{"id":482,"date":"2003-11-23T15:48:58","date_gmt":"2003-11-23T15:48:58","guid":{"rendered":"http:\/\/192.168.1.4\/stefan\/2003\/11\/23\/hvita-stri%c3%b0i%c3%b0\/"},"modified":"2003-11-23T15:48:58","modified_gmt":"2003-11-23T15:48:58","slug":"hvita-stri%c3%b0i%c3%b0","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/2003\/11\/23\/hvita-stri%c3%b0i%c3%b0\/","title":{"rendered":"Hv\u00edta str\u00ed\u00f0i\u00f0"},"content":{"rendered":"<p>M\u00e6tti \u00e1 fyrirlestur P\u00e9turs P\u00e9turssonar um Hv\u00ed\u00adta str\u00ed\u00ad\u00f0i\u00f0 \u00ed\u00ad h\u00fasn\u00e6\u00f0i Borgarb\u00f3kasafnsins. P\u00e9tur hefur veri\u00f0 me\u00f0 dellu fyrir drengsm\u00e1linu \u00ed\u00ad marga \u00e1ratugi og var n\u00fa a\u00f0 afhenda Borgarskjalasafni g\u00f6gnin s\u00ed\u00adn. \u00dear er margt fr\u00f3\u00f0legt a\u00f0 finna.<\/p>\n<p>Me\u00f0 drengsm\u00e1linu og Hv\u00ed\u00adta str\u00ed\u00ad\u00f0inu er vitaskuld \u00e1tt vi\u00f0 \u00e1t\u00f6kin \u00ed\u00ad Reykjav\u00ed\u00adk \u00ed\u00ad n\u00f3vember 1921 \u00fear sem stj\u00f3rnv\u00f6ld t\u00f3ku me\u00f0 valdi unglingspilt sem \u00d3lafur Fri\u00f0riksson haf\u00f0i teki\u00f0 a\u00f0 s\u00e9r og sendu hann til Danmerkur. Hin opinbera sk\u00fdring var s\u00fa a\u00f0 drengurinn v\u00e6ri smita\u00f0ur af h\u00e1skalegum augnsj\u00fakd\u00f3mi, trakoma, sem v\u00e6ri smitandi og \u00f3l\u00e6knandi.<\/p>\n<p>Hin raunverulega \u00e1st\u00e6\u00f0a var vitaskuld s\u00fa a\u00f0 stj\u00f3rnv\u00f6ld vildu ni\u00f0url\u00e6gja \u00d3laf Fri\u00f0riksson og berja ni\u00f0ur hreyfingu verkamanna sem var \u00ed\u00ad \u00f6rum vexti. Hr\u00e6\u00f0slan vi\u00f0 hugsanlega byltingu bols\u00e9vikka var svo st\u00e6k h\u00e9r \u00e1 landi sem annars sta\u00f0ar a\u00f0 menn voru alveg tilb\u00fanir a\u00f0 tr\u00faa \u00fev\u00ed\u00ad a\u00f0 13-14 \u00e1ra str\u00e1kur v\u00e6ri Moskvu-agent og byltingarforingi. &#8211; H\u00e1lfgeggja\u00f0&#8230;<\/p>\n<p>P\u00e9tur P\u00e9tursson hefur me\u00f0 ranns\u00f3knum s\u00ed\u00adnum fundi\u00f0 d\u00e6mi um trakoma-tilfelli sem l\u00e6knu\u00f0 voru h\u00e9r \u00e1 landi \u00e1 sama t\u00ed\u00adma. Einkar fr\u00f3\u00f0legt var t.d. a\u00f0 heyra um tilfelli sem me\u00f0h\u00f6ndla\u00f0 var me\u00f0 g\u00f3\u00f0um \u00e1rangri \u00e1ri\u00f0 1924, en sem greinilega var reynt a\u00f0 \u00feagga ni\u00f0ur til a\u00f0 Landl\u00e6knir \u00feyrfti ekki a\u00f0 vi\u00f0urkenna a\u00f0 framgangan 1921 hafi veri\u00f0 \u00f3verjandi. \u00de\u00e1 hefur P\u00e9tur fengi\u00f0 sta\u00f0fest me\u00f0 vi\u00f0t\u00f6lum a\u00f0 \u00ed\u00adslenskir augnl\u00e6knar treystu s\u00e9r fyllilega til a\u00f0 l\u00e6kna piltinn en \u00e1 \u00fe\u00e1 var ekki hlusta\u00f0.<\/p>\n<p>Eins og \u00feessi atri\u00f0i dugi ekki ein og s\u00e9r til a\u00f0 s\u00fdna fram \u00e1 hinar raunverulegu \u00e1st\u00e6\u00f0ur \u00feess a\u00f0 drengurinn var fluttur af landi brott, \u00fe\u00e1 er var\u00f0veitt br\u00e9f fr\u00e1 J\u00f3ni Magn\u00fassyni fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra til Sveins Bj\u00f6rnssonar sendiherra \u00ed\u00ad Kaupmannah\u00f6fn sem rita\u00f0 var \u00e1 me\u00f0an veri\u00f0 var a\u00f0 me\u00f0h\u00f6ndla drenginn \u00e1 sj\u00fakrah\u00fasi \u00ed\u00ad Danm\u00f6rku, \u00fea\u00f0an sem hann var \u00fatskrifa\u00f0ur albata &#8211; \u00feess efnis a\u00f0 Sveinn beitti s\u00e9r fyrir \u00fev\u00ed\u00ad a\u00f0 drengnum yr\u00f0i v\u00ed\u00adsa\u00f0 fr\u00e1 Danm\u00f6rku og k\u00e6mi ekki aftur til \u00cdslands.<\/p>\n<p>\u00deetta t\u00ed\u00admabil, fr\u00e1 svona 1910-1935 er upp\u00e1haldst\u00ed\u00admabili\u00f0 mitt \u00ed\u00ad \u00cdslandss\u00f6gunni. \u00dea\u00f0 er hins vegar skelfilega vanr\u00e6kt. \u00ed\u0081st\u00e6\u00f0an er l\u00ed\u00adklega s\u00fa a\u00f0 \u00fearna var b\u00fai\u00f0 a\u00f0 lei\u00f0a sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0isbar\u00e1ttuna til lykta, a\u00f0 heita m\u00e1 &#8211; en st\u00e9ttastj\u00f3rnm\u00e1lin r\u00e9tt a\u00f0 byrja fyrir alv\u00f6ru. \u00de\u00e1 gerir m\u00fdtan um \u00fea\u00f0 a\u00f0 h\u00e9r hafi r\u00ed\u00adkt st\u00f6\u00f0nun og kyrrsta\u00f0a \u00fear til str\u00ed\u00ad\u00f0i\u00f0 kom me\u00f0 \u00f6llum s\u00ed\u00adnu hergr\u00f3\u00f0a, \u00fea\u00f0 a\u00f0 verkum a\u00f0 menn leita ekki aftur fyrir heimstyrj\u00f6ldina a\u00f0 upphafi \u00fej\u00f3\u00f0f\u00e9lagsbreytinga s\u00ed\u00ad\u00f0ustu \u00e1ratuga.<\/p>\n<p>Fyrri heimsstyrj\u00f6ldin skiptir a\u00f0 m\u00ed\u00adnu mati ekki minna m\u00e1li en s\u00fa s\u00ed\u00ad\u00f0ari. \u00c9g treysti m\u00e9r reyndar til a\u00f0 r\u00f6ksty\u00f0ja a\u00f0 h\u00fan hafi breytt \u00fer\u00f3un \u00ed\u00adslensks samf\u00e9lags meira en seinni heimsstyrj\u00f6ldin!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00e6tti \u00e1 fyrirlestur P\u00e9turs P\u00e9turssonar um Hv\u00ed\u00adta str\u00ed\u00ad\u00f0i\u00f0 \u00ed\u00ad h\u00fasn\u00e6\u00f0i Borgarb\u00f3kasafnsins. P\u00e9tur hefur veri\u00f0 me\u00f0 dellu fyrir drengsm\u00e1linu \u00ed\u00ad marga \u00e1ratugi og var n\u00fa a\u00f0 afhenda Borgarskjalasafni g\u00f6gnin s\u00ed\u00adn. \u00dear er margt fr\u00f3\u00f0legt a\u00f0 finna. Me\u00f0 drengsm\u00e1linu og Hv\u00ed\u00adta str\u00ed\u00ad\u00f0inu er vitaskuld \u00e1tt vi\u00f0 \u00e1t\u00f6kin \u00ed\u00ad Reykjav\u00ed\u00adk \u00ed\u00ad n\u00f3vember 1921 \u00fear sem stj\u00f3rnv\u00f6ld t\u00f3ku me\u00f0 &hellip; <a href=\"https:\/\/truflun.net\/stefan\/2003\/11\/23\/hvita-stri%c3%b0i%c3%b0\/\" class=\"more-link\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa: <span class=\"screen-reader-text\">Hv\u00edta str\u00ed\u00f0i\u00f0<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-482","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/482","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=482"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/482\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=482"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=482"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truflun.net\/stefan\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=482"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}