Óli Gneisti Sóleyjarson

Lögga í Hong Kong skýtur fyrst og skýtur svo aftur og aftur.

Það er skammarlegt að ég hafði ekki séð neinar myndir John Woo nema tvær af þeim bandarísku, sumsé Broken Arrow og Mission Imposssible 2. Það var ekki gott aðgengi að Hong Kong hasarmyndum á Akureyri.

Hard Boiled er almennt ótrúlega heimskuleg mynd. Það er ekki minnsta vit í neinu. Hasarinn er aftur á móti svo góður og fyndinn að mér varð alveg sama.

Chow Yun-fat og Tony Leung leika aðalhlutverkin en Philip Kwok er sérstaklega eftirminnilegur sem „Mad Dog“. John Woo leikur barþjón sem er fyrrverandi lögga og vinur aðalpersónunnar.

Ég þykist sjá smá áhrif frá Miami Vice á Hard Boiled. Hún minnti mig líka töluvert á þættina Hunter um samnefnda löggu sem endaði yfirleitt á að drepa glæpamennina í stað þess að handtaka þá. Þetta var svo yfirgengilegt að einn þátt snerist alveg sérstaklega um að Hunter leyfði einum óþokka að lifa.

Það hefði kannski mátt skera fimmtán mínútur af Hard Boiled.

Óli gefur ★★★★☆👍👍

Austurískur maður byrjar að tapa sjálfum sér vegna þess að hann eyðir dögum sínum í að leigja sig út.

Pfau: Bin ich echt? er á svipuðum slóðum og Rental Family. Munurinn er að þessi keyrir á húmor en hin á tilfinningum. Það mætti alveg spyrja hvort ég væri hrifnari af þessari ef ég hefði séð hana á undan. Allavega fínasta fyndnimynd.

Óli gefur ★★★★☆👍.

Um miðja síðustu öld lendir frekar pirrandi borðtennisspilari ýmsum í hremmingum sem eru oft honum sjálfum að kenna.

Hvernig er hægt að hafa söguhetju sem er ótrúlega fráhrindandi í tvo og hálfan klukkutíma án þess að áhorfendur séu farnir að hatast við hann og myndina sjálfa? Mögulega hjálpar að hafa Timothée Chalamet í hlutverkinu? Svo er mikilvægt að þó Marty sé óþolandi þá er oft traðkað á honum.

Fólk segir margt að Timothée Chalamet hafi tapað Óskarsverðlaununum sem besti leikari af því að hann vildi vinna. Hann virðist ekki skilja að fólk vill helst verðlauna þann leiksigur að þykjast ekki vilja vinna.

Tónlistarvalið í Marty Supreme er óvenjulegt en skemmtilegt.

Óli gefur ★★★★⯪👍👍

Ungur lærdómsmaður á tímum Elísabetar I reynir að finna útrás fyrir sköpunarþörf sína og við fylgjumst með vanræktu fjölskyldu hans.

Ég bjóst einhvern veginn við Anne Hathaway en Jessie Buckley leikur hér Agnes(i) sem giftist William Shakespeare (Paul Mescal). Eiginkonan fær jákvæðari meðferð í Hamnet en oft áður þó ég sé ekki sannfærður um að það hefði verið henni að skapi.

Hamnet er ekki sögulega nákvæm mynd. Það hjálpar ekki heldur rosalega að þekkja þekkja söguna af Amlóða.

Lengst af er Hamnet voðalegt „meh“ en undir lokin er atriði sem réttlætir tilvist hennar. Ég get samt ekki sagt að myndinni hafi tekist að svara grundvallarspurningunni um tengsl Hamnet og Hamlet.

Óli gefur ★★★⯪☆👍

Maður einn á erfitt með að komast yfir fyrstu ástina og kemst að því ástinni fylgja ýmsar hættur.

Þar sem við stóðum fyrir utan bíósalinn komu foreldrar með tvær dætur sínar. Ég var svolítið hissa en aldurstakmarkið er víst bara sex ára þó flest lönd setji það hærra. Ég velti fyrir mér hvort foreldararnir hefðu séð There’s Something About Mary áður. Líklega var þetta áhugaverð reynsla fyrir fjölskylduna.

Farelly-bræðurnir slógu í gegn með Dumb and Dumber en Kingpin var álitin mislukkuð. Síðan kom There’s Something About Mary. Hún var hálfgerð sprengja þegar hún kom. Það að vera í troðfullum bíósal og bregðast við með öllum á sama tíma þegar, þið vitið, gerðist var magnað.

There’s Something About Mary hefur ekki enst sérstaklega vel. Núorðið finnst mér að fólk tali meira um Kingpin. Það eru mörg mjög fyndin atriði í myndinni. Þau eru bara eiginlega of fá til að standa undir heildinni. Það hefði örugglega mátt stytta hana frekar mikið.

Söguþráðurinn í There’s Something About Mary er þéttari en mætti halda. Við enduráhorf er hægt sjá hve þétt pússlin falla saman. Ekki að það skipti höfuðmáli.

Cameron Diaz fær ekki að gera sérstaklega mikið í myndinni. Hún er bara rosalega sæt og hefur sömu áhugamál og karlmenn sem þeim finnst ómótstæðilegt.

Ben Stiller er fínn. Christ Elliott er eins og hann er gjarnan. Matt Dillon er ekki eins og hann er vanalega. Keith David á frábært innslag.

Maltin gefur ★★☆☆ (sjálfum sér líkur)

Óli gefur ★★★⯪☆👍

Hvað gæti farið úrskeiðis þegar þú opnar geymslufyrirtæki í fjalli sem var holað út til þess að geyma myrkraverk Bandaríkjahers?

Margt.

Cold Storage er nokkurn veginn það sem hún þykist vera. Létt poppkornsmynd með hryllingsívafi. Joe Keery (Stranger Things) er góður sem miðpunktur myndarinnar. Georgina Campbell (Barbarian) er samstarfskona hans. Vanessa Redgrave er viðskiptavinur. Liam Neeson og Lesley Manville vita hvað er á seyði.

Óli gefur ★★★☆☆👍.

Belgísk húsmóðir sinnir heimilinu, syninum og hjáverkum í um tvöhundruð mínútur.

Frá árinu 1952 hefur Sight & Sound birt lista yfir bestu myndir allra tíma. Þessir listar hafa mótað álit fólks á kvikmyndum. Lengst af var Citizen Kane á toppnum en árið 2012 skaust Vertigo efst.¹ Himinn og jörð skóku síðan árið 2022 þegar Jeanne Dielman, 23, quai du Commerce, 1080 Bruxelles fór á toppinn.

Það eru örugglega margar ástæður fyrir þessum umhleypingum. Það sem ég held að skipti mestu máli er að gagnrýnendum finnst núorðið skemmtilegast að benda áhorfendum á myndir sem það hefur ekki séð áður frekar en að hylla gömlu goðin. Ekki man ég eftir að hafa heyrt um Jeanne Dielman áður en ég sá hana á þessum lista.

Ég bjóst sumsé ekki við að ég myndi sjá bestu mynd allra tíma þegar ég fór á Jeanne Dielman á Svörtum sunnudögum í Bíó Paradís. Fólk mælir almennt með að sjá hana í bíó af því að heima við er of mikil freisting að kíkja á síma (þó sumir nú til dags haldi að það sé allt í lagi í bíó). Fókus er nauðsynleg til að njóta hennar.

Það sem er skrýtnast við Jeanne Dielman er að mér leiddist aldrei. Þetta er mynd þar sem kona snýr bakinu í myndavélina til að vaska upp í rauntíma. Af hverju fór ég ekki strax að geispa? Aðallega leið mér eins og við áhorfendur værum að gægjast.

Í Jeanne Dielman verða lítilvæg atriði að áhugaverðum gátum. Hvað kom fyrir kartöflurnar? Af hverju gerði hún þetta en ekki hitt. Bíó í hægferð.

Stóri leyndardómurinn er hins vegar hvað gerðist. Ég gat ekki fundið útúr því. Aftur á móti slysaðist ég til að fá skýringu leikstjórans sjálfs, hennar Chantal Akerman, í athugasemd „b.“ í Wikipediugreininni um Jeanne Dielman.

Það eina sem ég hef fram að færa sem er á mörkum hins vitræna er að mér líkaði við formin í Jeanne Dielman. Almennt er myndavélinni stillt upp þannig að umgjörðin er öll hornrétt. Þetta er meira og minna kassalaga. Það magnar um hreyfingarleysi myndavélarinnar.

Óli gefur ★★★★★👍👍🖖 en er ekki á því að þetta sé besta mynd allra tíma.

¹ Vertigo gekk í gegnum tímabil þar sem erfitt var að sjá hana og eftir að hún varð aftur aðgengileg byrjuðu allir að slefa yfir henni. Hún er ekki á toppnum yfir mínar uppáhalds Hitchcock myndir.

Unglingur á við tilfinningavanda að stríða og reynir að leysa gátur alheimsins.

Það var skemmtilegt að sjá aðra Gyllenhall-mynd svona fljótt eftir The Bride! Jake og Maggie leika einmitt systkini í Donnie Darko. Mary McDonnell er mamma þeirra. Drew Barrymore (einn framleiðandi myndarinnar) og Noah Wyle eru kennarar. Jena Malone er nýja stelpan í skólanum. Patrick Swayze er vel valinn í óvenjulegt hlutverk. Við fáum líka Seth Rogen í hlutverki sem sýnir að hans ferill hefði alveg getað leitt eitthvað allt annað.

Á nokkrum tímapunktum fann ég fyrir aldri mínum í bíósalnum. Þegar forsetaframbjóðandinn George H.W. Bush fór að tala um Panama og hve frábær Noriega væri hló ég innilega. Gunnsteinn sagði að ég hafi síðan verið algjörlega einn um að fatta þegar rithöfundinum Graham Greene var ruglað saman við nafna sinn leikarann.

Donnie Darko sveif framhjá mér líkt og flestum öðrum á sínum tíma. Fáar myndir sem voru frumsýndar í kringum 11. september 2011 græddu á því og það hjálpaði ekki að það er vísun í flugslys snemma í myndinni.

Ásgeir vinur var meðal þeirra fyrstu sem hreifst af Donnie Darko og mælti örugglega ítrekað með.¹ Hún endaði á áhorfslistanum mínum en líklega beið hún því ég mundi aldrei hvort hann hefði verið að tala um Darko eða Brasco.

Það er eiginlega ekki séns að tala meira um Donnie Darko án þess að höskulda dálítið. Ef þið hafið ekki séð hana látið ykkur duga að vita að hún er gölluð en góð.

Þegar ég sá Donnie Darko loksins féll ég alveg fyrir henni. Lagavalið í endinum, útgáfa Michael Andrews og Gary Jules á Tears For Fears laginu Mad World, er einstaklega áhrifamikið.

Donnie Darko gerist árið 1988 og, ef mér yfirsést ekkert, eru öll dægurlögin í myndinni frá nýbylgjuhljómsveitum. Það er kannski sérstaklega viðeigandi að nota Love Will Tear Us Apart því það parast ákaflega vel við upprunalegu útgáfu Tear For Fears á Mad World. Sumsé það hvernig örvænting textans er falin með tónlist sem gefur til kynna miklu hressara innihald.

Donnie Darko hefur verið löstuð og lofuð eftir því sem liðið hefur verið á öldina. Það er jafnvel sagt að hún upphefji sjálfsmorð. Ég held ekki. Til dæmis verður ljóst við annað að áhorf að „lausn“ Donnie er ákaflega gölluð.

Patrick Swayze verður ekki afhjúpaður í nýrri tímalínu. Gretchen mun kannski lifa en hvað með mömmu hennar? Hefði ekki verið betra að fara einhverjar aðrar leiðir? Allavega reyna? Er ákvörðun hans byggð á ást eða ótta? Hann skilur allavega eftir veröld í óreiðu.

Ég er hrifinn af grunnhugmyndinni í Donnie Darko. Lúppan er vel heppnuð. Tilvistarspekin er óspennandi. En hún hittir í tilfinningarnar.

Maltin gefur ★★☆☆.

Óli gefur ★★★★☆👍👍

¹ Það hefur líklega glatt Ásgeir hvernig Donnie Darko kallast, óviljandi samkvæmt leikstjóranum Richard Kelly, á við Jimmy Stewart myndina Harvey (1950).

Andkommúnískur innflytjandi reynir við ameríska drauminn og ætlast síðan til þess að litli vinur hans komi honum úr klípu.

Af einhverri ástæðu hef ég aldrei séð upprunalegu Scarface þannig að ég get ekki borið myndirnar saman. Aftur á móti mundi ég sterkt eftir upphafstexta þessarar útgáfu þó ég sé nokkuð viss um að ég hafi aldrei séð hana áður.

Samkvæmt umræddum upphafstexta Scarface voru um 25 þúsund glæpamenn í hópi 125 þúsund kúbanskra flóttamanna sem Castro leyfði að að fara til Bandaríkjanna. Þetta virðast vera gríðarlegar ýkjur sem skýrast væntanlega bæði af ummælum Fidel sjálfs og fordómum Bandaríkjamanna. Hins vegar var margt flóttafólkið hinsegið og sérstaklega trans.

Handritshöfundur Scarface átti sjálfur í löngu persónulegu sambandi við eina aðalpersónu myndarinnar, þ.e.a.s. kókaín, og fylgdi greinilega möntrunni „skrifaðu það sem þú þekkir“. Það er freistandi að kenna Oliver Stone um ruglið í upphafstextanum enda er hann frægur fyrir að vera meðtækilegur fyrir samsæriskenningum.

Scarface er mjög síns tíma að því leyti að einstaklega fáir Kúbverjar sjást í myndinni.¹ Ángel Salazar og Steven Bauer² eru stóru undantekningarnar. Sama gildir um persónur sem eiga að vera frá Kólumbíu.

Það er sumsé óhóflegt magn af brúnku notað í Scarface á leikara sem almennt eru taldir hvítir. Flestir þessir leikarar eru af ítölskum ættum, Al Pacino (Tony Örfés), Mary Elizabeth Mastrantonio, F. Murray Abraham³ og Robert Loggia falla í þann flokk. Sá síðastnefndi er sérstaklega vandræðalegur í hlutverki Lopez.⁴

Umfram allt er þetta bara kjánalegt og gerir mér erfitt fyrir að taka þessar persónur alvarlega. Síðan er þetta væntanlega stór hluti af ástæðunni fyrir því að spænskumælandi persónur Scarface tala nær eingöngu ensku sín á milli. Hvaða máli skiptir það? Til dæmis að persónur sem eiga erfitt með að tjá sig á ensku ættu að vera mun málfærari á spænsku. Það hefur áhrif á hvernig við upplifum þær.

Al Pacino og De Palma voru víst báðir á móti því að Michelle Pfeiffer yrði fengin til að leika konuna sem Tony fellur fyrir. Það skilst kannski ef við höfum í huga að stærsta mynd hennar fram að þessu var Grease 2.⁵ Scarface gerði hana auðvitað fræga.

Í fyrsta atriðinu þar sem er bandaríska innflytendaeftirlitið er að yfirheyra Tony heyrði ég mjög kunnuglega rödd en kannaðist ekki við leikarann þegar hann birtist. Svo tók ég eftir sá leikari átti ekki röddina sem var notuð fyrir hann. Ég giskaði að á bak við tjöldin hefði þetta verið Jack Warren en þetta var víst Charles Durning. Síðan talar Dennis Franz víst líka fyrir annan leikara í atriðinu.

Richard Belzer kemur fram í hlutverki grínista (sem hann var). Ég tók alls ekki eftir c. 13 ára gömlum Brett Ratner (sem leikstýrði Melania) svamlandi um í bakgrunni sundlaugaratriðis.

Saga Scarface er eldri en upprunalega myndin. Viðbæturnar eru Kúbverjar og kókaín vökvað með blóði og ofbeldi. Það gerir myndin í sjálfu sér ekki slæma en ég sé ekki snilldina.

Giorgio Moroder samdi, og flutti væntanlega, tónlistina í myndinni. Hann samdi líka flest lögin en orti hvorki textana né söng. Mér líkar almennt við Moroder en hérna fannst mér tónlistin oft vera aðeins of nákvæm endurspeglun þess sem var að gerast á tjaldinu. Það má fara fínt í hlutina

Scarface er allt í lagi glæpamynd. Ef lokaatriðið hefði verið aðeins betur útfært væri ég hrifnari. Auðvitað eru margir aðdáendur myndarinnar sem heillast aðallega af því sem mér fannst óþarft. Ef Tony hefði ekki fengið þessa línu væru morðingjar og fólk sem tilbiður ofbeldi ekki jafn hrifið af honum og myndinni.

Maltin gefur ★⯪☆☆ og heillaðist ekki af blóði, ofbeldi, sögu, persónum eða lengd myndarinnar.

Óli gefur ★★★☆☆🫴

¹ Sérstök leit að kúbverskum leikurum hefði mögulega orðið til þess að Andy Garcia fengi hlutverk. Í staðinn fékk De Palma Garcia til að leika ítalska löggu í The Untouchables.

² Bauer, sem lék aðalvin Tony Montoya, var víst giftur Melanie Griffith. Ætli hann hafi ekki örugglega kynnt konuna sína fyrir leikstjóranum Brian De Palma og beri þar með örlitla sök á því ˚hvernig feril hennar sökk eftir að hún lék í Bonfire of the Vanities?

³ Forfeður F. Murray Abraham í föðurætt voru hins vegar kristnir Sýrlendingar.

⁴ Við vitum ekki hvaðan Lopez á að hafa verið en brúnkan og nafnið gefa til kynna rómönsku Ameríku.

⁵ Ég man mjög óljóst eftir Grease 2 en hef í seinni tíð heyrt marga tala vel um hana. Mögulega er það bara af því hve illa upprunalega Grease hefur elst.

Kristgervingur bjargar Skotlandi frá teiknimyndaóþokkanum Játvarði I.

Þetta var fjórða skiptið sem ég hef farið á Braveheart í bíó. Í þetta sinn í stóra salnum í Laugarásbíó sem ég hef ekki heimsótt lengi (lokun Álfabakka er gróði keppninautanna). Almennt fín upplifun en hléið var á vonlausum tímapunkti. Ég skil ekki af hverju bíó vanda sig ekki við að tímasetja hlé.

Það er langt síðan ég hef séð Braveheart. Í millitíðinni hef ég t.d. heimsótt Skotland, lært skoska þjóðfræði og almennt kynnt mér sögu þessa tímabils. Það er ekki leyndarmál að Braveheart er sögulega vafasöm. Upphafsorð myndarinnar um að sagnfræðingar í Englandi muni kalla sögumanninn lygara. Þetta er slíkt met í kjánalegum hroka að ég fyrirgef myndinni margt af því sem farið er rangt með.

Það sem stendur uppúr þegar ég horfi á Braveheart í dag er hve Mel Gibson er mikið að nota trúarlegt myndmál. Persónan William Wallace er umfram allt kristsgervingur. Við sjáum hann sífellt og endalaust í krossfestingarstellingunni. Hann ríður á fund fógetans með hendur úti. Hann er fluttur til aftöku bundinn á kross. Við henginguna eru hendur hans togaðar út. Þegar innyflinn eru dreginn út úr honum liggur hann á krossi.

Sem leikstjóri er Mel Gibson alveg sérstaklega hrifinn af leikaranum Mel Gibson og fær greinilega unun af því að sýna andlit hans. Leikstjórinn er líka hrifinn af hægferð. Það eru svo mörg atriði sýnd hægt að áhrifin verða sífellt minni. Það er líka óþarfi að nota slíkt í mynd sem er þegar fulllöng.

Það sem er kannski stærsta vandamál Braveheart er að það eru ekki allir að leika í sömu mynd. Patrick McGoohan leikur Játvarð I í ýktri gamanmynd. Angus McFadyen er innilega að leika mann í sálarkreppu. Uppreisnarfélagarnir James Cosmo, Brendan Gleeson og David O’Hara eru í fyndinni hasarmynd. Sophie Marceau er í ástarsögu.

Nú mætti vissulega búa til mynd sem er allt sem ég hef talið hér upp en Braveheart tekst það ekki. Mel Gibson sem leikari er eiginlega ætti að brúa öll þessi þemu. Í staðinn er hann ákvað hann að leika skæruliða-Jesú.

Skoski hreimur Gibson er vandaræðalegur og það hefði alveg mátt sleppa honum. Ef markmiðið hefði verið að hafa sögulega nákvæma notkun á tungumálinu væru Skotarnir væntanlega að tala skosku, frekar en ensku með skoskum hreim. Um leið myndi allt enska kóngafólkið, og líklega margir skosku aðalsmennirnir, tala frönsku.

Tónlist James Horner töluvert betri en Braveheart á skilið.

Forsaga Braveheart er að eftir að Alexander III Skotakonungur¹ ákvað, þrátt fyrir ítrekaðar viðvaranir, að fara í reiðtúr í góðu skosku veðri og fannst í kjölfarið hálsbrotinn. Erfingi hans var nýfædd norsk prinsessa að nafni Margrét. Þegar hún var um tveggja ára var hún trúlofuð enskum prins (verðandi Játvarður II) sem var um ári yngri en hún sjálf. Margrét var í orði kveðnu drottning en lést 17 ára gömul á leið til Skotlands.

Það leit út fyrir að borgarastríð væri óumflýjanlegt þannig að skoskir aðalsmenn ákváðu að biðja Játvarð I Englandskonung að velja kóng fyrir sig. Ekki besta ákvörðun allra tíma. Árið 1292 ákvað Játvarður að John Balliol skyldi verða kóngur en um leið valdi hann sjálfan sig sem einskonar yfirkonung Skotlands.

Skotar voru frekar ósáttir við stöðu mála og gerðu bandalag við Frakklandskonung.² Játvarður I brást við með að ráðast inn í Skotland og valdatíma Balliol lauk árið 1296 með fangelsun í Lundúnaturni.

Í Braveheart notar Játvarður I það sem er þar kallað [jus] primae noctis, en er oftar nefnt droit du seigneur, til að laða enska skíthæla til Skotlands. Sumsé, réttur lénsherra til að „afmeyja“ nýgiftar konur á landi sínu. Það hefur enginn fundið traustar heimildir fyrir því að slík lög hafi nokkru sinni verið til nokkurs staðar. Auðvitað hefur hegðun lénsherra í gegnum tíðina þó líklega oft verið álíka slæm eða verri en þessi hugmynd gefur til kynna.

Árið 1297 kom William Wallace til sögunnar. Við vitum í raun lítið um hann. Líklega var hann af minniháttar aðalsætt. Mögulega var kona hans drepin af fógeta en líklega ekki eins og Braveheart sýnir. Uppreisnin var þegar byrjuð þegar Wallace tók að sér að drepa umræddan embættismann en við vitum ekki hvort það var upphafið að aðild hans sjálfs að baráttunni gegn Englendingum.

Þó Braveheart nálgist stundum staðreyndir um uppreisn Skota gegn Englendingum er aldrei nokkur snerting sem á sér stað. Frægt er að kvikmyndagerðarmenn hafi sagt að þeir hafi neyðst til að breyta umgjörð orrustunnar við Stirling af því brúin var fyrir og þá hafi Skotar svarað „Já, það var það sem Englendingar uppgötvuðu“. Sumsé, flöskuhálsinn sem myndaðist við brúnna varð til þess að Skotar gátu slátrað Englendingum sem gátu fæstir flúið. Orrustan er bókstaflega kennd við þessa brú.

William Wallace var vissulega hengdur, dreginn og kvartaður árið 1305 eftir réttarhald þó Braveheart láti vera að nefna að hann var líka ásakaður um stríðsglæpi.³ Aftakan var líklegan andstyggilegri en myndin sýnir og það er ólíklegt að enskir áhorfendur hafi beðið honum miskunnar.

Meðferð Braveheart á Játvarði II⁴ er ekki falleg. Persónusköpunin byggir á hómófóbískum staðalmyndum sem sýna hann sem kvenlegan viljalausan aumingja. Kannski var hann samkynhneigður, við höfum engar góðar heimildir um það. Hann var þó vissulega listhneigður.

Játvarður II giftist Ísabellu, úlfynjunni af Frakklandi, formlega árið 1308 eftir dauða föður síns og William Wallace þegar hún var líklega tólf ára. Þó þau hafi eignast fjögur börn var hjónabandið ekki hamingjuríkt og endaði með valdaráni Ísabellu. Hún hefur einnig verið sökuð um að hafa borið ábyrgð á dauða Játvarðs II. Sonur þeirra varð seinna Játvarður III. Eftir dauða móðurbræðra sinna og karlkyns erfingja þeirra gerði hann tilkall til krúnu Frakklands. Þetta leiddi til hundrað (og sextán) ára stríðsins.

Í Braveheart reynir Mel Gibson að nota þjóðernis- og frelsishugmyndir sem komu að mestu fram á 19. öld til þess að réttlæta skoska uppreisn í lok 13. aldar. Það á sérstaklega við um hvernig Skotarnir sjálfir eru sýndir. Sú þjóðarímynd sem Gibson notar er oft tengd við skrif Walter Scott á og Tartanvæðinguna sem fylgdi í kjölfarið.

Kúgun Englendinga á Skotum í Braveheart á í raun meira sameiginlegt með því sem gerðist, og gerðist ekki, eftir fall Jakobs II (og VII af Skotlandi).

Skoskar sekkjapípur voru ekki bannaðar á tímum William Wallace, þær voru líklega ekki til. Því er hins vegar oft haldið fram að sekkjapípur hafi verið bannaðar eftir uppreisnina árið 1745 en svo er ekki. Hins vegar voru Skotapils bönnuð þá (á ákveðnum svæðum).

Fjöldamorðið sem sýnt er í upphafi Braveheart á síðan meira sameiginlegt með því sem gerðist í Glencoe árið 1692 en nokkrum atburði frá tíð William Wallace.

Braveheart er ástarbréf Mel Gibson til sjálfs sín og Jesú (sem er ekki krúttlega týpan). Hún er vissulega betri en Braveheart í Ameríku. Ég lét vera að horfa á Braveheart í Palestínu. Þar guggnaði Gibson líka á að fara aftur í hlutverk Jesú.

Maltin gefur ★★★⯪.

Óli gefur ★★★☆☆🫴.

¹ Það áhugaverðasta við Alexander III frá íslenskum sjónarhóli er að hann fékk völd yfir Suðureyjum sem höfðu tilheyrt Noregi og norrænum mönnum í töluverðan tíma þar áður. Það samkomulag var gert á sama tíma og Ísland var að færast undir Noregskonung.

² The Auld Alliance, sem við gætum kallað gamla sáttmála Skota við Frakka, gerði kannski lítið gagn á þeim tíma en lifði í hugum Skota í margar aldir. Þegar Jakob II Englandskonungur (en VII af Skotlandi) var gerður útlægur á seinni hluta sautjándu aldar tóku margir Jakobítar sér skjól í Frakklandi og sumir virðast allavega hafa litið á það sem framhald gamla sáttmálans.

³ Auðvitað voru þetta ekki kallaðir stríðsglæpir á þessum tíma en hann á að hafa slátrað konum, börnum, nunnum og munkum.

⁴ Játvarður I var líka í landvinningum í Wales. Sagan segir að hinir velsku hafi verið hræddir við að einhver sem talaði ensku fengi titilinn prinsinn af Wales. Þá átti Játvarður að hafa gefið ómálga syni sínum þann titil. Ekki satt en Játvarður II var fyrsti ríkisarfinn sem var kallaður prinsinn af Wales. Karl núverandi Bretakonungur var síðan fyrstur af þessum ríkisörfum sem hafði fyrir að læra velsku.

Pælingar um eðlisfræði fara úr böndunum.

Oppenheimer byrjar á að útskýra fyrir okkur að Prómeþeifur hafi stolið eldinum og verið refsað af guðunum og ég sá strax fyrir hvernig mynd þetta yrði. Væntanlega er þetta úr bókinni sem myndin er byggð á, en samt.

Hallærislegar ævisögumyndir eru gjarnar á að blikka auga í átt til áhorfenda með því að benda hvert sagan mun leiða. Auðvitað gerir Oppenheimer það. Ég hélt að þegar dregið var fram eintak af Bhagavad Gita að Nolan myndi láta duga óljósa vísun. En nei. Hann lætur gaurinn þylja upp línuna sem hann gerði fræga.

Ég er orðinn dauðinn … ¹

Aðeins seinna í Oppenheimer erum við stödd í Nýju Mexíkó sem ég taldi alveg nægilega vísun fram á veginn. Síðan byrjuðu persónurnar að tala saman um hvert förinni væri heitið í kjölfarið og í huganum var ég „ekki segja það, ekki segja það …“. Auðvitað stóðst hann ekki freistinguna að nefna Los Alamos.

Seint í Oppenheimer er þröngvað inn vísun í John F. Kennedy. Auðvitað kom verðandi forseti þarna raunverulega við sögu en það er allt svo klunnalegt við hvernig nafninu er troðið að. Nolan hefði getað látið duga að segja „einhver ungur þingmaður frá Massachusetts“ en hann hefur þessa þörf fyrir að tyggja allt ofan í áhorfendur sína.

Tengsl Kennedy við Oppenheimer er sú að römmunartækið er þingnefndarfundur um staðfestingu á skipan Lewis Strauss í ráðherraembætti árið 1958. Samt er það eiginlega rammi utan um annan ramma sem er ákvörðun um að endurnýja ekki öryggisheimildir Oppenheimer nokkrum árum fyrr.

Tvöfaldur rammi Oppenheimer virðist helst þjóna þeim tilgangi að búa til óþokka sem hægt er að sigra. Áherslan er um leið færð af því að kafa dýpra í afleiðingarnar af því að búa til og sprengja kjarnorkusprengjur yfir á að setja söguhetjuna í fórnarlambsstellingu sem hann getur risið upp úr.

Þegar Nolan reynir að sýna okkur hvernig Oppenheimer bregst við afleiðingum kjarnorkuárásanna á Japan notar hann hávaða og sjónbrellur. Mig grunar að Kiljan Murphy hefði getað gert þetta betur án svo mikils áreitis.

Oppenheimer nær að halda góðum dampi fyrir hlé en virkar teygð þegar á líður. Þetta er auðvitað afleiðing rammans sem Nolan notar. Það hefði mátt stytta hana töluvert eða allavega nota mínúturnar betur.

Það hvernig Nolan blandar svarthvítu og lit saman í Oppenheimer er ekki sérstaklega áhugavert. Annars er lithluti myndarinnar í meiri, eða heitari, lit en flestar myndir Nolan. Hann er væntanlega farinn að treysta samstarfsfólki sínu betur til að ákvarða þessa hluti.

Það er fullt af góðum leikurum í Oppenheimer sem bera almennt enga ábyrgð á göllum hennar. Mig grunar að Kenneth Brannagh hafi verið valinn til að leika Niels Bohr vegna þess að hann hefur áður leikið danskan karakter en mér þótti hreimurinn hans ekki sannfærandi. Auðvitað er erfitt að vera með danskan karakter talandi ensku með alvöru dönskum hreim án þess að líti út fyrir að vera skopstæling.

Oppenheimer hefur ekkert áhugavert að segja um kjarnorkuvopn eða stríð. Hún er tilgerðarleg, einfeldningsleg og of löng. Þetta eru auðvitað allt höfundareinkenni Christopher Nolan.

Óli gefur ★★★☆☆🫴 og þótti Barbie betri.

¹ Þýðing mín er á því hvernig enska þýðingin er almennt notuð í samhengi við Oppenheimer frekar en tilraun til að ná raunverulegri merkingu upprunalega textans.