modified_gmt":"2005-07-17T15:57:16","slug":"astralir-og-ly%c3%b0r%c3%a6%c3%b0i%c3%b0","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/2005\/07\/17\/astralir-og-ly%c3%b0r%c3%a6%c3%b0i%c3%b0\/","title":{"rendered":"\u00c1stralir og l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i\u00f0"},"content":{"rendered":"<p>Pawel Bartoszek \u00e1 Deiglunni er einn af eftirl\u00e6tis vefritaskr\u00ed\u00adbentunum m\u00ed\u00adnum h\u00e9r \u00e1 landi. \u00c9g er ekki alltaf samm\u00e1la honum, en oft veltir hann upp skemmtilegum fl\u00f6tum &#8211; auk \u00feess sem hann er t\u00f6lfr\u00e6\u00f0in\u00f6rd og kosningan\u00f6rd, en sl\u00ed\u00adkir menn eru einatt skemmtilegir.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/deiglan.com\/index.php?itemid=8792\">Greinin hans \u00e1 Deiglunni um daginn<\/a>, fannst m\u00e9r \u00fe\u00f3 skr\u00ed\u00adtin. \u00dear reynir Pawel a\u00f0 f\u00e6ra fyrir \u00fev\u00ed\u00ad r\u00f6k a\u00f0 kosningaheg\u00f0un f\u00f3lks \u00ed\u00ad \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slum s\u00e9 upp til h\u00f3pa \u00ed\u00adhaldss\u00f6m, me\u00f0an l\u00f6ggjafinn s\u00e9 &#8211; \u00fer\u00e1tt fyrir allt &#8211; frams\u00e6knari og djarfari.<\/p>\n<p>Helsu \u00e1\u00fereifanlegu r\u00f6kin fyrir \u00feessari sko\u00f0un, telur Pawel a\u00f0 finna megi \u00ed\u00ad \u00ed\u0081stral\u00ed\u00adu. Hann skrifar:<\/p>\n<p><em>\u00deegar Stj\u00f3rnarskr\u00e1 \u00ed\u0081stral\u00ed\u00adu var samin um aldam\u00f3tin 1900 \u00fe\u00f3tti engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 setja inn \u00ed\u00ad hana mannr\u00e9ttindakafla. S\u00ed\u00ad\u00f0an \u00fe\u00e1 hafa veri\u00f0 ger\u00f0ar nokkrar tilraunir til a\u00f0 b\u00e6ta sl\u00ed\u00adkum kafla vi\u00f0 en \u00fe\u00e6r allar mistekist, til d\u00e6mis \u00e1ri\u00f0 1988 \u00feegar \u00ed\u0081stral\u00ed\u00adub\u00faar kusu um \u00fea\u00f0 \u00ed\u00ad \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slu hvort \u00feeir vildu setja hann inn. Tillaga var felld me\u00f0 um 70% atkv\u00e6\u00f0a. <\/p>\n<p>Af \u00feeim 43 \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slum sem haldnar hafa veri\u00f0 \u00ed\u00ad \u00ed\u0081stral\u00ed\u00adu \u00e1 seinustu \u00f6ld hafa einungis \u00e1tta enda\u00f0 me\u00f0 j\u00e1i. Svipa\u00f0a s\u00f6gu er a\u00f0 segja fr\u00e1 \u00f6\u00f0rum l\u00f6ndum \u00fear sem \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slur eru t\u00ed\u00ad\u00f0ar&#8230;<\/em><\/p>\n<p>\u00deetta \u00fe\u00f3tti m\u00e9r hi\u00f0 skringilegasta m\u00e1l og f\u00f3r a\u00f0 lesa um \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slur \u00ed\u00ad \u00ed\u0081stral\u00ed\u00adu. \u00dear kom \u00fdmislegt \u00e1 daginn.<\/p>\n<p>\u00dej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slurnar \u00ed\u00ad \u00ed\u0081stral\u00ed\u00adu munu vera 44 talsins, en reyndar er e\u00f0lilegt a\u00f0 telja \u00fe\u00e6r tv\u00e6r s\u00ed\u00ad\u00f0ustu saman, enda snerust \u00fe\u00e6r um a\u00f0 stofna l\u00fd\u00f0veldi \u00ed\u00ad \u00ed\u0081stral\u00ed\u00adu. S\u00fa tillaga var felld naumlega &#8211; en ekki hva\u00f0 s\u00ed\u00adst vegna \u00feess a\u00f0 har\u00f0ir l\u00fd\u00f0veldissinnar vildu a\u00f0 forseti v\u00e6ri kj\u00f6rinn \u00ed\u00ad beinni kosningu en ekki af \u00feinginu eins og gert var r\u00e1\u00f0 fyrir. Hvort \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u00ed\u00adhaldssemi e\u00f0a ekki vil \u00e9g ekki d\u00e6ma um.<\/p>\n<p>En hinar 42 atkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slurnar &#8211; um hva\u00f0 snerust \u00fe\u00e6r \u00fe\u00e1 eiginlega? Var \u00fear alltaf veri\u00f0 a\u00f0 kj\u00f3sa um mannr\u00e9ttindakafla, sem truntulegur almenningur hafna\u00f0i \u00ed\u00ad s\u00ed\u00adfellu?<\/p>\n<p>Nei, langflestar atkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slurnar snerust um \u00e1t\u00f6k milli sambandsstj\u00f3rnarinnar annars vegar en andst\u00e6\u00f0inga mi\u00f0st\u00fdringarinnar hins vegar. Stundum var kosi\u00f0 margsinnis um s\u00f6mu e\u00f0a n\u00e1nast s\u00f6mu till\u00f6gur, sem gengu einkum \u00fat \u00e1 a\u00f0 sambandsstj\u00f3rnin fengi aukin v\u00f6ld &#8211; me\u00f0al annars v\u00f6ld til a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0n\u00fdta fyrirt\u00e6ki \u00ed\u00ad einokunarrekstri.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er kyndugt a\u00f0 h\u00e6grima\u00f0urinn Pawel skuli telja \u00fea\u00f0 s\u00f6nnun \u00feess a\u00f0 almenningur s\u00e9 \u00ed\u00adhaldssamari en stj\u00f3rnm\u00e1lamenn \u00feegar \u00ed\u0081stralir hafna \u00fev\u00ed\u00ad a\u00f0 r\u00ed\u00adkisvaldi\u00f0 f\u00e1i auknar heimildir til \u00fej\u00f3\u00f0n\u00fdtingar.<\/p>\n<p>Anna\u00f0 d\u00e6mi um \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slu \u00fear sem stj\u00f3rnin bei\u00f0 l\u00e6gri hlut, voru kosningarnar 1951 um a\u00f0ger\u00f0ir gegn komm\u00fanistum. \u00dear vildi r\u00ed\u00adkisstj\u00f3rnin f\u00e1 a\u00f0 of\u00e6kja komm\u00fanista \u00ed\u00ad anda McCarthy-ismans, en f\u00e9kk ekki. Er \u00fea\u00f0 merki um \u00ed\u00adhaldssemi borgaranna en frams\u00e6kni stj\u00f3rnm\u00e1lamanna?<\/p>\n<p>\u00deegar kom a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u mannr\u00e9ttindam\u00e1li eins og a\u00f0 veita frumbyggjum l\u00fd\u00f0r\u00e9ttindi \u00e1ri\u00f0 1967, var \u00feorri f\u00f3lks till\u00f6gunni me\u00f0m\u00e6lt. &#8211; A\u00f0rar st\u00f3rar \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slur \u00ed\u00ad seinni t\u00ed\u00ad\u00f0 hafa einkum sn\u00faist um atri\u00f0i sem sn\u00faa a\u00f0 kj\u00f6rd\u00e6makerfinu, s.s. um hvort l\u00f6gbundi\u00f0 skuli vera a\u00f0 kj\u00f3sa til fulltr\u00faadeildar og \u00f6ldungadeildar \u00e1 sama deginum. T\u00e6plega \u00farslitaatri\u00f0i var\u00f0andi l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i og mannr\u00e9ttindi?<\/p>\n<p>\u00ed\u0081ri\u00f0 1944 voru s\u00f6mulei\u00f0is st\u00f3rar kosningar um mannr\u00e9ttindam\u00e1l, \u00fear sem stj\u00f3rnin var\u00f0 a\u00f0 l\u00e1ta \u00ed\u00ad minni pokann. En \u00ed\u00ad \u00feeim f\u00f3r sambands\u00feingi\u00f0 fram \u00e1 a\u00f0 &#8222;\u00f3\u00fatfyllta \u00e1v\u00ed\u00adsun&#8220; \u00feess efnis a\u00f0 mega taka til endursko\u00f0unar st\u00f3ra lagab\u00e1lka um \u00fdmis efni &#8211; \u00fear \u00e1 me\u00f0al mannr\u00e9ttindam\u00e1l &#8211; \u00e1n \u00feess a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 bera ni\u00f0urst\u00f6\u00f0una undir \u00fej\u00f3\u00f0aratkv\u00e6\u00f0i. \u00d3sigurinn \u00e6tti \u00fev\u00ed\u00ad e.t.v. ekki a\u00f0 koma svo mj\u00f6g \u00e1 \u00f3vart.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 merkilega vi\u00f0 kosningas\u00f6gu \u00feessa alla, er hversu \u00f3tr\u00falega jafnt hefur \u00fear veri\u00f0 \u00e1 munum. \u00ed\u008dtreka\u00f0 hafa \u00farslitin or\u00f0i\u00f0 51:49 e\u00f0a eitthva\u00f0 \u00e1l\u00ed\u00adka. Kosningarnar 1988, sem Pawel nefnir, eru \u00fev\u00ed\u00ad mj\u00f6g \u00f3venjulegar \u00fear sem munurinn er afar mikill. S\u00fa spurning vaknar \u00fev\u00ed\u00ad hvort ekki s\u00e9 n\u00e6rt\u00e6kara a\u00f0 leita annarra sk\u00fdringa en and\u00fa\u00f0ar almennings \u00e1 l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i og mannr\u00e9ttindum \u00e1 \u00feessum ni\u00f0urst\u00f6\u00f0um?<\/p>\n<p>Hva\u00f0 eiga \u00feessar vangaveltur allar a\u00f0 sanna? Tja, svo sem ekki anna\u00f0 en \u00fea\u00f0 a\u00f0 \u00e1 bak vi\u00f0 sta\u00f0reyndir eins og a\u00f0 \u00ed\u00ad 43 atkv\u00e6\u00f0agrei\u00f0slum \u00ed\u00ad \u00ed\u0081stral\u00ed\u00adu hafi bara fengist 8 &#8222;j\u00e1&#8220; &#8211; \u00fearf ekki a\u00f0 vera svo miki\u00f0. \u00deingmeirihluti sem v\u00ed\u00adsar aftur og aftur sama frumvarpinu til kj\u00f3senda &#8211; en er alltaf rekinn til baka &#8211; ver\u00f0ur ekkert frams\u00e6knari vi\u00f0 hverja h\u00f6fnun. \u00c1 sama h\u00e1tt \u00fearf \u00fea\u00f0 ekkert a\u00f0 segja um vi\u00f0komandi \u00fej\u00f3\u00f0 hvort h\u00fan s\u00e9 \u00ed\u00adhaldss\u00f6m e\u00f0a ekki, \u00fe\u00f3tt h\u00fan ney\u00f0ist trekk \u00ed\u00ad trekk til a\u00f0 hafna s\u00f6mu till\u00f6gunni.<\/p>\n<p>\u00deabbara\u00feabb<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pawel Bartoszek \u00e1 Deiglunni er einn af eftirl\u00e6tis vefritaskr\u00ed\u00adbentunum m\u00ed\u00adnum h\u00e9r \u00e1 landi. \u00c9g er ekki alltaf samm\u00e1la honum, en oft veltir hann upp skemmtilegum fl\u00f6tum &#8211; auk \u00feess sem hann er t\u00f6lfr\u00e6\u00f0in\u00f6rd og kosningan\u00f6rd, en sl\u00ed\u00adkir menn eru einatt skemmtilegir. Greinin hans \u00e1 Deiglunni um daginn, fannst m\u00e9r \u00fe\u00f3 skr\u00ed\u00adtin. \u00dear reynir Pawel a\u00f0 &hellip; <a href=\"https:\/\/truflun.net\/stefan\/2005\/07\/17\/astralir-og-ly%c3%b0r%c3%a6%c3%b0i%c3%b0\/\" class=\"more-link\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa: <span class=\"screen-reader-text\">\u00c1stralir og l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i\u00f0<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-1066","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1066","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1066"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1066\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1066"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1066"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1066"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}