Óli Gneisti

Wuthering Heights (2026) ★★★★⯪👍👍

Fóstursystkini eiga í ástríku en frekar óheilbrigðu sambandi.

Líklega kemur það ekki að sök að ég hef hvorki lesið Wuthering Heights né séð nokkra af þeim kvikmyndum sem gerðar hafa verið eftir bókinni. Mögulega hjálpar það. Aftur á móti þekki ég lagið vel.

Wuthering Heights er í leikstjórn Emerald Fennell með Margot Robbie og Jacob Elordi í aðalhlutverkum. Aðrir leikarar eru m.a. Martin Clunes, Alison Oliver, Hong Chau og Charlotte Mellington¹. Myndinni var ekki tekið með einróma lofi. Stundum hefur fólk einfaldlega rangt fyrir sér þegar það hakkar í sig kvikmyndir. Í þessu tilfelli skil ég alveg að hún heilli ekki alla.

Ég hef nokkrum sinnum talað um hve veikur ég er fyrir góðri litahönnun í kvikmyndum. Jafnvel þegar aðrir myndu telja litanotkun óhóflega. Wuthering Heights er afskaplega stíliseruð og fallega hönnuð mynd. Mér fannst gaman að reyna að fylgjast með því stórfenglega en naut þess líka að taka eftir smáatriðunum.

Flest lögin í Wuthering Heights eru með Charli XCX og þó ég þekki lítið til tónlistar hennar fannst mér hún komast vel frá því verkefni. Það er samt nær ómögulegt verkefni að komast undan skugga Kate Bush. Ég skal halda því blákalt fram að hennar lag sé eitt besta popplag tuttugustu aldarinnar. Á sinn hátt er það líka jafn yfirdrifið og fáránlegt og þessi kvikmynd.

Out on the wily, windy moors
We’d roll and fall in green
You had a temper like my jealousy
Too hot, too greedy

Wuthering Heights er ekki mynd sem þykist ætla að vera trú bókinni. Þetta er fyndin, gröð, galin, og dramatísk túlkun á sögunni. Hún fer viljandi algjörlega yfirum. Í nokkrum tilfellum gat ég varla hætt að hlæja að bröndurum.

Fennell hefur víst sagt að Wuthering Heights eigi að endurskapa tilfinningar táningsstúlku sem les bókina í fyrsta sinn. Ég held ég skilji hvað hún meinar með þeim augljósu fyrirvörum að ég hef hvorki lesið bókina né verið táningsstelpa.

Annars hef ég sjálfur aldrei verið spenntari fyrir því að lesa bókina Wuthering Heights en eftir að hafa séð myndin Wuthering Heights eftir Emerald Fennell.

Óli gefur ★★★★⯪👍👍

¹ Charlotte Mellington er góð í hlutverki hinnar ungu Cathy en það hvernig augun hennar ná að taka yfir skjáinn gæti vel gert hana að stjörnu.

Barselónaferð 2026

Okkur hjónunum datt í hug að kíkja til útlanda. Við skoðuðum valkostina með eftirfarandi skilyrðum:

Beint flug.
Ekki óhóflega dýrt.
Ekki Bandaríkin.
Helst nýr staður.

Við enduðum á að velja Barselóna. Hvorugt okkar hafði komið áður til Spánar (eldri sonurinn hafði hins vegar millilent í Madríd þegar hann var í Bólivíuævintýri). Mér leið líka ágætlega að fara til lands sem stendur upp í hárinu á fasistatrúðnum.

Flugvöllurinn í Barselóna tilkynnir ferðalöngum að hann sé einn sá besti í heimi. Sem er eins gott því við hefðum annars ekki dregið þá ályktun. Við biðum hátt í klukkutíma eftir töskunum okkar. Fyrsti skammturinn af töskum kom á sæmilegum tíma. Síðan var langt hlé þar til færibandið fór aftur af stað og skilaði af sér einni heilli tösku áður en allt stoppaði í svona hálftíma.

Mín tilgáta er að tímasetningin hafi skipti miklu. Þetta var milli 14-15 sem þýðir síesta. Ég er alveg glaður með Spánverja sem halda þessum sið við en ég er ekki viss um að flugvellir ættu að vera með í því.

Við keyptum Hola-kort í almenningssamgöngurnar og notuðum neðanjarðarlestirnar til að ferðast til og frá flugvellinum og um borgina sjálfa.

Á Spáni voru allir endalaust að tala um mig, Óla, Óla, Óla. Spænskunnátta mín er varla til staðar þó ég geti stautað mig fram úr einföldum textum. Flestir töluðu samt ágæta ensku þannig að það kom ekki oft að sök.

Við afrekuðum lítið fyrsta daginn dauðþreytt eftir ferðalagið.

Við ætluðum að fara að borða fljótlega eftir að við komum á hótelið en þurftum að bíða eftir að veitingastaðir opnuðu. Lukkulega fundum við einn sem opnaði 18:30. Engin raunveruleg afrek þann daginn.

Við vorum á hóteli sem voru inn í pakkanum frá Flugleiðum, Hotel Arenas Atiram. Það var fínt nema að það var frekar hljóðbært. Morgunmaturinn var góður. Staðsetningin var ekki frábær fyrir utan að við vorum skammt frá neðanjarðarlestarstöð.

Fimmtudagurinn var afrekadagur. Fyrst fórum við á ströndina. La Barcelonetta. Mjög notalegt. Fyrir utan alla endalausu sölumennina. Strandteppi, áfengi og nudd. Ég fór strax í mjög harkaleg „No“. Eygló keypti sér reyndar mojito. Hún var reyndar að vona að drykkurinn væri óáfengur en sölumaðurinn virtist ekki skilja hugtakið. Reyndar vandaði hann sig við að skilja sem fæst sem við sögðum. Rétt að taka fram að þetta var öll áfengisneysla ferðalagsins.

Eygló hafði óvart keypt nýja tegund af sólarvörn. Svona staukur sem hægt er að nudda á sig. Ég var fyrst voðalega glaður því ég þoli ekki kremdrulluna. Síðan áttaði ég mig á því að ég gat ekki séð hvar ég hefði borið sólarvörnina á mig og spáði réttilega að ég myndi fá rönd af (vægum) sólbruna á handleggina.

Eftir að hafa horft á Miðjarðarhafið um stund röltum við frekar stefnulaust um þröng stræti gömlu borgarinnar. Eygló var heilluð af þvottinum sem hengdur var til þerris á nær öllum svölum.

Pablo Picasso eyddi töluverðum tíma í Barselóna á sínum yngri árum og því er safn af verkum hans þarna. Sýningin er í tímaröð og það var gaman að sjá þróunina á verkum hans. Til að byrja með er stíllinn fullkomlega hefðbundinn (á síns tíma mælikvarða) en síðan verður allt tilraunakenndara og svo fáum við kúbismann sem Picasso er þekktastur fyrir.

Mér þótti ákaflega spennandi að fara nálægt verkunum þar sem ég gat skoðað penslaförin og áferðina, allt sem glatast við afritun. Það stendur svolítið uppúr að á mörgum málverkunum sátu eftur „klessur“ (svo ég noti fræðilegt tungutak) sem ég hefði hugsað sem mistök til að leiðrétta en verða til þess að myndin fær hálfgerða dýpt.

Einhvern veginn heillaðist ég mest af ókláruðu verki af konu, La Salchichona frá 1917. Það er eitthvað við hvernig „doppurnar“ (fræðilegu hugtökin) ná að móta formin. Það að sjá líka skissuna af ókláruðum hlutum myndarinnar gerir hana líka ákaflega sérstaka.

Þó Guernica sé ekki á safninu sjálfu er hægt að kaupa bol með þeirri mynd. Ég veit ekki hvers vegna nokkur myndi samt gera það. Það virðist svipta hana allri merkingu.

Næst heimsóttum við minjasafnið. Stærsti hluti safnsins er neðanjarðar. Þar eru leifar rómversku borgarinnar Barcino sem var stofnuð á tímum Ágústusar. Þetta er ótrúlega stórt svæði undir borginni. Flest húsin voru notuð í hversdagsleg verkefni. Þarna var fiskvinnsla og víngerð. Frekar magnað. Ofanjarðar er hægt að sjá súlur sem tilheyrðu hofi Ágústusar.

Á rústum Rómarveldis stendur kaþólska dómkirkjan. Auðvitað fellur hún í skuggann af ókláruðu kirkjunni en það er alveg þess virði að heimsækja hana. Það stóð samt ekkert sérstaklega uppúr þar.

Eygló hafði heyrt af töfragosbrunni í Barselóna og þó mér þætti lýsingin ekki spennandi ákváðum við að fara. Áður en sýningin hófst þurftum við að fá okkur kvöldmat. Við gengum í áttina að veitingastað sem ég fann á kortinu og áttuðum okkur á að hann var inn í stórri byggingu sem ég hélt fyrst að væri nautaatsleikvangur.

Arena var nautaatsleikvangur en sú „íþrótt“ hefur blessunarlega verið aflögð í Katalóníu. Þessum leikvangi hefur verið breytt í verslunarmistöð sem er töluverð framför.

Þegar við komum að Arena sáum við að veitingastaðurinn væri á efstu hæð. Það var í boði að borga sig inn í utanáliggjandi lyftu til að komast upp á útsýnispallinn en við enduðum með að fara bara í innri lyftu (og rúllustiga) verslunarmiðstöðvarinnar til að komast upp.

Það má vel mæla með því að borða á toppi Arena. Við vorum reyndar með slakt útsýni en við gátum skoðað okkur vel um áður en við fórum inn á staðinn. Þarna var meðal annars hægt að sjá gosbrunninn sem við vorum að fara að og höllina í bakgrunninum.

Við vorum greinilega ekki nægilega snemma á ferðinni að gosbrunnssýninguna. Það var rosalegur mannfjöldi á svæðinu. Klárasta fólkið hafði mætt fyrr til að ná sæti í tröppunum sem liggja upp að höllinni sem er líklega besta útsýnið.

Ljósasýningin byrjaði þegar við nálguðumst og ég heyrði óminn af fyrstu tónum kunnuglegs lags. Ég dreif Eygló áfram og við heyrðum fljótlega Montsy og Freddie syngja saman Barcelona í takt við litaljósagosbrunninn. Mér leið allt í einu miklu betur en mér hafði liðið síðasta mánuðinn eða svo. Það gladdi mig að í Barselóna hefur fólk ekki gleymt þessu lagi.

Eygló lýsti sýningunni sem flugeldasýningu með vatni og ljósi. Það passar alveg. Í sýningunni eru mörg önnur lög, meðal annars tvö Queen-lög, en Barcelona er það eina sem er í fullri lengd.

Þriðji dagurinn var fyrsti maí. Við höfðum ákveðið að nota hann til að skoða helsta kennileyti borgarinnar, Sagrada Familia.

Sögulega séð er auðvitað ekkert óvenjulegt við að stórar kirkjur taki langan tíma í byggingu. Núna eru um 140 ár síðan framkvæmdin hófst en mögulega lýkur henni eftir um áratug.

Aðalhöfundur Sagrada Familia er auðvitað Antoni Gaudí. Það er frægt að hann lést eftir að sporvagn keyrði á hann. Einhvern veginn hafði ég alltaf ímyndað mér að hann dáið sérstaklega ungur en hann var víst 73 ára og hafði eytt meirihluta ævinnar í þetta verk. Hann vissi vel að hann myndi aldrei sjá hana fullkláraða. Í samtíma okkar mættum við endilega hugsa svona langt til framtíðar.

Sagrada Familia er galin bygging. Byggingarstíllinn er katalónskur módernismi en að mörgu leyti virkar kirkjan eiginlega póstmódernísk. Það má líklega nota þetta hugtak blygðunarlaust um það hvernig eldri og yngri stílar blandast saman.

Sagrada Familia er stundum lýst sem andhverfu hefðbundina kaþólskra kirkna. Í dómkirkjunni var til dæmis hægt að skoða ótal skot tileinkuð dýrlingum með tilheyrandi styttum. Það er nær ekkert slíkt hérna. Inn í kirkjunni er plássið notað fyrir fólk.

Hljóðleiðsögnin spurði okkur hvort súlurnar í kirkjunni minntu okkur ekki á skóg. Mér hafði ekki dottið það í hug. Þetta minnir allavega ekki á íslenska skóga. Það er samt nokkuð flott hvernig stóru súlurnar kvíslast í greinar sem taka á sig þyngd turnanna.

Ég myndi ekki segja að steindu gluggarnir í Sagrada Familia séu sérstaklega fallegir. Það er fátt eftirminnilegt við myndirnar og formin. Það hvernig liturinn á glerinu er notaður til að skapa hlýja og kalda birtu á víxl er hins vegar ákaflega flott. Notkun á birtu í kirkjunni almennt er líka mögnuð.

Ytra byrði kirkjunnar er auðvitað frægara en innviðirnir. Það jaðrar við að Sagrada Familia sé ofhlaðin að utanverðu en þetta virkar einhvern veginn allt saman. Þetta er galin bygging. Það er nær óskiljanlegt að einhverjum hafi dottið í hug að hanna hana og hvað þá byggja.

Undir kirkjunni er sýning sem fjallar um byggingu hennar. Það undirstrikar eiginlega að trúarleg merking Sagrada fellur eiginlega í skuggann af Gaudí sjálfum. Hann vildi byggja til dýrðar guði en persóna hans og snilld gnæfir eiginlega yfir allt annað.

Nú verður að segjast að við afrekuðum lítið eftir þetta. Við skruppum í einhverjar búðir, fórum á einhverjar sýningar og ráfuðum um. Líklega er helst frásagnarvert að við skoðuðum matarmarkaðinn á laugardeginum. Það var margt til að borða en ég sleppti því og var eiginlega búinn að fá nóg eftir að við höfðum þrætt alla ganga. Fiskifýlan hjálpaði mér ekki.

Heimferðin var líka, lukkulega, fullkomlega óáhugaverð.

Ég get alveg mælt með Barselóna. Við skoðuðum rétt yfirborðið á borginni og leyst vel á. Ég held að mér hefði ekki þótt frábært að vera þarna í sumarsól og hita. Veðrið sem við fengum var eins og góður íslenskur sumardagur.

Ben-Hur (1959) ★★⯪☆☆🫴

Bláeygður og fölur gyðingaprins í Palestínu lendir upp á kant við Rómverskan vin sinn. Síðan er Jesús á svæðinu.

Byrjum á bíóreynslunni.

Ben-Hur var sýnd í Sambíóunum í Kringlunni. Fyrirfram var ég frekar efins um að bíóið væri meðvitað um innbyggða hléið í myndinni. Slíku er mjög gjarnan klúðrað í íslenskum bíóhúsum.

Vesenið byrjaði samt strax í upphafi sýningar því Ben-Hur er ein af þessum myndum hefst á forleik. Bara tónlist og svart tjald. Bíógestir voru greinilega margir ringlaðir á þessu og ég sá nokkra fara út úr salnum, sumir allavega til að kvarta.

Á nær fullkomnum komískum tímapunkti tók einhver sig til og stoppaði myndina nákvæmlega þegar MGM-lógóið birtist á tjaldinu. Síðan hefur sá sami væntanlega reynt að finna réttan stað með því að hoppa fram og aftur í myndinni. Það endaði aftur í forleiknum þannig að við fengum aukaskammt af tónlist áður en myndin byrjaði aftur.

Þegar kom að innbyggða hléinu ákvað ég að vera snöggur til að kaupa popp því mig grunaði sterklega að myndin færi bara aftur af stað eftir tiltölulega stuttan tíma. Innbyggðu hléin voru ekki jafn vegleg og þau sem við erum vön á Íslandi. Það passaði og salurinn var hálfyfirgefinn þegar myndin byrjaði aftur. Ég var smá hræddur um að það kæmi aukahlé en lukkulega fékk myndin bara að klárast.

Ég er svolítið á því að bíóin ættu að hafa fólk í vinnu sem veit eitthvað um kvikmyndir.

Fyrir löngu sá ég Ben-Hur (1925) en ég hafði aldrei séð þessa Ben-Húr áður.

Charlton Heston leikur prinsinn Húrsson. Það er óttalega kjánalegt. Hann hefði getað leikið sannfærandi Rómverja. Kannski. Hann var auðvitað fæddur til að leika starfsmann á bensínstöð.

Það eru mörg flott atriði í Ben-Hur. Það er bara frekar langt á milli þeirra. Kappaksturinn er góður og galleiðuatriðin sömuleiðis.

Reyndar var ég svolítið ringlaður á því hvernig trommur voru notaðar þarna í galleiðunum. Þrælarnir toguðu á fyrsta slætti af fjórum og fóru til baka á þeim þriðja. Kannski hljómaði þetta ekki nógu vel með hægari takti.

Ég ætlaði að lesa mér til um hvernig trommur voru notaðar í rómverskum galleiðum en komst að því að þær voru líklega ekki notaðar yfirhöfuð. Þar að auki virðast Rómverjar ekki hafa notað galleiðuþræla sem er svolítið mikilvægt atriði í Ben-Hur.

Þegar kom til Rómar var margt undarlegt. Ég var sér í lagi hissa á að sjá keisarann Tíberíus í borginni því mig minnti endilega, og réttilega, að hann hafi verið í Kaprí á þessum tímapunkti.¹

Arabíski kaupmaðurinn sem leikur lykilhlutverk í Ben-Hur virðist nota sömu búninga og við sjáum í Lawrence of Arabia og Spartacus. Eitthvað grunar mig að föt hafi þróast töluvert á nær tveimur árþúsundum. Síðan er ég nokkuð viss um að „Arabar“ hafi verið töluvert öðruvísi þjóðernishópur en sýnt er í myndinni.

Það er merkilegt hve fáir minnast Jesúhluta Ben-Hur. Það er frekar plássfrekur kafli. Það er allt voðalega fyrirsjáanlegt. Það var samt gott að hafa T-laga kross þarna. Ég er samt frekar viss um að timbrið hafi ekki litið út eins og það hafi komið úr sögunarmyllu.

Þó ég sé sáttur við að hafa fengið tækifæri til að sjá Ben-Hur í bíó er það er meira kvikmyndasögulega séð áhugavert heldur en reynslunnar vegna. Myndin er ekki allslæm en ég sé ekki fyrir mér að horfa á hana aftur.

Maltin gefur ★★★⯪.

Óli gefur ★★⯪☆☆🫴.

¹ Af því ég man svo vel eftir Tíberíusi í þáttunum I, Claudius.

Project Hail Mary (2026) ★★★★⯪👍👍

Hvers vegna að senda vísindakennara til að bjarga heiminum?

Ryland Grace er öðruvísi söguhetja. Baksaga hans er að hann reyndi að fóta sig innan vísindaheimsins sem sameindalíffræðingur en þrátt fyrir innsæi og hugmyndaauðgi varð persónuleiki hans til þess að ferill hans brotlenti. Hann virðist hafa fundið köllun sína sem kennari sem kynnir nemendum sínum fyrir leyndardómum alheimsins á skemmtilegan hátt.

Síðan er Grace óvænt kallaður til að bjarga heiminum.

Þó hann sé oft glaðlyndur í gegnum Project Hail Mary er augljóslega djúp sorg í Grace. Hann felur sig á bak við þessa grímu og forðast af öllu afli að takast á við hlutverk sitt og örlög.

Project Hail Mary er á vissan hátt arftaki Amblin-mynda níunda áratugarins. Hún er sumsé meira Innerspace en Interstellar (sem betur fer). Við höfum fengið nokkrar slíkar í seinni tíð. Super 8, Attack the Block og auðvitað Dust Bunny. Þetta er mynd almennt ætluð yngra fólki en fullorðið fólk virðist almennt njóta hennar líka.

Leikstjórar Project Hail Mary eru Christpher Miller og Phil Lord. Ferill þeirra fór á fullt með Cloudy With a Chance of Meatballs en þeir urðu stjörnur fyrir að taka einhverja kjánalegustu hugmynd allra tíma, Legómynd, og búa til frábæra kvikmynd úr henni.

Miller og Lord áttu síðan að gera Star Wars myndina Solo en einhvern veginn fannst Disney það ekki ganga upp og Ron Howard var fenginn til að „bjarga“ málunum. Mikið hefði ég viljað að þeir hefðu fengið að klára sína útgáfu. Toppurinn er samt líklega að þeir hafa skrifað og framleitt, sundur og saman, Spider Verse-myndirnar.

Ég má reyndar til með að nefna að Lord og Miller stigu sín fyrstu skref með sjónvarpsþáttunum Clone High undir handleiðslu Bill Lawrence (Scrubs og Ted Lasso).

Söguhetja Project Hail Mary er í höndum Ryan Gosling og Sandra Hüller (Anatomie d’une chute) er líklega næst mest á tjaldinu. James Ortiz er síðan bjargið sem myndin treystir á.

Vísindi leika auðvitað lykilhlutverk í Project Hail Mary. Það er ekki kafað í smáatriði og líklega er ýmislegt sem ekki gengur alveg upp. Það eru samt ótal skemmtilegar hugmyndir í gangi og það er ekki ólíklegt að ég lesi bókina (eftir Andy Weir) við tækifæri.

Það sem skiptir mestu máli er að Project Hail Mary er jákvæð í garð vísinda. Það er ekki sjálfgefið á tímum þar sem við sjáum endalausar árásir á fólk og stofnanir innan þessa heims.

Þó gaurar eins og Elon Musk kalli eftir meira af svalri tækni og vísindum í vísindaskáldskap þá hefur það sjaldnast verið mikilvægasta hlutverk þessarar bókmenntagreinar (í víðum skilningi þess orðs). Þetta eru bækur, sjónvarpsþættir og kvikmyndir sem setja mikilvæg málefni í nýjan búning til þess að varpa nýju ljósi á þau.

Undir niðri fjallar Project Hail Mary um loftslagsbreytingar af mannavöldum.

Spurningin sem ég tel að myndi vekji er: Af hverju erum við ekki að berjast gegn loftslagsbreytingum af fullu afli þrátt fyrir að við vitum nákvæmlega hvað við ættum að vera gera? Við þurfum ekki að fljúga út í geim til að minnka mögulegan skaða, við þurfum bara að framkvæma hið augljósa og færa fórnir sem eru lítilvægar í stóra samhenginu.

Núna þarf ég að fara aðeins inn á höskuldasvæðið. Ekki sérstaklega alvarlegt en ef þið hafið lesið eitthvað af dómum mínum þá vitið þið hvernig ég er.

Þegar á líður myndina fáum við, óvænt ef við forðumst höskulda, nýja persónu.¹ Það er Rocky, geimvera sem er að reyna að bjarga eigin heimi á sama hátt og Grace ætlar að bjarga okkar heimi. Rocky er andlitslaus kísillífvera (eins og tröllin í Discworld).

Afrekið í hönnuninni á Rocky er að hann er andlitslaus. Það að vekja samkennd hjá áhorfendum með slíkri veru er magnað. Auðvitað reyndi ég, eins og örugglega flestir áhorfendur, að reyna að sjá andlit úr berginu en það er ekki til staðar.

Líklega skiptir höfuðmáli að Rocky er um það bil jafn oft brúða og hann er tölvumódel. Ég held að þetta skipti miklu þegar Grace reynir að eiga í samskiptum við þessa veru. Sambandið hefði örugglega ekki verið jafn mannlegt af Gosling hefði ekki séð félaga sinn.

Það er reyndar oft gagnrýnt hve fljótt þessir vinir ná að gera sig skiljanlega. Sjálfur er ég á að Rocky beri mesta ábyrgð á því enda býr hann yfir ójarðneskri tækni. Aðallega er ég þó sannfærður um að Project Hail Mary hefði ekki verið betri ef við hefðum eytt meiri tíma í þennan þátt myndarinnar.

Þetta vinasamband er auðvitað grunnur Project Hail Mary en stundum fannst mér brandararnir í samspili þeirra full ódýrir. Aftur á móti fannst mér brandarinn með „John Williams-laginu“ ótrúlega skemmtilegur þó enginn annar í salnum virtist fatta hvað var í gangi. Spielberg átti víst þessa hugmynd.

Maltin er almennt hættur stjörnugjöfum en fannst Gosling góður en myndin of löng.

Óli gefur ★★★★⯪👍👍

¹ Ég var reyndar höskuldaður af þrívíddarmódeli af Rocky.

Sigurður Arnar Guðmundsson (1979-2026)

Siggi vinur minn er dáinn.

Þegar ég lít yfir kveðjur okkar Sigga til hvors annars á Facebook rifjast upp einn brandarinn okkar. Við skrifuðum gjarnan að hinn væri „g’zalur“. „Geðveikt svalur“. Brandarinn var auðvitað að við litum okkur sjálfa ekki þeim augum.

Árið 1985-86, þegar ég var í núllbekk í Glerárskóla, vildi ég að hinir krakkarnir héldu að ég hefði séð Star Wars. Þannig að ég leiraði svolítið sem ég tengdi við þessar myndir. Samnemandi minn spurði hvað ég væri að búa til. Ég sagðist vera að gera Loga í steininum. Hann leiðrétti mig strax og sagði mér að það hefði auðvitað verið Hans Óli. Ekki færu þeir að láta aðalhetjuna í steininn. Strákurinn var Siggi.

Nokkrum árum seinna var ég að monta mig af því að hafa séð Batman áður en hún kom í bíó til Akureyrar og hélt því fram að hún væri léleg. Þá ásakaði Siggi mig um að vera á móti henni af því að hún væri orðin svona vinsæl.

Við Siggi vorum sumsé ekki beinlínis vinir í þau sex ár sem ég var í Glerárskóla. Við þekktumst og töluðum saman. Hann bjó í næstu blokk fyrir aftan ömmu og afa í Skarðshlíðinni. Ég man sterkt eftir að hafa horft á hann, ótal sinnum, labba upp að útidyrahurðinni sinni. Ætli ég hafi ekki haft meiri tíma til að stara út um gluggann en krakkar nú til dags?

—

Vinátta okkar Sigga hófst í raun árið 1995, árið eftir að við lukum tíunda bekk. Það sumar fengum við báðir vinnu í Gatnagerð Akureyrar. Mín tilfinning var að við værum á botninum. Jafnaldrar okkur sem höfðu betur tengdar fjölskyldur fengu allavega vinnu sem virtist þægilegri. Jafnvel innandyra. Við áttum samt, öll vona ég, góðar stundir sitjandi í grasinu með lyktinni frá Kaffibrennslunni í loftinu.

Við Siggi fórum ekki saman í framhaldsskóla en við enduðum fljótlega saman á netinu. Nánar tiltekið á Irkinu. Ég þarf væntanlega að segja yngra og eldra fólki að það hafi verið spjallkerfi. Þar tengdumst við raunverulega. Hann var oftast Flat|iner en líka Gandalf og Boba_Fett. Seinna varð hann Siggi_a_God og Sigurður Fáfnisbani á MSN-Messenger.

Vináttan var innsigluð þegar við enduðum í sumarstarfi árið 1998 á golfvellinum á Akureyri. Við vorum aftur saman á botninum. Ekki nægilega vel tengdir til að fá betri störf. Sumir fastir starfsmenn golfklúbbsins voru einmitt mjög uppteknir við að upplýsa okkur um að við værum þriðja flokks. Þannig að við vorum sameinaðir í skítastarfi í skítaveðri.

—

Siggi hafði töluverð áhrif á menningarneyslu mína. Ég hlusta enn á Placebo og Smashing Pumpkins og horfi auðvitað á japanskar kvikmyndir. KoЯn náði mér þó aldrei. Aftur á móti náði ég einhvern veginn að plata hann til að gerast bloggari.

Eygló konan mín talaði reglulega um hve erfitt það gat verið að standa með okkur Sigga, til dæmis þegar við vorum að bíða eftir að vera hleypt inn í bíósal. Hún er nærri þrjátíu sentimetrum lægri en ég og Siggi um fimm sentimetrum hærri en ég. Þannig að samræður okkar fóru oft mjög bókstaflega yfir höfuð hennar.

Siggi gerði mig spenntan fyrir ljósmyndun. Hann lánaði mér fínu myndavélina sína svo ég gæti prufað … sem ég notaði til að taka myndir af nærri bókstaflega öllu í kringum mig, sérstaklega þó innkaupakerrum. Hann sá líka um að taka útskriftarmynd af okkur Eygló (þó uppáhaldsmyndefni hans hafi þá verið kettir). Þegar ég skoða myndirnar mínar eru of fáar af okkur saman og líklega var það svipað hans megin. Við vorum líklegri til að vera bak við myndavélarnar.

—

Ég man alltaf þegar vinkona mín úr stúdentapólitíkinni leiðrétti stafsetningarvillu í einhverju sem ég skrifaði á Facebook og Siggi svaraði með því að gera grín að henni. Ætli hann hafi ekki sagt „Málfarslöggan er dautt“? Fljótlega fór hann að senda mér skilaboð með spurningum sem sýndu að hann var greinilega eitthvað áhugasamur um Hildi. Ætli ég hafi ekki varað hann við að hún hefði meiri áhuga á pólitík en hann.

Þó sambandið þeirra entist ekki lengi eignuðust þau son. Ég held að fólk hafi ekki þurft að þekkja Sigga vel til þess að vita hve mikið hann elskaði Þór. Það heyrðist á því hvernig hann talaði um hann en það sést líka ennþá á myndunum sem Siggi tók af syni sínum.

—

Siggi lærði kvikmyndagerð og stundaði seinna nám í kvikmyndafræði við Háskóla Íslands. Einhvern tímann töluðum við um að vinna saman að heimildarmynd en ekkert varð úr því. Síðustu ár fór hann líka að sjást reglulega í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum. Þá kom það sér vel að hafa sítt hár og skegg.

Við sáum hann flest þegar hann kom fram í síðasta Áramótaskaupi sem „sá fyndni“. Það vakti allavega mikla gleði á mínu heimili. Í sumar gæti verið að við fáum að sjá hann í The Odyssey. Honum þótti ekki leiðinlegt að vera í kringum Christopher Nolan. Mig minnir að hann hafi líka laumast, þrátt fyrir algjört bann, til að taka nokkrar myndir sem hann sagðist ætla að bíða með að birta þar til eftir frumsýningu myndarinnar.

—

Spilakvöld í febrúar 2008. (Óli í svörtum bol, Ásgeir í rauðri skyrtu og Siggi í rauðum bol)

Í gegnum mig kynntist Siggi Starra frænda mínum og svo Ásgeiri. Auðvitað voru kvikmyndir sérstakt sameiginlegt áhugamál okkar allra. Stundum var það líka körfubolti og Siggi var auðvitað langbestur.

Eitt árið áskotnuðust mér miðar á opnunarhátíð kvikmyndahátíðarinnar RIFF og þótti augljóst að fá Sigga með. Eftir á var kokteilboð og við Siggi upplifðum okkur enn og aftur á botninum. Við pössuðum ekki sérstaklega vel í hóp með fína og fræga fólkinu. Lukkulega var Ásgeir á staðnum og gerðist stuðpúðinn okkar.

Síðasta skiptið sem ég veit að við Siggi og Ásgeir vorum allir saman var árið 2015 þegar Bíó Paradís sýndi Back to the Future þríleikinn á einu kvöldi. Það var ekki fyrsta þrefalda bíósýning okkar því tíu árum fyrr voru þeir með mér á Tarantino-kúngfúkvöldi.

Í gegnum árin fórum við Siggi sundur og saman eftir því hvar við bjuggum og hverjar aðstæður okkar voru. Það sem gerði okkur svona líka hvor öðrum varð stundum til þess að við misstum stundum samband um tíma.

Eftir að Ásgeir lést í fyrra jukum við Siggi samskipti okkar. Við reyndum okkar besta. Við áttum okkar lengsta spjall í langan tíma þegar ég fékk hann í heimsókn. Þá rifjaðist upp að Siggi hefði gerst fráhverfur kjötáti þannig að ég gat glaður eldað fyrir hann chili án kjöts. Sem minnti okkar á skemmtilegar minningar af fyrsta skiptinu sem ég eldaði fyrir hann í Stekkjargerðinu á síðustu öld. Mig grunaði reyndar alltaf að hann hafi gerst duglegri í eldamennskunni eftir að við Eygló gerðum svolítið grín að honum fyrir aðgerðarleysi í þeim málum.

Siggi var reyndar almennt hrifnari af bakstrinum mínum, sérstaklega skúffuköku með frosting og honum þótti betra þegar það var ennþá hægt að finna fyrir sykrinum í kreminu. Skrýtið hvað maður man.

Rétt áður en hann dó passaði ég mig á að minna Sigga á að ein eftirlætismynd hans, Sjö samúræjar, yrði sýnd í Bíó Paradís. Þar sem hann var mun betur að sér í Kurosawa en ég hlakkaði mig til að fá hann til tala um myndina við mig og son minn. Því miður hætti hann við á síðustu stundu.

Ég man eftir óraunveruleikatilfinningunni sem ég fann fyrir í fyrra þegar ég þurfti að bæta við dánarári fyrir aftan fæðingarár Ásgeirs. Ég trúi varla að ég þurfi að gera það aftur. Líklega myndi ég ekki orða þetta svona ef ég væri að skrifa minningargrein í Moggann en frá því að ég heyrði að Siggi væri dáinn hefur mig langað til að öskra. Þetta er sambland af sorg og gremju. Ég hef engin skýrari orð til að lýsa tilfinningum mínum.

Siggi vissi hluti um mig sem ég held að enginn annar hafi vitað og að sumu leyti skildi hann mig betur en aðrir geta mögulega gert. Það er gap í lífi mínu þar sem Siggi var áður.

Við Eygló sendum dýpstu samúðarkveðjur til fólksins hans Sigga, Sigþórs bróðurs hans og Völu systur hans og fjölskyldna þeirra, Jóns stjúpföður hans og Guðrúnar móður hans. Fyrst og fremst er Þór, í faðmi móður sinnar, í huga okkar.

The Quiet Girl (2022)★★★★⯪👍👍

Níu ára írsk stúlka af barnmörgu heimili er send úr sveit út í aðra sveit.

Það er óneitanlega skrýtið að horfa á mynd um unga stúlku sem fer út í sveit eftir þá umfjöllun um íslensk fósturheimili. An Cailín Ciúin er samt aðeins öðruvísi enda um frændfólk að ræða.

Myndin er nær eingöngu á írsku. Það eru einstaka persónur sem tjá sig á ensku og aðeins fleiri sem sletta stöku ensku orði.

An Cailín Ciúin er falleg og einföld mynd um gildi þess að koma vel fram við börn.

Óli gefur ★★★★⯪👍👍

Small Things Like These (2024)★★★★⯪👍👍

Hvað gerist ef góðir menn loka augunum?

Ef þú sest niður og horfir á írska mynd sem gerist á tuttugustu öldinni er ekki alltaf auðvelt að giska nákvæmlega hvaða áratug um sé að ræða. Í Small Things Like These kom stærsta vísbendingin í formi dægurlags. Síðan leikur myndin sér líka að þessu tímaleysi.

Cillian Murphy og Emily Watson leika aðalhlutverkin í Small Things Like These sem byggir á samnefndri bók. Aðalpersónan er fjölskyldufaðir í litlum bæ í suðausturhluta Írlands. Áskorun hans er að sætta fortíð sína og samtíð.

Það má alveg segja að Small Things Like These kallist á við hryllingsmyndina Fréwaka. Eða, öllu heldur, myndirnar sína báðar hvað það er sem írskt kvikmyndagerðarfólk telur mikilvægast að fást við í dag.

Small Things Like These gerir hlutina auðvitað allt öðruvísi. Hún er eins og aðalpersónan. Hæglát og lætur ekki mikið yfir sér en undir niðri ólgar sama reiði og í Fréwaka.

Ben Affleck og Matt Damon eru meðal framleiðenda Small Things Like These.

Óli gefur ★★★★⯪👍👍.

Lola og Holly (og Candy)

Tónlistarmaðurinn Moby var nýlega að tjá sig um Kinks-lagið Lola. Hans túlkun er að það sé transfóbískt. Ég er ekki alveg sammála.

Það flækir málið töluvert að á þessum tíma hafði fólk ákaflega takmarkað orðfæri þegar það vildi tjá sig um þessi málefni. Það getur því verið erfitt að sjá hvort eitthvað hafi verið 1) meint á særandi hátt, 2) óvart særandi, 3) hlutlaust orðalag eða 4) kærleiksríkt.

Það getur vissulega verið stuðandi að hlusta á Lola með nútímaeyrum. Orðalagið virkar meiðandi. Allavega ef við erum á því að hér sé fjallað um manneskju sem skilgreinir sig sem konu. Sú túlkun er ekki sjálfgefin.

Í bókinni God Save The Kinks fjallar höfundurinn Rob Jovanovic um grein í Record Mirror frá 1970 og segir:

Ray [Davies] was questioned about whether Lola was a man or a woman, but he avoided giving a straight answer, concluding with ‘It really doesn’t matter what sex Lola is, I think she’s alright.’

Það er áhugavert að Ray kom sér undan því að nota hefðbundnar skilgreiningar á kyni. Í nútímanum erum við líka í þeirri hættu að hengja okkur í einfaldar skilgreiningar. Er Lola trans eða ekki? Hún gæti verið það. Lola gæti líka skilgreint sig sem samkynhneigðann karlmann sem stundum bregður sér í gervi konu. Kannski var Lola kynsegin? Möguleikarnir eru ótalmargir.

Þetta minnir auðvitað líka á lag Lou Reed Walk on the Wild Side. Í þeim texta er fjallað um fimm manneskjur. Þó við vitum nákvæmlega hvaða manneskjur er verið að fjalla um þá vitum samt ekki nákvæmlega þær hefðu skilgreint sig. Þeim skorti orðin sem við eigum núna.

Við gætum tekið línurnar sem fjalla um Holly sem rangkynjun en í mínum huga er þetta saga af því að koma út úr skápnum. Það mætti jafnvel kalla þetta endurfæðingu.

Holly came from Miami, F.L.A.
Hitch-hiked her way across the U.S.A.
Plucked her eyebrows on the way
Shaved her legs and then he was a she

Af þeim sem fjallað er um í Walk on the Wild Side vitum við mest um Holly Woodlawn. Henni er rétt lýst sem trans konu en hún notaði greinilega stundum orðalag um sjálfa sig sem ég myndi ekki nota um hana.

Annars er önnur tenging milli Walk on the Wild Side og Lola. Fólk hefur komið fram með þá tilgátu að Lola sé Candy Darling, trans kona sem Ray Davies hitti á sínum tíma. Það er sú Candy sem Lou Reed söng um. Samkvæmt Ray er þetta samt ekki raunin.

Hvorugt þessara laga er fullkomið og ekki höfundarnir heldur. Þau er þó heimild um að samfélögin sem þessir menn hrærðust í endurspegla ekki þá ímynduðu fortíð sem oft er talað um þar sem „karlmenn voru karlmenn og konur voru konur“ og engum hefði dottið í hug að flækja málin. Sú fortíð var aldrei til.

Umræðan um Lola hefur þó ljóstrað upp þeim óvæntu upplýsingum að bræðurnir Ray og Dave Davies tala stundum saman. Það er allavega jákvætt.

Annars má alltaf taka fram að ef það sem ég segi um trans fólk stangast á við það sem trans fólk segir sjálft eru allar líkur á að ég hafi rangt fyrir mér.

Fréwaka (2024) ★★★★★👍👍

Þrátt fyrir erfið persónuleg mál gerist kona heimahjálp í dreifbýli þar sem írska er ráðandi tungumál (Gaeltacht).

Hey, ég lærði þjóðfræði á Írlandi og hef áhuga á írskri sögu og menningu. Gæti verið að ég heillist af hryllingsmynd sem byggir á öllu þessu? Ekki nema það sé vel gert og það er vel gert í Fréwaka (orðið þýðir víst rætur á írsku).

Það hjálpar örugglega að þekkja írska menningu til að skilja hvað er á seyði en ég efast um að það sé nauðsynlegt til að kunna að meta Fréwaka. Það er samt ágætt að rifja upp fyrir áhorfið hve þrúgandi áhrif kaþólsku kirkjunnar voru á Írland tuttugustu aldarinnar, sérstaklega fyrir konur.

Fréwaka er eftir Aislinn Clarke. Aðalhlutverkin eru í höndum Clare Monnelly (Moone Boy) og Bríd Ní Neachtain (Banshees of Inisherin).

Mig langar að segja meira en mér þætti betra að fólk leyfði myndina að koma sér á óvart.

Í Fréwaka sjást annars hefðbundnir Músarindilsdagsbúningar. Á annan í jólum var víst hefð að veiða smáfuglinn.¹ Það var bannað alla aðra daga en það var mjög táknrænt að veiða einn akkúrat þennan dag. Það er ekki alveg ljóst hvað þetta átti að tákna en þarf allt táknrænt að tákna eitthvað?

Ég man ekki eftir að hafa lifað mig jafn innilega inn í hryllingsmynd og Fréwaka. Andrúmsloftið var algjörlega yfirþyrmandi. Frábær.

Óli gefur ★★★★★👍👍.

¹ Músarindill er víst vísindalega séð Troglodytes troglodytes.

Chuck Norris og brandararnir

Á níunda áratugnum var eftirspurn eftir myndbandsspólum slík að nokkur framleiðslufyrirtæki (s.s. Cannon) dældu út efni. Sumt átti viðkomu í bíóhúsum en annað fór beint á leigurnar.

Í gegnum þessar ódýru myndir urðu til minniháttar stjörnur. Ein af þeim var Chuck Norris. Hann virtist leika aðalhlutverkið í cirka þremur myndum sem voru sífellt endurgerðar með mismunandi nöfnum. Samkvæmt kunnugum þá er víst hægt að leysa flest vandamál með hringsparki.

Það getur varla verið að ég hafi komist hjá því að sjá neina þeirra. Ég sá nefnilega töluvert af drasli en ég man ekki eftir einni einustu. Eina áhorfið sem ég hef skráð á mynd með Chuck Norris skv. Letterboxd er DodgeBall og ég var búinn að gleyma að hann væri þar. Líklega sá ég einhverja þætti af Walker: Texas Ranger en það vissu allir að þetta væri fjöldaframleitt drasl.

Hillan sem innihélt myndir með Chuck Norris og öðrum álíka leikurum á myndbandaleigum var eitthvað til að forðast. Það var til fólk sem fílaði þær en flestir komust yfir það tímabil í lífi sínu og/eða nálguðust þær með meiri húmor en aðdáun.

Á einhverjum tímapunkti virðist Chuck Norris hafa haldið því fram að hann væri sexfaldur heimsmeistari í karate. Þegar á leið fór fólk að setja spurningarmerki við þessa staðhæfingu. Hún er nefnilega augljóslega ósönn. Það undirstrikar líka punktinn minn. Fólk tók Chuck Norris ekki alvarlega. Ástæðan fyrir því að hann var yfirhöfuð í DodgeBall er að hann var brandari.

Sem leiðir okkur að „staðreyndum um Chuck Norris„. Þetta eru brandarar sem náðu líklega hápunkti sínum í kringum 2006. Formúlan var að koma með fáránlegustu mögulegu staðhæfingu um ofurkarlmennsku og yfirfæra hana á hallærislegustu hasarmyndastjörnu níunda áratugarins.

Þetta var angi af sömu menningu og færði okkur rikkrólið þar sem fólk var platað til að smella á hlekk tónlistarmyndbandið Never Gonna Give You Up með Rick Astley.

Chuck Norris er með ísbjarnarmottu heima hjá sér, björninn er ekki dauður, hann bara þorir ekki að hreyfa sig.
Chuck Norris getur grætt lauk.
Chuck Norris getur sigrað sólina í störukeppni.

Þegar á leið áttaði ég mig á að fólk var farið að taka þessa brandara alvarlega. Það hélt að forsendan væri sú að Chuck Norris væri í raun aðdáunarverður harðjaxl. Aðallega var þetta yngra fólk sem hafði ekki lifað og hrærst í myndbandaleigumenningu níunda áratugarins.

Þegar hann lést sá ég fljótlega endurteknar hlægilegar staðhæfingar um að Chuck Norris hefði raunverulega verið sexfaldur heimsmeistari í karate. Því miður er erfiðara að afsanna slíkt en sanna. Ég reyndi samt.

Það er margt óljóst í þessu en mér sýnist að Chuck Norris hafi sigrað árið 1968 og/eða 1969 í móti sem kallaðist Long Beach International Karate Championships. Sumsé alþjóðlegt mót frekar en heimsmeistaramót. Keppendur hafa þó væntanlega ekki komið víðsvegar að því þarna var um að ræða aðra tegund af karate en er víst algengust í Asíu (karate er víst vinsæl í sumum löndum þar). Frá árinu 1970 hefur aftur á móti verið til alvöru heimsmeistarakeppni í karate sem Norris virðist aldrei hafa sigrað.

Það hljómar ekki hættulega að gera hetju úr afdönkuðum hasaramyndaleikara en Chuck Norris nýtti sér athyglina til að tala fyrir hugðarefnum sínum. Hann var öfgahægrisinnaður vísindaafneitari sem vildi helst að Bandaríkin væru duglegri að drepa fólk.

Rick Astley virðist aftur á mót vera fínn gaur og Never Gonna Give You Up er ágætis popplag sem mátti alveg við framhaldslífi.

Pink Floyd – The Wall (1982) ★★★★⯪👍👍

Rokkstjarna í tilvistarkreppu reynir að átta sig á sjálfum sér og eigin lífi.

Ég er í raun ekki mjög stór aðdáandi Pink Floyd. Ég er hrifnastur af Wish You Were Here og nokkrum lögum af The Wall. Í raun bjóst ég ekki við að heillast af Pink Floyd – The Wall. Annars hefði ég líklega séð hana miklu fyrr.

Aðalhlutverk Pink Floyd – The Wall er í höndum Bob Geldolf. Persóna hans heitir Pink Floyd sem er vísun í texta Have a Cigar (eða atviksins sem texti lagsins fjallar um). Rúmum fjörutíu árum seinna er líklega erfitt að skilja hve undarlegt þetta leikaravel var. Bob Geldof var pönkari og pönkarar voru ekki sérstaklega hrifnir af framúrstefnulegu rokki hljómsveita eins og Pink Floyd.

Frægasti leikari Pink Floyd – The Wall er Bob Hoskins sem leikur umboðsmanninn. Christine Hargreaves sem leikur mömmuna var þó mögulega frægari í heimalandinu því hún var víst í Krýningarstræti. Persóna Joanne Whalley (seinna bandstrik Kilmer og enn seinna ekki lengur bandstrik Kilmer) er svo lítilvægt að hún fær ekki einu sinni nafn heldur er bara ein af fjórum „Groupies“.

Pink Floyd – The Wall virkar ákaflega sjálfsævisöguleg. Það er ekki alveg jafn augljóst á plötunni sjálfri þó margir textar gefi það til kynna. Það er allavega erfitt að hlusta á Mother og velta ekki fyrir sér hvernig sambandi höfundarsins við móður sína var háttað.

Mamma’s gonna make all of your nightmares come true
Mamma’s gonna put all of her fears into you

Höfundur textans og handrits Pink Floyd – The Wall er Roger Waters. Bakgrunnur hans minnir óneitanlega á aðalpersónuna. Það er líka þannig að þó rokkstjarnan sé kölluð Pink heyrði ég hann örugglega nokkrum sinnum nefndan Roger.

Þó Waters sé augljósa fyrirmyndin má líka sjá Pink sem vísun í stofnanda Pink Floyd sem heimurinn þekkti sem Syd Barrett en var alltaf Roger heima hjá sér. Það er líka auðvelt að sjá tengslin milli aðalpersónunnar og frægu ljósmyndarinnar af því þegar Barrett birtist í Abbey Road þar sem fyrrverandi félagar hans voru að taka upp Wish You Were Here. Á þeirri mynd sést að hann hefur rakað af sér hár og augabrúnir.

Þó held ég að aðalpersónan sé meira og minna Waters sjálfur og að vísanirnar í Barrett tákni frekar ótta hans við að enda jafn firrtur og gamli félagi hans var á þeim tímapunkti. Veggurinn sjálfur táknar margt en aðallega firringuna, það að vera úr tengslum við allt og alla.

Pink Floyd – The Wall er bæði leikin og teiknuð. Alan Parker er leikstjóri myndarinnar en Gerald Scarfe sá um teiknimyndahluta hennar (sem minnir á köflum á Wizards eftir Ralph Bakshi). Helsta afrek myndarinnar er að þó hlutarnir séu ákaflega ólíkir þá er hún ekki sundurlaus heldur myndar sterka heild.

Mín upplifun af Pink Floyd – The Wall er að þarna hafi listamaðurinn verið að bera sál sína. Myndin sem við fáum af honum er ekki beinlínis falleg en hún virðist vera heiðarleg. Það er auðvitað allt önnur spurning hve mikinn sannleik er raunverulega að finna þarna.

Pink Floyd – The Wall er besta útgáfan af því sem ég ímyndaði mér að hún gæti verið. Hún er að mörgu leyti frumúrstefnulegt, progg, rokk í kvikmyndaformi. Miðað við hve mishrifið fólk er af slíkri tónlist er ekki skrýtið að myndin veki blendin viðbrögð.

Maltin gefur ★★⯪☆.

Ebert gefur ★★★★.

Óli gefur ★★★★⯪👍👍.

Hard Boiled (1992) ★★★★☆👍👍

Lögga í Hong Kong skýtur fyrst og skýtur svo aftur og aftur.

Það er skammarlegt að ég hafði ekki séð neinar myndir John Woo nema tvær af þeim bandarísku, sumsé Broken Arrow og Mission Imposssible 2. Það var ekki gott aðgengi að Hong Kong hasarmyndum á Akureyri.

Hard Boiled er almennt ótrúlega heimskuleg mynd. Það er ekki minnsta vit í neinu. Hasarinn er aftur á móti svo góður og fyndinn að mér varð alveg sama.

Chow Yun-fat og Tony Leung leika aðalhlutverkin en Philip Kwok er sérstaklega eftirminnilegur sem „Mad Dog“. John Woo leikur barþjón sem er fyrrverandi lögga og vinur aðalpersónunnar.

Ég þykist sjá smá áhrif frá Miami Vice á Hard Boiled. Hún minnti mig líka töluvert á þættina Hunter um samnefnda löggu sem endaði yfirleitt á að drepa glæpamennina í stað þess að handtaka þá. Þetta var svo yfirgengilegt að einn þátt snerist alveg sérstaklega um að Hunter leyfði einum óþokka að lifa.

Það hefði kannski mátt skera fimmtán mínútur af Hard Boiled.

Óli gefur ★★★★☆👍👍

Pfau – Bin ich echt? (2025) ★★★★☆👍

Austurískur maður byrjar að tapa sjálfum sér vegna þess að hann eyðir dögum sínum í að leigja sig út.

Pfau: Bin ich echt? er á svipuðum slóðum og Rental Family. Munurinn er að þessi keyrir á húmor en hin á tilfinningum. Það mætti alveg spyrja hvort ég væri hrifnari af þessari ef ég hefði séð hana á undan. Allavega fínasta fyndnimynd.

Óli gefur ★★★★☆👍.

Marty Supreme (2025) ★★★★⯪👍👍

Um miðja síðustu öld lendir frekar pirrandi borðtennisspilari ýmsum í hremmingum sem eru oft honum sjálfum að kenna.

Hvernig er hægt að hafa söguhetju sem er ótrúlega fráhrindandi í tvo og hálfan klukkutíma án þess að áhorfendur séu farnir að hatast við hann og myndina sjálfa? Mögulega hjálpar að hafa Timothée Chalamet í hlutverkinu? Svo er mikilvægt að þó Marty sé óþolandi þá er oft traðkað á honum.

Fólk segir margt að Timothée Chalamet hafi tapað Óskarsverðlaununum sem besti leikari af því að hann vildi vinna. Hann virðist ekki skilja að fólk vill helst verðlauna þann leiksigur að þykjast ekki vilja vinna.

Tónlistarvalið í Marty Supreme er óvenjulegt en skemmtilegt.

Óli gefur ★★★★⯪👍👍

Herz aus glas (1976) ★★★⯪☆👍

Missir ómissandi manns umturnar daglegu lífi í bæversku þorpi á átjándu öld.

Ég veit ekki. Werner Herzog á að hafa dáleitt leikara Herz aus glas í von um … eitthvað. Kannski tókst honum það. Allavega er þetta undarleg mynd. Svo er það líka að fólk virðist oft ekki átta sig á að leikstjórinn er viljandi fyndinn. Ég er samt ekki alveg viss um hvenær það er óvart en ég hló reglulega.

Glerblástursatriðin eru sérstaklega flott.

Óli gefur ★★★⯪☆👍 en á mjög óræðan hátt.

Hamnet (2025) ★★★⯪☆👍

Ungur lærdómsmaður á tímum Elísabetar I reynir að finna útrás fyrir sköpunarþörf sína og við fylgjumst með vanræktu fjölskyldu hans.

Ég bjóst einhvern veginn við Anne Hathaway en Jessie Buckley leikur hér Agnes(i) sem giftist William Shakespeare (Paul Mescal). Eiginkonan fær jákvæðari meðferð í Hamnet en oft áður þó ég sé ekki sannfærður um að það hefði verið henni að skapi.

Hamnet er ekki sögulega nákvæm mynd. Það hjálpar ekki heldur rosalega að þekkja þekkja söguna af Amlóða.

Lengst af er Hamnet voðalegt „meh“ en undir lokin er atriði sem réttlætir tilvist hennar. Ég get samt ekki sagt að myndinni hafi tekist að svara grundvallarspurningunni um tengsl Hamnet og Hamlet.

Óli gefur ★★★⯪☆👍

There’s Something About Mary (1998) ★★★⯪☆👍

Maður einn á erfitt með að komast yfir fyrstu ástina og kemst að því ástinni fylgja ýmsar hættur.

Þar sem við stóðum fyrir utan bíósalinn komu foreldrar með tvær dætur sínar. Ég var svolítið hissa en aldurstakmarkið er víst bara sex ára þó flest lönd setji það hærra. Ég velti fyrir mér hvort foreldararnir hefðu séð There’s Something About Mary áður. Líklega var þetta áhugaverð reynsla fyrir fjölskylduna.

Farelly-bræðurnir slógu í gegn með Dumb and Dumber en Kingpin var álitin mislukkuð. Síðan kom There’s Something About Mary. Hún var hálfgerð sprengja þegar hún kom. Það að vera í troðfullum bíósal og bregðast við með öllum á sama tíma þegar, þið vitið, gerðist var magnað.

There’s Something About Mary hefur ekki enst sérstaklega vel. Núorðið finnst mér að fólk tali meira um Kingpin. Það eru mörg mjög fyndin atriði í myndinni. Þau eru bara eiginlega of fá til að standa undir heildinni. Það hefði örugglega mátt stytta hana frekar mikið.

Söguþráðurinn í There’s Something About Mary er þéttari en mætti halda. Við enduráhorf er hægt sjá hve þétt pússlin falla saman. Ekki að það skipti höfuðmáli.

Cameron Diaz fær ekki að gera sérstaklega mikið í myndinni. Hún er bara rosalega sæt og hefur sömu áhugamál og karlmenn sem þeim finnst ómótstæðilegt.

Ben Stiller er fínn. Christ Elliott er eins og hann er gjarnan. Matt Dillon er ekki eins og hann er vanalega. Keith David á frábært innslag.

Maltin gefur ★★☆☆ (sjálfum sér líkur)

Óli gefur ★★★⯪☆👍

Play Dirty (2025) ★★⯪☆☆🫳

Frægasti¹ þjófur í heimi þarf að takast á við sitt erfiðasta verkefni.

Wikipedia er með þennan þægilega lista yfir leikara sem hafa reynt við hlutverk ofurþjófsins Parker.

Lee Marvin (Point Blank)
Jim Brown (The Split)
Robert Duvall (The Outfit)
Peter Coyote (Slayground)
Mel Gibson (Payback)
Jason Statham (Parker)

Það sem ég hef heyrt frá aðdáendum bókaseríunnar er að enginn leikari eða kvikmynd hafi náð kjarna persónunnar Parker því í öllum tilfellum var hann fegraður á einhvern hátt.

Shane Black leikstýrir Play Dirty og skrifaði handritið. Mér sýnist hann hafa gengið langt í að gera aðalpersónuna eins andstyggilega og mögulegt er, fékk meira að segja Mark Wahlberg í hlutverkið.

Af öðrum leikurum má helst nefna Tony Shaloub, Dermot Mulroney, Keegan-Michael Key, LaKeith Stanfield og Rosa Salazar.

Málið er að það er næstum góð mynd falin inni í Play Dirty. Það er svo margt sem hefði verið hægt að hliðra til og gera betur. Aðallega kannski stytta. Kannski er málið samt að aðalpersónan er það ógeðfelld að ég verð bara næstum sjálfkrafa fráhverfur myndinni.

Óli gefur ★★⯪☆☆🫳

¹ Það er ákveðin þversögn í að vera bæði frægur og fær þjófur.

Cold Storage (2026)★★★☆☆👍

Hvað gæti farið úrskeiðis þegar þú opnar geymslufyrirtæki í fjalli sem var holað út til þess að geyma myrkraverk Bandaríkjahers?

Margt.

Cold Storage er nokkurn veginn það sem hún þykist vera. Létt poppkornsmynd með hryllingsívafi. Joe Keery (Stranger Things) er góður sem miðpunktur myndarinnar. Georgina Campbell (Barbarian) er samstarfskona hans. Vanessa Redgrave er viðskiptavinur. Liam Neeson og Lesley Manville vita hvað er á seyði.

Óli gefur ★★★☆☆👍.

La petite dernière (2025) ★★★★⯪ 👍👍

Ung frönsk kona af alsýrskum uppruna reynir að þrífast í samfélagi sínu þó hún eigi erfitt með að finna sig í tilætluðu kynhlutverki.

Litla systirin er ein af þessum myndum sem ég vel bara út frá jákvæðri einkunn á Letterboxd. Ég fór án þess að vita nokkuð. Hún greip mig alveg frá upphafi. Í lokaatriðinu nær einföld gjöf að segja svo margt.

Óli gefur ★★★★⯪ 👍👍

Jeanne Dielman, 23, quai du Commerce, 1080 Bruxelles (1975) ★★★★★👍👍🖖

Belgísk húsmóðir sinnir heimilinu, syninum og hjáverkum í um tvöhundruð mínútur.

Frá árinu 1952 hefur Sight & Sound birt lista yfir bestu myndir allra tíma. Þessir listar hafa mótað álit fólks á kvikmyndum. Lengst af var Citizen Kane á toppnum en árið 2012 skaust Vertigo efst.¹ Himinn og jörð skóku síðan árið 2022 þegar Jeanne Dielman, 23, quai du Commerce, 1080 Bruxelles fór á toppinn.

Það eru örugglega margar ástæður fyrir þessum umhleypingum. Það sem ég held að skipti mestu máli er að gagnrýnendum finnst núorðið skemmtilegast að benda áhorfendum á myndir sem það hefur ekki séð áður frekar en að hylla gömlu goðin. Ekki man ég eftir að hafa heyrt um Jeanne Dielman áður en ég sá hana á þessum lista.

Ég bjóst sumsé ekki við að ég myndi sjá bestu mynd allra tíma þegar ég fór á Jeanne Dielman á Svörtum sunnudögum í Bíó Paradís. Fólk mælir almennt með að sjá hana í bíó af því að heima við er of mikil freisting að kíkja á síma (þó sumir nú til dags haldi að það sé allt í lagi í bíó). Fókus er nauðsynleg til að njóta hennar.

Það sem er skrýtnast við Jeanne Dielman er að mér leiddist aldrei. Þetta er mynd þar sem kona snýr bakinu í myndavélina til að vaska upp í rauntíma. Af hverju fór ég ekki strax að geispa? Aðallega leið mér eins og við áhorfendur værum að gægjast.

Í Jeanne Dielman verða lítilvæg atriði að áhugaverðum gátum. Hvað kom fyrir kartöflurnar? Af hverju gerði hún þetta en ekki hitt. Bíó í hægferð.

Stóri leyndardómurinn er hins vegar hvað gerðist. Ég gat ekki fundið útúr því. Aftur á móti slysaðist ég til að fá skýringu leikstjórans sjálfs, hennar Chantal Akerman, í athugasemd „b.“ í Wikipediugreininni um Jeanne Dielman.

Það eina sem ég hef fram að færa sem er á mörkum hins vitræna er að mér líkaði við formin í Jeanne Dielman. Almennt er myndavélinni stillt upp þannig að umgjörðin er öll hornrétt. Þetta er meira og minna kassalaga. Það magnar um hreyfingarleysi myndavélarinnar.

Óli gefur ★★★★★👍👍🖖 en er ekki á því að þetta sé besta mynd allra tíma.

¹ Vertigo gekk í gegnum tímabil þar sem erfitt var að sjá hana og eftir að hún varð aftur aðgengileg byrjuðu allir að slefa yfir henni. Hún er ekki á toppnum yfir mínar uppáhalds Hitchcock myndir.

Donnie Darko (2001) ★★★★☆👍👍

Unglingur á við tilfinningavanda að stríða og reynir að leysa gátur alheimsins.

Það var skemmtilegt að sjá aðra Gyllenhall-mynd svona fljótt eftir The Bride! Jake og Maggie leika einmitt systkini í Donnie Darko. Mary McDonnell er mamma þeirra. Drew Barrymore (einn framleiðandi myndarinnar) og Noah Wyle eru kennarar. Jena Malone er nýja stelpan í skólanum. Patrick Swayze er vel valinn í óvenjulegt hlutverk. Við fáum líka Seth Rogen í hlutverki sem sýnir að hans ferill hefði alveg getað leitt eitthvað allt annað.

Á nokkrum tímapunktum fann ég fyrir aldri mínum í bíósalnum. Þegar forsetaframbjóðandinn George H.W. Bush fór að tala um Panama og hve frábær Noriega væri hló ég innilega. Gunnsteinn sagði að ég hafi síðan verið algjörlega einn um að fatta þegar rithöfundinum Graham Greene var ruglað saman við nafna sinn leikarann.

Donnie Darko sveif framhjá mér líkt og flestum öðrum á sínum tíma. Fáar myndir sem voru frumsýndar í kringum 11. september 2011 græddu á því og það hjálpaði ekki að það er vísun í flugslys snemma í myndinni.

Ásgeir vinur var meðal þeirra fyrstu sem hreifst af Donnie Darko og mælti örugglega ítrekað með.¹ Hún endaði á áhorfslistanum mínum en líklega beið hún því ég mundi aldrei hvort hann hefði verið að tala um Darko eða Brasco.

Það er eiginlega ekki séns að tala meira um Donnie Darko án þess að höskulda dálítið. Ef þið hafið ekki séð hana látið ykkur duga að vita að hún er gölluð en góð.

Þegar ég sá Donnie Darko loksins féll ég alveg fyrir henni. Lagavalið í endinum, útgáfa Michael Andrews og Gary Jules á Tears For Fears laginu Mad World, er einstaklega áhrifamikið.

Donnie Darko gerist árið 1988 og, ef mér yfirsést ekkert, eru öll dægurlögin í myndinni frá nýbylgjuhljómsveitum. Það er kannski sérstaklega viðeigandi að nota Love Will Tear Us Apart því það parast ákaflega vel við upprunalegu útgáfu Tear For Fears á Mad World. Sumsé það hvernig örvænting textans er falin með tónlist sem gefur til kynna miklu hressara innihald.

Donnie Darko hefur verið löstuð og lofuð eftir því sem liðið hefur verið á öldina. Það er jafnvel sagt að hún upphefji sjálfsmorð. Ég held ekki. Til dæmis verður ljóst við annað að áhorf að „lausn“ Donnie er ákaflega gölluð.

Patrick Swayze verður ekki afhjúpaður í nýrri tímalínu. Gretchen mun kannski lifa en hvað með mömmu hennar? Hefði ekki verið betra að fara einhverjar aðrar leiðir? Allavega reyna? Er ákvörðun hans byggð á ást eða ótta? Hann skilur allavega eftir veröld í óreiðu.

Ég er hrifinn af grunnhugmyndinni í Donnie Darko. Lúppan er vel heppnuð. Tilvistarspekin er óspennandi. En hún hittir í tilfinningarnar.

Maltin gefur ★★☆☆.

Óli gefur ★★★★☆👍👍

¹ Það hefur líklega glatt Ásgeir hvernig Donnie Darko kallast, óviljandi samkvæmt leikstjóranum Richard Kelly, á við Jimmy Stewart myndina Harvey (1950).

Scarface (1983) ★★★☆☆🫴

Andkommúnískur innflytjandi reynir við ameríska drauminn og ætlast síðan til þess að litli vinur hans komi honum úr klípu.

Af einhverri ástæðu hef ég aldrei séð upprunalegu Scarface þannig að ég get ekki borið myndirnar saman. Aftur á móti mundi ég sterkt eftir upphafstexta þessarar útgáfu þó ég sé nokkuð viss um að ég hafi aldrei séð hana áður.

Samkvæmt umræddum upphafstexta Scarface voru um 25 þúsund glæpamenn í hópi 125 þúsund kúbanskra flóttamanna sem Castro leyfði að að fara til Bandaríkjanna. Þetta virðast vera gríðarlegar ýkjur sem skýrast væntanlega bæði af ummælum Fidel sjálfs og fordómum Bandaríkjamanna. Hins vegar var margt flóttafólkið hinsegið og sérstaklega trans.

Handritshöfundur Scarface átti sjálfur í löngu persónulegu sambandi við eina aðalpersónu myndarinnar, þ.e.a.s. kókaín, og fylgdi greinilega möntrunni „skrifaðu það sem þú þekkir“. Það er freistandi að kenna Oliver Stone um ruglið í upphafstextanum enda er hann frægur fyrir að vera meðtækilegur fyrir samsæriskenningum.

Scarface er mjög síns tíma að því leyti að einstaklega fáir Kúbverjar sjást í myndinni.¹ Ángel Salazar og Steven Bauer² eru stóru undantekningarnar. Sama gildir um persónur sem eiga að vera frá Kólumbíu.

Það er sumsé óhóflegt magn af brúnku notað í Scarface á leikara sem almennt eru taldir hvítir. Flestir þessir leikarar eru af ítölskum ættum, Al Pacino (Tony Örfés), Mary Elizabeth Mastrantonio, F. Murray Abraham³ og Robert Loggia falla í þann flokk. Sá síðastnefndi er sérstaklega vandræðalegur í hlutverki Lopez.⁴

Umfram allt er þetta bara kjánalegt og gerir mér erfitt fyrir að taka þessar persónur alvarlega. Síðan er þetta væntanlega stór hluti af ástæðunni fyrir því að spænskumælandi persónur Scarface tala nær eingöngu ensku sín á milli. Hvaða máli skiptir það? Til dæmis að persónur sem eiga erfitt með að tjá sig á ensku ættu að vera mun málfærari á spænsku. Það hefur áhrif á hvernig við upplifum þær.

Al Pacino og De Palma voru víst báðir á móti því að Michelle Pfeiffer yrði fengin til að leika konuna sem Tony fellur fyrir. Það skilst kannski ef við höfum í huga að stærsta mynd hennar fram að þessu var Grease 2.⁵ Scarface gerði hana auðvitað fræga.

Í fyrsta atriðinu þar sem er bandaríska innflytendaeftirlitið er að yfirheyra Tony heyrði ég mjög kunnuglega rödd en kannaðist ekki við leikarann þegar hann birtist. Svo tók ég eftir sá leikari átti ekki röddina sem var notuð fyrir hann. Ég giskaði að á bak við tjöldin hefði þetta verið Jack Warren en þetta var víst Charles Durning. Síðan talar Dennis Franz víst líka fyrir annan leikara í atriðinu.

Richard Belzer kemur fram í hlutverki grínista (sem hann var). Ég tók alls ekki eftir c. 13 ára gömlum Brett Ratner (sem leikstýrði Melania) svamlandi um í bakgrunni sundlaugaratriðis.

Saga Scarface er eldri en upprunalega myndin. Viðbæturnar eru Kúbverjar og kókaín vökvað með blóði og ofbeldi. Það gerir myndin í sjálfu sér ekki slæma en ég sé ekki snilldina.

Giorgio Moroder samdi, og flutti væntanlega, tónlistina í myndinni. Hann samdi líka flest lögin en orti hvorki textana né söng. Mér líkar almennt við Moroder en hérna fannst mér tónlistin oft vera aðeins of nákvæm endurspeglun þess sem var að gerast á tjaldinu. Það má fara fínt í hlutina

Scarface er allt í lagi glæpamynd. Ef lokaatriðið hefði verið aðeins betur útfært væri ég hrifnari. Auðvitað eru margir aðdáendur myndarinnar sem heillast aðallega af því sem mér fannst óþarft. Ef Tony hefði ekki fengið þessa línu væru morðingjar og fólk sem tilbiður ofbeldi ekki jafn hrifið af honum og myndinni.

Maltin gefur ★⯪☆☆ og heillaðist ekki af blóði, ofbeldi, sögu, persónum eða lengd myndarinnar.

Óli gefur ★★★☆☆🫴

¹ Sérstök leit að kúbverskum leikurum hefði mögulega orðið til þess að Andy Garcia fengi hlutverk. Í staðinn fékk De Palma Garcia til að leika ítalska löggu í The Untouchables.

² Bauer, sem lék aðalvin Tony Montoya, var víst giftur Melanie Griffith. Ætli hann hafi ekki örugglega kynnt konuna sína fyrir leikstjóranum Brian De Palma og beri þar með örlitla sök á því ˚hvernig feril hennar sökk eftir að hún lék í Bonfire of the Vanities?

³ Forfeður F. Murray Abraham í föðurætt voru hins vegar kristnir Sýrlendingar.

⁴ Við vitum ekki hvaðan Lopez á að hafa verið en brúnkan og nafnið gefa til kynna rómönsku Ameríku.

⁵ Ég man mjög óljóst eftir Grease 2 en hef í seinni tíð heyrt marga tala vel um hana. Mögulega er það bara af því hve illa upprunalega Grease hefur elst.

Uppgjör mitt við 2025 kvikmyndir og Óskarinn

Samkvæmt Letterboxd hef ég séð 57 myndir frá árinu 2025. Ég myndi telja öðruvísi.

Ég þyrfti að horfa á þær aftur til að vera viss um hvor sé betri en ég held að Companion hafi verið besta mynd ársins 2025 og að Dust Bunny fái annað sætið. Rental Family er nokkuð örugg í því þriðja.

Hérna er listi yfir þær myndir sem mér fannst standa uppúr í fyrra. Þið takið líklega eftir að ég hef ekki verið duglegur að skrifa undanfarið.

1. Companion (2025)
2. Dust Bunny (2025)
3. Rental Family (2025)
4. Was Marielle weiß (2025)
5. Die My Love (2025)
6. Bugonia (2025)
7. Un simple accident (2025)
8. Black Bag (2025)
9. Death of a Unicorn (2025)
10. Nouvelle Vague (2025)
11. La petite dernière (2025)
12. Marty Supreme (2025)
13. Affeksjonsverdi / Tilfinningagildi / Sentimental Value (2025)
14. O Agente Secreto / The Secret Agent (2025)

Óskarinn

Álit mitt á Óskarsverðlaununum sést kannski best á því að ég hélt að þau yrðu viku seinna þannig að ég skrifaði ekkert fyrirfram. Ég hef fengið leið á giskleikjunum sem fara fram fyrir hverja afhendingu þannig að ég hefði hvort eð er sleppt því.

Ef ég ætti að setja þá mynd sem fékk Óskarinn sem besta mynd ársins 2025 á listanum hér að ofan myndi hann vera mikið lengri því hún er í þrítugasta og fimmta sæti hjá mér. One Battle After Another er Driving Miss Daisy þessa árs. Þetta er mynd sem þykist taka á málefnum en segir ekki neitt áhugavert. Af þeim kvikmyndum sem ég hef séð og voru tilnefndar var Bugonia best.

Þá var ég ekki hrifinn af því að Sean Penn var valinn besti leikari í aukahlutverki fyrir One Battle. Mig minnir að einhver hjá New Yorker hafi orðað það þannig að Sean Penn hefði í raun verið verðlaunaður fyrir mestan leik í aðalhlutverki. Það passar. Hann er ennþá í I am Sam pakkanum.

Mig grunar að ég hafi kannski verið of harður við Sinners þegar ég gaf henni bara þrjár og hálfa stjörnu. Ég vonaði allavega að hún yrði valin besta myndin frekar en One Battle.

Ég var glaður að Michael B. Jordan vann Dicaprio sem besti leikari í aðalhlutverki. Ég spyr samt fyrir hvort hlutverkið hann hafi fengið verðlaunin. Það gladdi mig auðvitað að Community-tónskáldið Ludwig Göranson hafi fengið sín þriðju Óskarsverðlaun fyrir Sinners. Verst að Ryan Coogler náði ekki verðlaunum sem besti leikstjóri af P.T. Anderson.

Þar sem ég elskaði Jessie Buckley í The Bride! get ég ekki verið ósáttur við að hún var valin besta leikkonan þó Hamnet hafi ekki verið stórkostleg mynd.

Amy Madigan var mjög fín í Weapons en þessi verðlaun voru meira fyrir feril hennar en það hlutverk.

Ég hef ekki séð KPop Demon Hunters en ég er voðalega feginn að andlaust innlegg Pixar vann ekki. Það virtist eitthvað vanta í Elio og seinna fékk ég skýringu. Hún átti að fjalla leynt og ljóst um hinsegin persónur en hugleysingjarnir hjá Disney fjarlægðu allt ljóst og ýmislegt leynt.

Norska myndin Tilfinningagildi hlaut verðlaunin sem besta alþjóðlega myndin. Ég er sáttur við það. O Agente Secreto hefði líka mátt vinna. Sirāt er meira áhugaverð en góð. Ég hef ekki séð Rödd Hind Rajab.

Ef ég ætti að raða þeim kvikmyndum sem voru tilnefndnar sem besta mynd ársins í 2025:

Bugonia
Marty Supreme
Affeksjonsverdi / Tilfinningagildi / Sentimental Value
O Agente Secreto / The Secret Agent
Hamnet
Sinners
Train Dreams
One Battle after Another

F1 hef ég ekki séð af einskæru áhugaleysi. Brúmmbrúmm kvikmyndir heilla mig almennt ekkert.

Frankenstein hefur fengið að mæta afgangi. Ég ætlaði að horfa á hana fyrir Óskarinn en misreiknaði mig eins og ég nefndi hér að ofan.

The Bride! (2026) ★★★★⯪👍👍

Kona neyðist til að byggja líf sitt upp á nýtt og uppgötva hver hún sé í raun.

Fólk hefur mjög ólíkar skoðanir á The Bride! og neikvæðu raddirnar virðast háværari. Ég elskaði hana. Það hjálpaði örugglega töluvert að hafa horft á upprunalegu Bride of Frankenstein svona rétt áður. Ef reynsla fólks af Frankenstein er að hafa séð alvarlegar nútímaútgáfurnar geri ég ráð fyrir að tónninn virki skringilega á það.

Það sem fólk kvartar helst yfir varðandi Bride of Frankenstein er hve lítið sést af titilpersónunni. The Bride! svarar þessu ákalli. Í henni er mikið spilað með tengslin við fyrri Frankenstein-myndir og upprunalegu bókina. Inngangurinn leikur sér skemmtilega með römmunartæki útgáfunnar frá 1935. Um leið beinir hún kastljósinu að Mary Wollstonecraft Godwin Shelley.

Maggie Gyllenhaal skrifaði handrit The Bride! og leikstýrði. Hún virðist hafa séð það sama og ég þegar hún loksins kom sér í að horfa á upprunalegu útgáfuna.¹ Frankenstein er óviljandi skírlífur (incel) í leit að maka. Hún vinnur samt ekki úr þeirri hugmynd á þann hátt sem flestir myndu gera ráð fyrir að femínskur höfundur gerði. Gyllenhaal hefur töluvert meiri samúð með skrýmslinu og sjálfsfyrirlitningu þess.

The Bride! er kvikmyndanördakvikmynd. Ég á ekki við að allir sem elska kvikmyndir og þekki sögu kvikmynda muni elska hana en hún er uppfull af vísunum. Það vory til dæmis tvær vísanir í Marx-bræðra myndina Duck Soup sem glöddu mig. Söngleikir fjórða áratugarins spila líka stórt hlutverk.

Jessie Buckley er mögnuð og Christian Bale hefur aldrei verið betri. Annette Benning er brjálaður vísindamaður. Peter Sarsgaard (herra Gyllenhaal) og Penélope Cruz eru löggur.

The Bride! er ógurlega skrýtin mynd en ég myndi jafnvel segja að hún sé meistarastykki. Gagnrýnendur líkja henni margir við Frankenstein sjálfan af því hún er saumuð saman úr svo mörgum ólíkum hugmyndum en virðast ekki skilja að það er meining fólgin í því. Ég get tekið undir að það er ekki alltaf unnið frábærlega úr öllum hugmyndunum en í mínum huga lækkar það hana bara um hálfa stjörnu.

Ég geri fastlega ráð fyrir að The Bride! finni sinn aðdáendahóp þó það taki kannski tíma.

Óli gefur ★★★★⯪👍👍

¹ Einhvers staðar heyrði ég þá útgáfu af sögunni að eiginmaður Gyllenhaal væri með húðflúr af brúðinni en hún sá það víst bara svoleiðis í partíi og áttaði sig á að hún hefði aldrei séð Bride of Frankenstein.