{"id":4096,"date":"2010-11-25T10:12:03","date_gmt":"2010-11-25T10:12:03","guid":{"rendered":"http:\/\/kaninka.net\/stefan\/?p=4096"},"modified":"2010-11-25T10:12:03","modified_gmt":"2010-11-25T10:12:03","slug":"ra%c3%b0herradomurinn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/2010\/11\/25\/ra%c3%b0herradomurinn\/","title":{"rendered":"R\u00e1\u00f0herrad\u00f3murinn"},"content":{"rendered":"<p>M\u00e9r s\u00fdnist a\u00f0 einhvers sta\u00f0ar \u00e1 bilinu \u00feri\u00f0jungur og helmingur frambj\u00f3\u00f0enda til stj\u00f3rnlaga\u00feings verji hluta af 700 sl\u00f6gunum sem \u00feeir h\u00f6f\u00f0u til a\u00f0 l\u00fdsa stefnum\u00e1lum s\u00ednum \u00ed kynningarbla\u00f0i landskj\u00f6rstj\u00f3rnar \u00ed a\u00f0 taka fram a\u00f0 \u00feeir vilja skerpa skilin milli framkv\u00e6mdar- og l\u00f6ggjafarvalds. V\u00e6ntanlega er drj\u00fagur hluti hinna \u00e1 sama m\u00e1li, \u00fe\u00f3tt \u00feeir komi \u00fev\u00ed ekki a\u00f0 \u00ed \u00feessari kn\u00f6ppu kynningu. \u00c6tli \u00fea\u00f0 megi ekki segja a\u00f0 \u00fea\u00f0 r\u00edki nokku\u00f0 almenn s\u00e1tt um a\u00f0 greina \u00feurfi betur \u00fearna \u00e1 milli.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00fe\u00f3 ekki alveg jafn lj\u00f3st hva\u00f0 einstakir frambj\u00f3\u00f0endur eiga vi\u00f0 me\u00f0 \u00feessu atri\u00f0i. \u00ddmsir vilja horfa til Bandar\u00edkjanna, \u00fear sem forsetinn er jafnframt einskonar fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra og framkv\u00e6mdavaldi\u00f0 \u00fev\u00ed kj\u00f6ri\u00f0 beinni kosningu. A\u00f0rir horfa til Frakklands, \u00fear sem \u00e1hrifamikill p\u00f3lit\u00edskur forseti er kj\u00f6rinn beint &#8211; \u00fe\u00f3tt \u00fear r\u00edki samt \u00feingr\u00e6\u00f0i \u00ed prax\u00eds.<\/p>\n<p>M\u00e9r s\u00fdnist \u00fe\u00f3 f\u00e6stir vera a\u00f0 hugsa um sl\u00edkar st\u00f3rbreytingar. \u00deess \u00ed sta\u00f0 vir\u00f0ist \u00feorri frambj\u00f3\u00f0enda vilja halda kerfinu \u00ed meginatri\u00f0um svipu\u00f0u, en \u00fe\u00f3 betrumb\u00e6ta \u00e1 \u00fdmsum st\u00f6\u00f0um. \u00deannig vir\u00f0ist m\u00e9r a\u00f0 \u00e1 bak vi\u00f0 kr\u00f6funa um a\u00f0 skilja betur milli framkv\u00e6mdar- og l\u00f6ggjafarvalds s\u00e9 s\u00fa hugmynd a\u00f0 \u00ed dag va\u00f0i framkv\u00e6mdavaldi\u00f0 yfir \u00feingi\u00f0 \u00e1 sk\u00edtugum sk\u00f3num. \u00d6ll alv\u00f6ru frumv\u00f6rp komi \u00far r\u00e1\u00f0uneytunum og \u00feingi\u00f0 s\u00e9 fyrst og fremst stimplunarstofnun fyrir r\u00edkisstj\u00f3rn og emb\u00e6ttismannakerfi\u00f0.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er talsvert til \u00ed \u00feessu. \u00de\u00e1ttur Al\u00feingis \u00ed lagasamningu ver\u00f0ur s\u00edfellt minni. (\u00c9g \u00feekki reyndar emb\u00e6ttismenn \u00ed stj\u00f3rns\u00fdslunni sem telja \u00fea\u00f0 hi\u00f0 besta m\u00e1l &#8211; en \u00feetta truflar l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0iskennd flestra.) \u00dar \u00feessu vilja menn b\u00e6ta og styrkja \u00feingi\u00f0 gagnvart stj\u00f3rnv\u00f6ldum.<\/p>\n<p>En hva\u00f0 er \u00fe\u00e1 til r\u00e1\u00f0a? Patent-lausnin sem m\u00e9r s\u00fdnist flestir st\u00f6kkva \u00e1, er krafan um a\u00f0 r\u00e1\u00f0herrar sitji ekki sem \u00feingmenn. \u00deetta er &#8222;norska lei\u00f0in&#8220;, sem felur \u00ed s\u00e9r a\u00f0 \u00feingma\u00f0ur sem tekur vi\u00f0 r\u00e1\u00f0herrad\u00f3mi segir af s\u00e9r \u00feingmennsku \u00e1 me\u00f0an og kallar inn vara\u00feingmann. Nor\u00f0menn eru ekki eina \u00fej\u00f3\u00f0in sem hefur \u00feennan h\u00e1ttinn \u00e1, en hitt mun \u00fe\u00f3 vera algengara a\u00f0 r\u00e1\u00f0herrar geti einnig veri\u00f0 \u00feingmenn.<\/p>\n<p>J\u00faj\u00fa, \u00feetta hlj\u00f3mar svo sem ekki illa \u00feegar ma\u00f0ur heyrir \u00fea\u00f0 fyrst og vissulega myndi \u00feessi breyting hafa \u00ed f\u00f6r me\u00f0 s\u00e9r a\u00f0 fleiri \u00feingmenn v\u00e6ru til skiptanna \u00ed nefndarst\u00f6rfum Al\u00feingis og almennum \u00feingumr\u00e6\u00f0um (\u00fev\u00ed r\u00e1\u00f0herrar eru j\u00fa n\u00e1nast alltaf bundnir \u00ed r\u00e1\u00f0uneytinu).<\/p>\n<p>En tekur \u00feessi lausn \u00e1 vandam\u00e1linu? Er st\u00f3ra vandam\u00e1li\u00f0 \u00ed samskiptum \u00feings og r\u00edkisstj\u00f3rnar f\u00f3lgi\u00f0 \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 r\u00e1\u00f0herrarnir labbi yfir almennu \u00feingmennina \u00ed stj\u00f3rnarmeirihlutanum: a\u00f0 fulltr\u00faar meirihlutaflokkanna sem ekki gegna r\u00e1\u00f0herraemb\u00e6ttum s\u00e9u of verkum hla\u00f0nir til a\u00f0 geta unni\u00f0 vinnuna s\u00edna og sta\u00f0i\u00f0 \u00ed lappirnar gagnvart freka r\u00e1\u00f0uneytisli\u00f0inu? J\u00fa, eflaust a\u00f0 einhverju leyti &#8211; en st\u00f3ru \u00e1takal\u00ednurnar hlj\u00f3ta \u00fe\u00f3 a\u00f0 vera \u00e1 milli r\u00edkisstj\u00f3rnarinnar og \u00feingmanna \u00ed stj\u00f3rnarandst\u00f6\u00f0u.<\/p>\n<p>Hvort er mikilv\u00e6gara a\u00f0 r\u00e9tta af a\u00f0st\u00f6\u00f0umuninn milli Steingr\u00edms Jo\u00f0 fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra og almenna \u00feingmannsins Bjarna Ben &#8211; e\u00f0a milli fj\u00e1rm\u00e1lar\u00e1\u00f0herra annars vegar og Bj\u00f6rns Vals G\u00edslasonar hins vegar? \u00c6tli \u00fea\u00f0 s\u00e9 n\u00fa ekki heldur fyrri kosturinn?<\/p>\n<p>Vandinn vi\u00f0 hina velmeinandi till\u00f6gu um a\u00f0 r\u00e1\u00f0herrar sitji ekki sem \u00feingmenn er s\u00e1, a\u00f0 h\u00fan styrkir fyrst og fremst \u00ed sessi r\u00edkisstj\u00f3rnarflokkana \u00e1 hverjum t\u00edma. H\u00fan fj\u00f6lgar &#8222;f\u00f3tg\u00f6nguli\u00f0um&#8220; r\u00edkisstj\u00f3rnarinnar sem geta helga\u00f0 sig \u00fev\u00ed a\u00f0 berja \u00e1 stj\u00f3rnarandst\u00f6\u00f0unni me\u00f0an r\u00e1\u00f0herrarnir einbeita s\u00e9r a\u00f0 s\u00ednum st\u00f6rfum.<\/p>\n<p>Hrunstj\u00f3rnin 2007-9 var me\u00f0 risameirihluta &#8211; einhvern \u00feann st\u00e6rsta \u00ed \u00feings\u00f6gunni. Ef &#8222;norska reglan&#8220; hef\u00f0i veri\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00ed gildi, hef\u00f0i styrkleikamunurinn milli stj\u00f3rnar og stj\u00f3rnarandst\u00f6\u00f0u or\u00f0i\u00f0 enn\u00fe\u00e1 meiri. \u00dea\u00f0 hef\u00f0i \u00fev\u00ed veri\u00f0 enn erfi\u00f0ara fyrir stj\u00f3rnarandst\u00f6\u00f0una a\u00f0 gagnr\u00fdna r\u00edkisstj\u00f3rnina og standa upp \u00ed h\u00e1rinu \u00e1 henni.<\/p>\n<p>\u00c9g er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r ekki \u00e1 m\u00f3ti hugmyndinni um a\u00f0 r\u00e1\u00f0herrar sitji ekki sem \u00feingmenn, en ein og s\u00e9r g\u00e6ti s\u00fa breyting fali\u00f0 \u00ed s\u00e9r afturf\u00f6r fr\u00e1 n\u00fagildandi kerfi. Ef ekki yr\u00f0i jafnframt leita\u00f0 lei\u00f0a til a\u00f0 styrkja st\u00f6\u00f0u stj\u00f3rnarandst\u00f6\u00f0u, er h\u00e6ttan s\u00fa a\u00f0 stj\u00f3rnarli\u00f0i\u00f0 \u00e1 hverjum t\u00edma fengi bara enn frj\u00e1lsari hendur og \u00e1hrif \u00feingsins myndu fremur minnka en hitt. Og \u00fe\u00e1 v\u00e6ri betur heima seti\u00f0 en af sta\u00f0 fari\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00e9r s\u00fdnist a\u00f0 einhvers sta\u00f0ar \u00e1 bilinu \u00feri\u00f0jungur og helmingur frambj\u00f3\u00f0enda til stj\u00f3rnlaga\u00feings verji hluta af 700 sl\u00f6gunum sem \u00feeir h\u00f6f\u00f0u til a\u00f0 l\u00fdsa stefnum\u00e1lum s\u00ednum \u00ed kynningarbla\u00f0i landskj\u00f6rstj\u00f3rnar \u00ed a\u00f0 taka fram a\u00f0 \u00feeir vilja skerpa skilin milli framkv\u00e6mdar- og l\u00f6ggjafarvalds. V\u00e6ntanlega er drj\u00fagur hluti hinna \u00e1 sama m\u00e1li, \u00fe\u00f3tt \u00feeir komi \u00fev\u00ed ekki &hellip; <a href=\"https:\/\/truflun.net\/stefan\/2010\/11\/25\/ra%c3%b0herradomurinn\/\" class=\"more-link\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa: <span class=\"screen-reader-text\">R\u00e1\u00f0herrad\u00f3murinn<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-4096","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4096","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4096"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4096\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4096"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4096"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4096"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}