{"id":3518,"date":"2009-12-26T23:30:21","date_gmt":"2009-12-26T23:30:21","guid":{"rendered":"http:\/\/kaninka.net\/stefan\/?p=3518"},"modified":"2009-12-26T23:30:21","modified_gmt":"2009-12-26T23:30:21","slug":"ar%c3%b0r%c3%a6ndir-unglingar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/2009\/12\/26\/ar%c3%b0r%c3%a6ndir-unglingar\/","title":{"rendered":"Ar\u00f0r\u00e6ndir unglingar?"},"content":{"rendered":"<p>Lenti \u00ed <a href=\"http:\/\/andres.eyjan.is\/?p=1462\">sko\u00f0anaskiptum vi\u00f0 Andr\u00e9s J\u00f3nsson \u00e1 blogginu hans<\/a> fyrr \u00ed dag. Kveikjan a\u00f0 \u00fev\u00ed voru vangaveltur hans um hvernig best v\u00e6ri a\u00f0 standa a\u00f0 opinberum styrkjum til \u00ed\u00fer\u00f3ttaf\u00e9laga. \u00deetta leiddi hugann a\u00f0 gamalkunnri m\u00fdtu var\u00f0andi rekstur \u00ed\u00fer\u00f3ttahreyfingarinnar: a\u00f0 rekstur meistaraflokka v\u00e6ri a\u00f0 miklu leyti greiddur me\u00f0 \u00e6fingagj\u00f6ldum yngstu i\u00f0kendanna, sj\u00e1lfbo\u00f0avinnu unglinga og opinberu f\u00e9 sem upphaflega hef\u00f0i \u00e1tt a\u00f0 renna til ungvi\u00f0isins.<\/p>\n<p>\u00deessi hugmynd hefur veri\u00f0 langl\u00edf og var s\u00ed\u00f0ast vi\u00f0ru\u00f0 \u00ed \u00f3tal netskrifum \u00ed tengslum vi\u00f0 str\u00edpikl\u00fabbsm\u00e1l KS\u00cd-starfsmannsins \u00ed Sviss.<\/p>\n<p>\u00deegar \u00e9g var a\u00f0 vinna heimildavinnuna fyrir 100 \u00e1ra s\u00f6gu Fram, rakst \u00e9g a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u \u00e1 skrif \u00ed \u00feessa veru og var forvitinn a\u00f0 komast a\u00f0 komast a\u00f0 \u00fev\u00ed hven\u00e6r umr\u00e6\u00f0an hef\u00f0i byrja\u00f0 sem og hva\u00f0 h\u00e6ft v\u00e6ri \u00ed henni. S\u00fa ranns\u00f3kn n\u00e1\u00f0i einungis til \u00feessa eina f\u00e9lags, en \u00e9g hef \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r enga \u00e1st\u00e6\u00f0u til a\u00f0 \u00e6tla anna\u00f0 en a\u00f0 \u00fer\u00f3un m\u00e1la hafa \u00ed a\u00f0alatri\u00f0um veri\u00f0 eins hj\u00e1 \u00f6llum st\u00e6rri Reykjav\u00edkurf\u00e9l\u00f6gunum og v\u00e6ntanlega v\u00ed\u00f0ar.<\/p>\n<p>Fyrirfram bj\u00f3st \u00e9g vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 bras vi\u00f0 fj\u00e1raflanir, sm\u00e1sn\u00edkjur og rukkun \u00e6fingagjalda v\u00e6ru jafng\u00f6mul fyrirb\u00e6ri og rekstur yngri flokka \u00ed h\u00f3p\u00ed\u00fer\u00f3ttum. S\u00fa var \u00fe\u00f3 ekki raunin.<\/p>\n<p>Ef saga \u00edslenskrar knattspyrnu er sko\u00f0u\u00f0, kemur \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 f\u00f3tboltai\u00f0kun ungmenna (lesist: drengja) var lengst af fur\u00f0u\u00fatgjaldal\u00edtil. Rekstur keppnisflokkanna var l\u00edka \u00f3d\u00fdr. \u00dej\u00e1lfarar voru \u00fdmist \u00f3launa\u00f0ir e\u00f0a fengu greitt til m\u00e1lamynda og \u00fe\u00e1 varla fyrir \u00fatl\u00f6g\u00f0um kostna\u00f0i. Keppnisfer\u00f0ir \u00fat \u00e1 land voru f\u00e1t\u00ed\u00f0ar og fer\u00f0ast spart. F\u00e9lagi\u00f0 lag\u00f0i til b\u00faninga &#8211; sem oft og t\u00ed\u00f0um voru gefnir af vinum og velunnurum kl\u00fabbsins.<\/p>\n<p>Ekki var um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a eiginleg \u00e6fingagj\u00f6ld &#8211; e\u00f0a \u00fe\u00e1 a\u00f0 um var a\u00f0 r\u00e6\u00f0a mj\u00f6g l\u00e1gar upph\u00e6\u00f0ir. \u00c6tlast var til \u00feess a\u00f0 yngri f\u00e9lagarnir greiddu h\u00e1lft f\u00e9lagsgjald e\u00f0a \u00fea\u00f0an af minna, en innheimtan \u00e1 \u00fev\u00ed var losaraleg. Upph\u00e6\u00f0in var s\u00f6mulei\u00f0is l\u00e1g og v\u00e6gi f\u00e9lagsgjalda f\u00f3r st\u00f6\u00f0ugt minnkandi \u00ed reikningunum. Eftir 1960 m\u00e1 segja a\u00f0 f\u00e9lagsgj\u00f6ld skipti ekki lengur teljandi m\u00e1li \u00ed b\u00f3khaldinu &#8211; en innheimta \u00feeirra var\u00f0 frekar a\u00f0 prinsipatri\u00f0i, einkum \u00ed huga sumra eldri f\u00e9lagsmanna.<\/p>\n<p>Litlar heimildir eru um a\u00f0 v\u00e6nst hafi veri\u00f0 mikillar sj\u00e1lfbo\u00f0avinnu af yngri i\u00f0kendunum, enda \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r ekki miki\u00f0 um fj\u00e1raflanir. Helst a\u00f0 reynt v\u00e6ri a\u00f0 hvetja sem flesta til a\u00f0 selja happdr\u00e6ttismi\u00f0a ef efnt var til sl\u00edks.<\/p>\n<p>\u00c1 \u00feessum \u00e1rum datt engum \u00ed hug a\u00f0 halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 yngri flokkarnir v\u00e6ru ar\u00f0r\u00e6ndir af meistaraflokknum, enda var fj\u00e1rstreymi\u00f0 \u00ed hina \u00e1ttina. Mi\u00f0asala \u00e1 leiki meistaraflokks var \u00fea\u00f0 sem rak knattspyrnudeildina a\u00f0 mestu leyti.<\/p>\n<p>Framarar voru (eins og a\u00f0rir \u00ed\u00fer\u00f3ttamenn) aldrei r\u00edkir, en \u00feeir voru ekkert s\u00e9rstaklega blankir heldur. Upp \u00far 1970 fer reksturinn hins vegar a\u00f0 \u00feyngjast verulega. Fyrst \u00ed handboltanum sem var \u00fatgjaldameiri \u00ed\u00fer\u00f3tt en me\u00f0 f\u00e6rri borgandi \u00e1horfendur. Undir lok n\u00edunda \u00e1ratugarins fer a\u00f0 ver\u00f0a vart vi\u00f0 s\u00f6mu \u00fer\u00f3unina \u00ed f\u00f3tboltanum.<\/p>\n<p>Margir samverkandi \u00fe\u00e6ttir ollu \u00feessu.<\/p>\n<p>S\u00edfellt erfi\u00f0ara var a\u00f0 f\u00e1 \u00fej\u00e1lfara til a\u00f0 starfa \u00ed sj\u00e1lfbo\u00f0avinnu, \u00e1 sama t\u00edma og kr\u00f6furnar til g\u00e6\u00f0a \u00fej\u00e1lfunarinanr f\u00f3ru vaxandi. \u00dea\u00f0 \u00fe\u00f3tti ekki lengur verjandi a\u00f0 halda \u00fati sext\u00edu str\u00e1ka \u00e6fingu me\u00f0 einum lei\u00f0beinanda me\u00f0 flautu sem skipti \u00ed li\u00f0 og l\u00e9t \u201erusli\u00f0\u201c \u00e6fa \u00e1 b\u00edlaplaninu. \u00dej\u00e1lfunarkostna\u00f0ur allra flokka f\u00f3r vaxandi.<\/p>\n<p>\u00cd meistaraflokkunum var\u00f0 s\u00edfellt algengara a\u00f0 einst\u00f6k f\u00e9l\u00f6g r\u00e9\u00f0u \u00fej\u00e1lfara me\u00f0 engin pers\u00f3nuleg tengsl vi\u00f0 vi\u00f0komandi li\u00f0, sem \u00fear af lei\u00f0andi ger\u00f0u fullar launakr\u00f6fur. Fyrsti sl\u00edki \u00fej\u00e1lfarinn hj\u00e1 Fram var Keflv\u00edkingurinn H\u00f3lmbert Fri\u00f0j\u00f3nsson undir lok \u00e1ttunda \u00e1ratugarins. Laun sl\u00edkra \u00fej\u00e1lfara \u00fe\u00f3ttu h\u00e1 &#8211; en teldust varla merkileg \u00ed seinni t\u00ed\u00f0. Um svipa\u00f0 leyti f\u00f3r a\u00f0eins a\u00f0 bera \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 bestu leikmenn fengju sm\u00e1sporslur fyrir a\u00f0 \u00e6fa me\u00f0 li\u00f0um s\u00ednum.<\/p>\n<p>Me\u00f0 s\u00edvaxandi \u00fatgj\u00f6ldum var\u00f0 lj\u00f3st a\u00f0 \u00ed\u00fer\u00f3ttadeildirnar yr\u00f0u ekki reknar me\u00f0 mi\u00f0as\u00f6lu \u00e1 meistaraflokksleikjum einv\u00f6r\u00f0ungu. Vi\u00f0br\u00f6g\u00f0in voru tv\u00ed\u00fe\u00e6tt. Annars vegar var reynt a\u00f0 auka tekjurnar me\u00f0 \u00f3hef\u00f0bundnum fj\u00e1r\u00f6flunum (Framarar s\u00e1u t.d. um mestalla dreifingu fyrir b\u00f3kakl\u00fabbinn Ver\u00f6ld, sem margir muna eftir). Hins vegar var fari\u00f0 a\u00f0 mi\u00f0a \u00e6fingagj\u00f6ldin hj\u00e1 yngri i\u00f0kendunum vi\u00f0 raunverulegan rekstrarkostna\u00f0 \u00feeirra. Gj\u00f6ldin h\u00e6kku\u00f0u jafnt og \u00fe\u00e9tt &#8211; auk \u00feess sem m\u00f6guleikar flokkanna \u00e1 a\u00f0 f\u00e1 styrki fr\u00e1 m\u00f3\u00f0urdeildunum til keppnisfer\u00f0a minnku\u00f0u og vi\u00f0 t\u00f3k t\u00edmi r\u00e6kju- og kl\u00f3settpapp\u00edrss\u00f6lu.<\/p>\n<p>\u00deegar \u00feetta tvennt f\u00e9ll saman: a\u00f0 s\u00f6gur b\u00e1rust af einstaka leikm\u00f6nnum \u00ed efstu deild karla sem fengu borga\u00f0 fyrir a\u00f0 spila, \u00e6fingafer\u00f0um meistaraflokka til \u00fatlanda og launu\u00f0um \u00fej\u00e1lfurum &#8211; \u00e1 sama t\u00edma og fari\u00f0 var a\u00f0 senda s\u00edh\u00e6rri g\u00edr\u00f3se\u00f0la fyrir \u00e6fingagj\u00f6ldum barnanna, er ekki skr\u00edti\u00f0 \u00fe\u00f3tt margir hafi or\u00f0i\u00f0 rei\u00f0ir.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 \u00fearf \u00fe\u00f3 ekki a\u00f0 liggja lengi yfir reikningum knattspyrnudeildar Fram (n\u00e9 v\u00e6ntanlega annarra f\u00e9laga ef \u00fev\u00ed er a\u00f0 skipta) til a\u00f0 sj\u00e1 a\u00f0 yngri flokkarnir voru svo sannarlega engin gulln\u00e1ma. Rekstur \u00feeirra me\u00f0 \u00e6fingagj\u00f6ldum og opinberum stu\u00f0ningi hefur yfirleitt sta\u00f0i\u00f0 undir s\u00e9r me\u00f0 herkjum.<\/p>\n<p>S\u00ed\u00f0ustu t\u00edu \u00e1rin e\u00f0a svo hefur svo fj\u00e1rhagur yngri og eldri flokka veri\u00f0 a\u00f0skilinn og reksturinn raunar veri\u00f0 \u00e1 sitthvorri kennit\u00f6lunni. Ekki er a\u00f0 sj\u00e1 a\u00f0 s\u00e1 a\u00f0skilna\u00f0ur hafi haft nokkur \u00e1hrif \u00e1 \u00e6fingagj\u00f6ld e\u00f0a kostna\u00f0 vi\u00f0 \u00ed\u00fer\u00f3ttai\u00f0kun barna og unglinga. Ef eitthva\u00f0 er m\u00e1 segja a\u00f0 rekstur yngri flokkanna hafi or\u00f0i\u00f0 erfi\u00f0ari og \u00feeirra snei\u00f0 af k\u00f6kunni minnka\u00f0 \u00ed kj\u00f6lfari\u00f0.<\/p>\n<p>Umr\u00e6\u00f0an um opinberu framl\u00f6gin er fl\u00f3knari. \u00dear f\u00e6r ma\u00f0ur \u00fe\u00f3 \u00e1 tilfinninguna a\u00f0 margir telji a\u00f0 \u00ed\u00fer\u00f3ttaf\u00e9l\u00f6gin f\u00e1i sendar risast\u00f3rar \u00e1v\u00edsanir fr\u00e1 r\u00edki og borg til frj\u00e1lsra afnota &#8211; sem hi\u00f0 opinbera \u00e6tlist til a\u00f0 fari \u00ed kaup \u00e1 b\u00faningum fyrir sj\u00f6tta flokk st\u00falkna, en \u00f3pr\u00fattnir \u00ed\u00fer\u00f3ttafork\u00f3lfar kj\u00f3si a\u00f0 nota \u00ed launagrei\u00f0slur til \u00feeld\u00f6kkra k\u00f6rfuboltakarla.<\/p>\n<p>Veruleikinn er s\u00e1 a\u00f0 opinberu framl\u00f6gin eru a\u00f0 langmestu leyti tengd mannvirkjum (sem meistaraflokkarnir nj\u00f3ta vissulega g\u00f3\u00f0s af). A\u00f0 \u00f6\u00f0ru leyti eru framl\u00f6gin r\u00e6kilega eyrnamerkt og hanga saman vi\u00f0 i\u00f0kendur, \u00e6fingat\u00edma o.fl.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lenti \u00ed sko\u00f0anaskiptum vi\u00f0 Andr\u00e9s J\u00f3nsson \u00e1 blogginu hans fyrr \u00ed dag. Kveikjan a\u00f0 \u00fev\u00ed voru vangaveltur hans um hvernig best v\u00e6ri a\u00f0 standa a\u00f0 opinberum styrkjum til \u00ed\u00fer\u00f3ttaf\u00e9laga. \u00deetta leiddi hugann a\u00f0 gamalkunnri m\u00fdtu var\u00f0andi rekstur \u00ed\u00fer\u00f3ttahreyfingarinnar: a\u00f0 rekstur meistaraflokka v\u00e6ri a\u00f0 miklu leyti greiddur me\u00f0 \u00e6fingagj\u00f6ldum yngstu i\u00f0kendanna, sj\u00e1lfbo\u00f0avinnu unglinga og opinberu f\u00e9 &hellip; <a href=\"https:\/\/truflun.net\/stefan\/2009\/12\/26\/ar%c3%b0r%c3%a6ndir-unglingar\/\" class=\"more-link\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa: <span class=\"screen-reader-text\">Ar\u00f0r\u00e6ndir unglingar?<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-3518","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3518","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3518"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3518\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3518"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3518"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3518"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}