{"id":3017,"date":"2009-06-27T15:37:40","date_gmt":"2009-06-27T15:37:40","guid":{"rendered":"http:\/\/kaninka.net\/stefan\/?p=3017"},"modified":"2009-06-27T15:37:40","modified_gmt":"2009-06-27T15:37:40","slug":"vont-frumvarp","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/2009\/06\/27\/vont-frumvarp\/","title":{"rendered":"Vont frumvarp"},"content":{"rendered":"<p>Frumvarp r\u00edkisstj\u00f3rnarinnar um n\u00fdjar kosningareglur Al\u00feingis- og sveitarstj\u00f3rnarkosningum er vont. \u00dea\u00f0 er vanhugsa\u00f0 og illa r\u00f6kstutt. \u00dev\u00ed mi\u00f0ur.<\/p>\n<p>R\u00edkisstj\u00f3rn VG og Samfylkingar \u00e1kva\u00f0 a\u00f0 gera \u00fea\u00f0 sama og allar a\u00f0rar r\u00edkisstj\u00f3rnir hafa gert \u00feegar kemur a\u00f0 endursko\u00f0un kosningakerfisins: a\u00f0 hringja \u00ed \u00deorkel Helgason og l\u00e1ta hann setjast ni\u00f0ur og reikna. \u00dea\u00f0 hefur gefi\u00f0 misjafna raun til \u00feessa, en n\u00fana vir\u00f0ist hafa tekist \u00f3venju illa til.<\/p>\n<p>S\u00fa hugmynd a\u00f0 n\u00f3g s\u00e9 a\u00f0 f\u00e1 kl\u00f3kan st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ing til a\u00f0 semja kosningareglur er galin. \u00dea\u00f0 er \u00e1l\u00edka skynsamlegt og ef r\u00edki\u00f0 \u00e1kv\u00e6\u00f0i a\u00f0 reisa st\u00f3rbyggingu (t\u00f3nlistarh\u00fas, sp\u00edtala, h\u00e1sk\u00f3la) og l\u00e9ti n\u00e6gja a\u00f0 finna verkfr\u00e6\u00f0ing til a\u00f0 sta\u00f0festa a\u00f0 verki\u00f0 s\u00e9 t\u00e6knilega framkv\u00e6manlegt mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 bur\u00f0ar\u00feol og sta\u00f0la. Au\u00f0vita\u00f0 er \u00fea\u00f0 ekki n\u00f3g. \u00c1\u00f0ur en r\u00e1\u00f0ist er \u00ed bygginguna hlj\u00f3ta menn a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 meta \u00fe\u00f6rfina, \u00e1\u00e6tla rekstrarforsendur og \u00e1kve\u00f0a hvernig eigi a\u00f0 n\u00fdta hana. Gefur \u00fea\u00f0 ekki auga lei\u00f0?<\/p>\n<p>\u00deorkell Helgason kann a\u00f0 reikna og honum er alveg treystandi til a\u00f0 kve\u00f0a upp\u00far um \u00fea\u00f0 hvernig standa eigi a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 telja atkv\u00e6\u00f0i og \u00fathluta s\u00e6tum \u00e1 \u00feingi e\u00f0a \u00ed sveitarstj\u00f3rnum \u00e1 grunni \u00feess. En kosningar eru bara svo miki\u00f0, miki\u00f0 meira en starf talningarmanna og a\u00f0 sl\u00e1 \u00farslitunum inn \u00ed Excel. Fyrst og fremst eru kosningar h\u00e1punktur stj\u00f3rnm\u00e1lal\u00edfsins \u00ed landinu. Vali\u00f0 \u00e1 kosningakerfi m\u00f3tar \u00fea\u00f0 hvers konar p\u00f3lit\u00edk vi\u00f0 f\u00e1um, hvernig umr\u00e6\u00f0an fer fram og hva\u00f0a m\u00f6guleika \u00f3l\u00edkar stefnur hafa til a\u00f0 takast \u00e1 \u00ed samf\u00e9laginu.<\/p>\n<p>A\u00f0 \u00f6llu e\u00f0lilegu \u00e6ttu stj\u00f3rnv\u00f6ld sem \u00e1kve\u00f0a a\u00f0 breyta kosningakerfi a\u00f0 byrja \u00e1 a\u00f0 skilgreina hverju \u00feau vilji n\u00e1 fram me\u00f0 breytingunum &#8211; hvernig stj\u00f3rnm\u00e1lak\u00falt\u00far \u00feau vilji l\u00e1ta \u00fer\u00f3ast. S\u00ed\u00f0an v\u00e6ri fari\u00f0 til st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0inganna og \u00feeim fali\u00f0 a\u00f0 finna lei\u00f0ir a\u00f0 \u00fev\u00ed marki. En nei&#8230; \u00edslenska lei\u00f0in er a\u00f0 hringja \u00ed \u00deorkel og leyfa honum a\u00f0 hr\u00e6ra \u00ed kerfinu eina fer\u00f0ina enn.<\/p>\n<p>\u00deessar till\u00f6gur hafa fengi\u00f0 titilinn &#8222;pers\u00f3nukj\u00f6r&#8220;, enda sl\u00edkt heiti til vins\u00e6lda falli\u00f0. Einhverra hluta vegna hefur fj\u00f6ldi f\u00f3lks nefnilega biti\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00ed sig a\u00f0 pers\u00f3nukj\u00f6r s\u00e9 samkv\u00e6mt skilgreiningu l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0islegra en kerfi sem leggja minni \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 velja einstaklinga.<\/p>\n<p>Enginn skyldi \u00fe\u00f3 blekkja sig \u00e1 a\u00f0 \u00feessar breytingar s\u00e9u s\u00e9rstaklega fallnar til a\u00f0 \u00fdta undir l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i. \u00de\u00e6r hafa \u00feann helsta tilgang a\u00f0 losa suma stj\u00f3rnm\u00e1laflokka \u00far \u00e1kve\u00f0nu \u00f6ngstr\u00e6ti sem \u00feeir eru komnir me\u00f0 pr\u00f3fkj\u00f6rin s\u00edn, me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 skikka alla til a\u00f0 halda pr\u00f3fkj\u00f6r og l\u00e1ta \u00feau fara fram \u00e1 kj\u00f6rdegi. M\u00e9r s\u00fdnist eins\u00fdnt a\u00f0 anna\u00f0 af tvennu muni gerast: v\u00e6gi peningaaflanna munu aukast e\u00f0a flokksr\u00e6\u00f0i\u00f0 aukast til muna. Svo er bara a\u00f0 velja hvort m\u00f6nnum hugnast betur.<\/p>\n<p>Hvernig r\u00f6ksty\u00f0 \u00e9g \u00feennan b\u00f6ls\u00fdnislega sp\u00e1d\u00f3m?<\/p>\n<p>Fyrir f\u00e1einum misserum voru sett l\u00f6g um fj\u00e1rrei\u00f0ur stj\u00f3rnm\u00e1laflokka, sem margir h\u00f6f\u00f0u kalla\u00f0 eftir lengi og tali\u00f0 br\u00fdn. \u00deessi l\u00f6g gera r\u00e1\u00f0 fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 val fulltr\u00faa fari fram \u00ed tvennu lagi &#8211; fyrst s\u00e9 skipa\u00f0 \u00e1 lista, \u00fear sem hver stj\u00f3rnm\u00e1lasamt\u00f6k r\u00e1\u00f0i \u00fev\u00ed hvort \u00feau stilli upp e\u00f0a vi\u00f0hafi einhvers konar forkosningu me\u00f0 \u00fe\u00e1ttt\u00f6ku fleiri e\u00f0a f\u00e6rri flokksmanna og stu\u00f0ningsf\u00f3lks. Reglur eru \u00ed gildi um fj\u00e1rm\u00e1l, fj\u00e1raflanir og kostna\u00f0 einstaklinga sem taka \u00fe\u00e1tt \u00ed pr\u00f3fkj\u00f6rum.<\/p>\n<p>\u00deegar b\u00fai\u00f0 er a\u00f0 velja \u00e1 hvern frambo\u00f0slista, taka sj\u00e1lfar kosningarnar vi\u00f0, \u00fear sem aftur gilda s\u00e9rstakar reglur um fj\u00e1rm\u00e1l og eftirlit me\u00f0 kostna\u00f0i og \u00fear eru flokkarnir \u00ed \u00f6kumannss\u00e6tinu. \u00deetta tv\u00f6falda kerfi liggur til grundvallar l\u00f6gunum um fj\u00e1rrei\u00f0ur stj\u00f3rnm\u00e1laflokka og breytingin sem r\u00edkisstj\u00f3rnin leggur n\u00fa til lei\u00f0ir sj\u00e1lfkrafa til \u00feess a\u00f0 l\u00f6gin ver\u00f0i skorin upp. (\u00de\u00f3tt ekkert bendi raunar\u00a0til a\u00f0 r\u00edkisstj\u00f3rnin hafi \u00e1tta\u00f0 sig \u00e1 \u00feessu.)<\/p>\n<p>Og \u00fe\u00e1 eru tveir valkostir:<\/p>\n<p>\u00dar \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e6tlunin er a\u00f0 flytja pr\u00f3fkj\u00f6rin inn \u00ed kj\u00f6rklefann &#8211; \u00e1 \u00fe\u00e1 \u00fe\u00e1 a\u00f0 leyfa pr\u00f3fkj\u00f6rsbar\u00e1ttunni a\u00f0 fara me\u00f0 inn \u00ed kosningabar\u00e1ttuna? \u00dea\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ir augl\u00fdsingar, kosningaskrifstofur og s\u00edmhringingar \u00e1 vegum einstakra frambj\u00f3\u00f0enda allt fram \u00e1 kj\u00f6rdag &#8211; frambj\u00f3\u00f0enda sem eru \u00ed raun miklu h\u00e1\u00f0ari s\u00ednum stu\u00f0ningsa\u00f0ilum en heilir stj\u00f3rnm\u00e1laflokkar. Hugsi\u00f0 ykkur a\u00f0st\u00f6\u00f0umuninn \u00feegar millj\u00f3natugirnir sem nota\u00f0ir eru pr\u00f3fkj\u00f6rum Sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0ismanna hellast inn \u00ed sj\u00e1lfa kosningabar\u00e1ttuna, samanbori\u00f0 vi\u00f0 \u00fea\u00f0 l\u00edtilr\u00e6\u00f0i sem f\u00f3lk \u00ed flestum hinna flokkanna er vant a\u00f0 setja \u00ed pr\u00f3fkj\u00f6rsbar\u00e1ttu!<\/p>\n<p>&#8211; Varla getur \u00fea\u00f0 veri\u00f0 \u00e6tlun \u00feessarar r\u00edkisstj\u00f3rnar a\u00f0 snarauka v\u00f6ld peningaaflanna \u00ed \u00edslenskum kosningum? E\u00f0a hva\u00f0?<\/p>\n<p>Hinn kosturinn er \u00fe\u00e1 a\u00f0 koma pr\u00f3fkj\u00f6runum inn \u00ed kj\u00f6rklefann, en koma \u00ed veg fyrir a\u00f0 frambj\u00f3\u00f0endurnir f\u00e1i a\u00f0 reka eigin kosningabar\u00e1ttu. \u00deannig v\u00e6ru hin raunverulegu v\u00f6ld sett \u00ed hendurnar \u00e1 framkv\u00e6mdastj\u00f3rnum flokkanna, kosningastj\u00f3rum \u00feeirra &#8211; og j\u00fa, Egils Helgasonar.<\/p>\n<p>Stef\u00e1n litli P\u00e1lsson g\u00e6ti vissulega bo\u00f0i\u00f0 sig fram fyrir Vinstri gr\u00e6na og \u00e6tti \u00ed teor\u00edunni jafnan s\u00e9ns og hver annar, en valdami\u00f0st\u00f6\u00f0varnar \u00ed flokknum myndu kaupa augl\u00fdsingapl\u00e1ss \u00ed str\u00e6t\u00f3sk\u00fdlum fyrir myndir af K\u00f6tu, \u00d6mma og Svand\u00edsi&#8230; Kosningastj\u00f3rarnir g\u00e6tu svo sent \u00feingmennina \u00e1 vinnusta\u00f0afund \u00ed Landssp\u00edtalanum e\u00f0a Orkuveitunni, en mig \u00e1 fimm manna stu\u00f0arar\u00e9ttingaverkst\u00e6\u00f0i \u00ed Vogunum. Stj\u00f3rnendur Kastlj\u00f3ss, \u00cdslands \u00ed dag og Silfurs Egils myndu svo r\u00e1\u00f0a mestu um hverjir \u00e6ttu s\u00e9ns &#8211; me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 velja s\u00e9r vi\u00f0m\u00e6lendur eftir \u00fev\u00ed hver er skemmtilegastur \u00e1 \u00d6lstofunni um helgar, frekar en a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 horfa \u00e1 s\u00e6ti f\u00f3lks \u00e1 frambo\u00f0slistum.<\/p>\n<p>\u00c9g er r\u00e9tt a\u00f0 byrja a\u00f0 telja upp allt \u00fea\u00f0 sem m\u00e9r finnst vanhugsa\u00f0 og vitlaust vi\u00f0 n\u00fdja frumvarpi\u00f0, en einhvern veginn efast \u00e9g ekki um a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00e1 eftir a\u00f0 flj\u00faga \u00ed gegn l\u00edti\u00f0 e\u00f0a ekkert breytt. \u00dea\u00f0 fellur nefnilega vel a\u00f0 hinni r\u00edkjandi t\u00edsku \u00ed lagasm\u00ed\u00f0 \u00e1 \u00cdslandi &#8211; a\u00f0 teljist s\u00e9rstakur kostur \u00e1 frumv\u00f6rpum a\u00f0 \u00feau s\u00e9u eins og Reykjav\u00edk \u00e1\u00f0ur fyrr: byrji \u00ed br\u00e1\u00f0r\u00e6\u00f0i og endi \u00ed r\u00e1\u00f0aleysu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Frumvarp r\u00edkisstj\u00f3rnarinnar um n\u00fdjar kosningareglur Al\u00feingis- og sveitarstj\u00f3rnarkosningum er vont. \u00dea\u00f0 er vanhugsa\u00f0 og illa r\u00f6kstutt. \u00dev\u00ed mi\u00f0ur. R\u00edkisstj\u00f3rn VG og Samfylkingar \u00e1kva\u00f0 a\u00f0 gera \u00fea\u00f0 sama og allar a\u00f0rar r\u00edkisstj\u00f3rnir hafa gert \u00feegar kemur a\u00f0 endursko\u00f0un kosningakerfisins: a\u00f0 hringja \u00ed \u00deorkel Helgason og l\u00e1ta hann setjast ni\u00f0ur og reikna. \u00dea\u00f0 hefur gefi\u00f0 misjafna raun &hellip; <a href=\"https:\/\/truflun.net\/stefan\/2009\/06\/27\/vont-frumvarp\/\" class=\"more-link\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa: <span class=\"screen-reader-text\">Vont frumvarp<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-3017","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3017","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3017"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3017\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3017"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3017"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3017"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}