Óli Gneisti Sóleyjarson

Pælingar um eðlisfræði fara úr böndunum.

Oppenheimer byrjar á að útskýra fyrir okkur að Prómeþeifur hafi stolið eldinum og verið refsað af guðunum og ég sá strax fyrir hvernig mynd þetta yrði. Væntanlega er þetta úr bókinni sem myndin er byggð á, en samt.

Hallærislegar ævisögumyndir eru gjarnar á að blikka auga í átt til áhorfenda með því að benda hvert sagan mun leiða. Auðvitað gerir Oppenheimer það. Ég hélt að þegar dregið var fram eintak af Bhagavad Gita að Nolan myndi láta duga óljósa vísun. En nei. Hann lætur gaurinn þylja upp línuna sem hann gerði fræga.

Ég er orðinn dauðinn … ¹

Aðeins seinna í Oppenheimer erum við stödd í Nýju Mexíkó sem ég taldi alveg nægilega vísun fram á veginn. Síðan byrjuðu persónurnar að tala saman um hvert förinni væri heitið í kjölfarið og í huganum var ég „ekki segja það, ekki segja það …“. Auðvitað stóðst hann ekki freistinguna að nefna Los Alamos.

Seint í Oppenheimer er þröngvað inn vísun í John F. Kennedy. Auðvitað kom verðandi forseti þarna raunverulega við sögu en það er allt svo klunnalegt við hvernig nafninu er troðið að. Nolan hefði getað látið duga að segja „einhver ungur þingmaður frá Massachusetts“ en hann hefur þessa þörf fyrir að tyggja allt ofan í áhorfendur sína.

Tengsl Kennedy við Oppenheimer er sú að römmunartækið er þingnefndarfundur um staðfestingu á skipan Lewis Strauss í ráðherraembætti árið 1958. Samt er það eiginlega rammi utan um annan ramma sem er ákvörðun um að endurnýja ekki öryggisheimildir Oppenheimer nokkrum árum fyrr.

Tvöfaldur rammi Oppenheimer virðist helst þjóna þeim tilgangi að búa til óþokka sem hægt er að sigra. Áherslan er um leið færð af því að kafa dýpra í afleiðingarnar af því að búa til og sprengja kjarnorkusprengjur yfir á að setja söguhetjuna í fórnarlambsstellingu sem hann getur risið upp úr.

Þegar Nolan reynir að sýna okkur hvernig Oppenheimer bregst við afleiðingum kjarnorkuárásanna á Japan notar hann hávaða og sjónbrellur. Mig grunar að Kiljan Murphy hefði getað gert þetta betur án svo mikils áreitis.

Oppenheimer nær að halda góðum dampi fyrir hlé en virkar teygð þegar á líður. Þetta er auðvitað afleiðing rammans sem Nolan notar. Það hefði mátt stytta hana töluvert eða allavega nota mínúturnar betur.

Það hvernig Nolan blandar svarthvítu og lit saman í Oppenheimer er ekki sérstaklega áhugavert. Annars er lithluti myndarinnar í meiri, eða heitari, lit en flestar myndir Nolan. Hann er væntanlega farinn að treysta samstarfsfólki sínu betur til að ákvarða þessa hluti.

Það er fullt af góðum leikurum í Oppenheimer sem bera almennt enga ábyrgð á göllum hennar. Mig grunar að Kenneth Brannagh hafi verið valinn til að leika Niels Bohr vegna þess að hann hefur áður leikið danskan karakter en mér þótti hreimurinn hans ekki sannfærandi. Auðvitað er erfitt að vera með danskan karakter talandi ensku með alvöru dönskum hreim án þess að líti út fyrir að vera skopstæling.

Oppenheimer hefur ekkert áhugavert að segja um kjarnorkuvopn eða stríð. Hún er tilgerðarleg, einfeldningsleg og of löng. Þetta eru auðvitað allt höfundareinkenni Christopher Nolan.

Óli gefur ★★★☆☆🫴 og þótti Barbie betri.

¹ Þýðing mín er á því hvernig enska þýðingin er almennt notuð í samhengi við Oppenheimer frekar en tilraun til að ná raunverulegri merkingu upprunalega textans.

Háklassaþjófur etur kappi við lögreglumanninn sem rannsakar glæpi hans og ástarlíf þeirra flækir málin.

Ekki beint frumleg saga en Mark Ruffolo, Chris Hemsworth, Monica Barbaro og Halle Berry hjálpast að við að gera Crime 101 að fyrirtaksafþreyingu. Barry Keoghan var samt eiginlega að Barry Keoghanast fullmikið en það skemmdi ekkert sérstaklega.

Óli gefur ★★★⯪☆👍.

Árið er 1997 morgundagsins og piltur og stúlka fara í óskipulagðan rúnt til Vítis og eitthvað lengra þó landafræðin sé stundum óljós.

Júlíus Kemp (Veggfóður) leikstýrir. Þóra Dungal, Páll Banine og Finnur Jóhannsson leika aðalhlutverk. Við sjáum líka fjölda kunnuglegra andlita og heyrum í kunnuglegum röddum.

Þegar Blossi kom út á sínum tíma virtist vera almennt álit að hún væri ákaflega vond mynd. Gagnrýnendur reyndu að vera eins jákvæðir og þeir mögulega gátu, eins og var venjan með íslenskar myndir, en höfðu samt fátt gott að segja. Jafnvel vinir aðstandenda myndarinnar reyndu eftir bestu getu að tala í kringum að þeir hefðu ekki fílað hana. Þannig að ég fór ekki.

Árið 2026 er Blossi sýnd í Bíó Paradís. Bíógestir virtust margir vera töluvert yngri en ég. Án þess að ég hafi tekið eftir því hafði Blossi orðið költmynd.

Blossi er auðvitað mynd minnar kynslóðar. Þóra Dungal leikur 19 ára stúlku og þegar myndin kom út var ég átján ára piltur. Það er svo margt sem minnti á þennan tíma. Bara það eitt og sér að sjá Galaxy-súkkulaði færði mig aftur í tímann.

Hefur unga fólkið rétt fyrir sér um Blossa? Ég held það. Ég fór inn algjörlega væntingalaus en hreyfst með og hló ásamt krökkunum.

Blossi er bara allt öðruvísi mynd en ég hélt og mig grunar að viðbrögðin við henni hafi verið tengdar þeim væntingum sem fólk hafði. Þetta er vegaglæpagamanmynd sem gerist í ýktum raunveruleika. Þegar ég nálgast slíka mynd hef ég ekki jafn miklar áhyggjur af því að leikarar séu ekki alveg fullkomnir. Það virkar eiginlega þrátt fyrir allt.

Maltin virðist hafa misst af Blossa.

Óli gefur ★★★★☆👍👍 og veltir fyrir hvort hann hefði verið jafn hrifinn 1997.

Þrettán ára strákur stækkar og lendir í ævintýrum sem þóttu í fínu lagi á níunda áratugnum.

Penny Marshall leikstýrði Big og Tom Hanks leikur aðalhlutverkið. Mercedes Ruehl leikur mömmuna, Elizabeth Perkins er kærastan, Robert Loggia er yfirmaðurinn og Jared Rushton er besti vinurinn (Overboard og Honey I shrunk the Kids). Í minni hlutverkum eru Jon Lovitz sem vinnufélagi og Debra Jo Rupp (That ’70s Show) er einkaritari stráksins.

Big tilheyrir hálfvegis flokki líkamaskiptamynda. Freaky Friday er líklega frægust þeirra en sama ár og Big kom út var líka myndin Vice Versa og árið þar áður var það Like Father, Like Son. Þó söguhetjan í Big skipti bara um eigin líkama þá er ákaflega margt svipað. Það vantar bara einhvern fullorðinn til að fara í skóla.

Big er skrýtin mynd. Það hefði ekki þurft nema eitt eða tvö skref í eina til þess að gera hana að fullkomlega hugljúfri og skemmtilegri mynd. Aftur á móti hefði ekki mikið þurft að gera heldur til að breyta henni í hryllingsmynd. Þetta er hræðilegt frá sjónarhóli móðurinnar (og væntanlega líka pabbans sem sést varla).

Það eru mörg velheppnuð atriði í Big. Píanóið í dótabúðinni er eftirminnilegt af góðri ástæðu. Byggingarumbreytingurinn er ekki slæmt dæmi um hvernig leikfangaframleiðendur voru oft á skjön við óskir krakka.

Tilfinningar mínar í garð Big eru mjög blendnar. Hún nær aldrei þeirri tilfinningalegu dýpt sem virtist innan seilingar og fyndnu atriðin eru ekki nógu mörg, eða nógu fyndin, til að vega upp á móti því.

Maltin gefur ★★★⯪

Óli gefur ★★★⯪☆👍

Hver skellti skuldinni á Kalla kanínu og hver ákvað að þýða Roger með sama nafni og notað hefur verið fyrir Bugs Bunny, sem kemur einmitt fyrir í myndinni, í mörg ár?

Tæknilega séð er Who Framed Roger Rabbit. Auðvitað er hún takmörkuð af tækni síns tíma en samt sem áður afrek. Í atriðinu þegar Daffy og Andrés há píanóeinvígi er sést andlit speglast á glansandi svörtu yfirborði. Dásamlegt.

Robert Zemeckis leikstýrir. Bob Hoskins er frábær og Charles Fleischer líka. Kathleen Turner (tal) og Amy Irving (söngur) eru saman fullkomnar sem Jessica Rabbit.¹² Christopher Lloyd er illmennið.

Það eru partar af Who Framed Roger Rabbit sem virðast vísa í aðskilnaðarstefnuna í Bandaríkjunum. Það má skilja teiknimyndapersónurnar sem ígildi svarts fólks. Augljósa dæmið er klúbburinn þar sem Jessica Rabbit syngur. Hann virðist vera byggður á skemmtistöðum eins og Cotton Club þar sem svartir skemmtikraftar komu fram á sviði en allir gestirnir voru hvítir. Í myndinni eru gestirnir mannverur sem er skemmt af teiknimyndapersónum. Allegorían er hálfbökuð og verður mjög vandræðaleg ef reynt er að kafa dýpra.

Who Framed Roger Rabbit er mynd með mörgum skemmtilegum atriðum. Sérstaklega er gaman að sjá þessar klassísku persónur frá Disney og Looney Tunes saman á skjánum. Síðan koma daufir kaflar á milli. Hún er ekki góð sem heild.

Maltin gefur ★★★⯪ enda gríðarlegur aðdáandi gamalla teiknimynda.

Óli gefur ★★★⯪☆👍

¹ Jessica Rabbit hefur aldrei heillað mig útlitslega séð.

² Á þessum tíma var Amy Irving gift framleiðanda myndarinnar, Steven Spielberg.

Ungur rithöfundur verður ástfanginn af stjörnu Rauðu Myllunnar undir lok nítjándu aldar.

Ég er beggja blands. Moulin Rouge! gerir svo margt skemmtilegt og fáránlegt. Sviðsmyndirnar eru oft rosalega flottar. Mörg lögin virka ákaflega vel í þessum víxlsöng. Síðan er gaman að heyra Queen-lag.

Moulin Rouge! er fyrst og fremst of löng. Ástarsagan sjálf nær að flækjast fyrir skemmtilega sjónarspilinu. Óþokkinn hefði líka mátt vera betur útfærður.

Maltin gefur ★★☆☆

Óli gefur ★★★⯪☆👍

Vanhæfur lögreglumaður álpast til þess að leysa málið.

Kentucky Fried Move, Airplane, Top Secret!, Ruthless People og svo kom Naked Gun, fimmta myndin frá ZAZ-genginu, Zucker-Abrahams-Zucker. Fullur titill myndarinnar vísar í sjónvarpsþættina Police Squad frá árinu 1982. Það voru framleiddir heilir sex þættir en það þurfti bara fjóra til að sannfæra sjónvarpsstöðina um að enginn nennti að horfa.¹ En svo sló Police Squad í gegn á vídeóspólum sem leiddi til þess að ákveðið var að gera kvikmynd.

Leslie Nielsen er eini leikarinn sem lék bæði í þáttunum og myndunum. Aðrir leikarar í myndinni eru Priscilla Presley, Ricardo Montalbán, George Kennedy og O.J. Simpson … Lukkulega er barið á Simpson í hvert skipti sem hann birtist og fær enga samúð. John Houseman birtist sem ökukennari og ofbeldismaðurinn Lawrence Tierney er þjálfari hafnaboltaliðs.

Sumir brandarar eldast betur en aðrir. Sumir voru ekki endilega fyndnir til að byrja með. Aðferðarfræðin er að dæla út eins mörgum bröndurum og mögulegt er þannig að áhorfendur hlógu mjög reglulega.

Upphafsatriði Naked Gun er mjög síns tíma og því miður er það tími Reagan. Frank Drebin kemur inn í herbergi þar sem helstu „óvinir“ Bandaríkjanna eru saman komnir til að plotta og lemur alla. Saddam Hussein er ekki á svæðinu enda var hann ennþá vinur árið 1988.

Maltin gefur ★★★☆.

Óli gefur ★★★⯪☆👍.

¹ Joe Dante leikstýrði tveimur þáttum af Police Squad. Honum hafði áður verið boðið að leikstýra Airplane en afþakkaði.

Sálfræðingur reynir að stoppa lögreglumann sem er ekki í nægilega góðu andlegu jafnvægi til að vinna starf sitt af ábyrgð.

Richard Donner leikstýrir handriti eftir Shane Black með Mel Gibson og Danny Glover í aðalhlutverkum. Síðan er fjöldi kunnuglegra andlita í kring, þar af Gary Busey eftirminnilegastur sem sadískur ofbeldishrotti.

Mig grunaði að Lethal Weapon væri ekki jafn góð og mig minnti en varð samt fyrir töluverðum vonbrigðum. Hún er hæg. Framvindan er fullkomlega órökrétt og persónurnar eru þunnar. Ef hasaratriðin væru betri gæti ég fyrirgefið margt af þessu.

Það sem mér þótti hve undarlegast í þetta skipti, og ég er að reyna að orða þetta höskuldalaust, er hvernig dóttir Murtaugh hverfur bara á ákveðnum tímapunkti. Það er eins og hún hafi einfaldlega gleymst eða verið hunsuð til þess að keyra hasarinn áfram.

Mér líkar við margt af því sem Shane Black hefur gert í gegnum tíðina. Það er langt síðan ég hef séð Last Boy Scout en ég man að mér þótti hún betri en Lethal Weapon. Hrifnastur er ég þó af Nice Guys og Kiss Kiss Bang Bang sem hann leikstýrði sjálfur.

Maltin gefur ★★★☆.

Óli gefur ★★⯪☆☆🫴.

Átján ára strákar vilja prufa kynlíf.

Ég sá American Pie tvisvar í bíó á sínum tíma. Hún tók líka pláss í dægurmenningu síns tíma. Það er ein lína úr myndinni sem ég man eftir að hafa endurtekið óhóflega.

… and one time, at band camp, …

Það er vanmetið hve miklu máli skiptir að sjá gamanmyndir í bíó. Það er ákveðin orka sem fylgir því að vera hluti af stórum hóp sem hlær að því sama. Kynjahlutfallið var töluvert skekkt í bíósalnum núna en rétt hjá mér voru konur sem skemmtu sér greinilega stórkostlega.

American Pie var afturhvarf til kynlífsgamanmynda níunda áratugarins. Ég held að kynjapólitík myndarinnar sé skárri en halda mætti, aðallega af því að brandararnir eru meira og minna á kostnað gaurana. Það er hægt að túlka boðskap myndarinnar á ólíkan hátt en „prufaðu að tala við og hlusta á stelpur“ er nokkuð stöðug lexía. Ég get ekki sagt að atriðið með vefmyndavélina hafi elst illa því á sínum tíma áttaði ég mig alveg á því.

Undarlegasta arfleifð American Pie er auðvitað skammstöfunin MILF.¹ Handritshöfundur myndarinnar bjó hugtakið reyndar ekki til því. Í grein Laurel A. Sutton frá árinu 1995, Bitches and Skankly Hobags, er fjallað um hugtakanotkun karlkyns háskólanema í Kaliforníu árið 1992 og þar á meðal um MILF.

Í American Pie er MILF notað til að sýna þroskaskort þeirra drengja sem útskýra hvað það stendur fyrir (m.a. John Cho í hlutverki „MILF Guy No. 2“). Þetta leiðir auðvitað til vafasams atriðis með „Stiffler’s Mom“ og „Skítapásu“.²

Þeir fjórir sem léku aðalhlutverkin, strákahópinn í American Pie hafa ekki átt sér glæstan feril. Jason Biggs komst næst því að ná raunverulegum árangri en það stóð ekki lengi. Seann William Scott sem Stiffler hefur náð töluvert meiri frama en kjarnahópurinn.

Í raun eru stelpurnar mun eftirminnilegri sem leikkonur. Alyson Hannigan var þá þegar þekkt fyrir hlutverk sitt í Buffy, var gjörsamlega æðisleg hérna og hefur leikið í mörgu síðan. Natasha Lyonne er ennþá að gera mjög skemmtilega hluti. Mena Suavari (sem lék sama ár í annarri „American“ sem hefur elst mun verr en þessi) hefur kannski minnst leikið. Tara Reid átti skarpa niðursveiflu en virðist hafa fundið sér ákveðna hillu (hún lék líka systur Brendan Fraser í Scrubs).³

Þeir leikarar sem fengu mest út úr American Pie voru líklega Eugene Levy (vandræðalegasti pabbinn) og Jennifer Coolidge (mamma Stifflers og vandræðaleg öðruvísi).

Eugene Levy var auðvitað búinn að vera að mjög lengi, meðal annars í sjónsvarpsþáttunum SCTV,⁴ en var ekki beinlínis nafn sem fólk þekkti almennt. Hann kom líka fram í átta af níu myndum sem gefnar voru út í American Pie flokknum, fjórar í aðalseríunni og hinar beint á DVD (eða streymi). Nú er hann líklega þekktastur fyrir Schitt’s Creek.

Jennifer Coolidge var nær óþekkt fyrir en hefur unnið nær stöðugt frá 1999, meðal annars með Levy í háðheimildarmyndum Christopher Guest og var víst góð í nýlegri seríu af White Lotus.

Orðspor American Pie er mun verra en myndin á skilið. Ef ég ætti að gefa einkunn út frá hlátri í bíósalnum fengi hún fimm stjörnur.

Maltin gefur ★★★☆.

Óli gefur ★★★★☆👍👍.

¹ Ef þið vitið ekki hvað MILF stendur fyrir getið þið kíkt á Wikipediu (þar er Jennifer Coolidge sýnd sem dæmi) en ég skal gefa ykkur vísbending, þetta stendur ekki fyrir Moro Islamic Liberation Front sem börðust fyrir sjálfstæði múslima á Mindanao á Filipseyjum. Árið 2016 var samið um sjálfsstjórn og því hefur MILF lagt niður vopn. Á bak við tjöldin á MILF-síðunni á Wikipediu er mjög langdregin umræða um aldursbil og nauðsyn barneigna.

² Lesendur gamla bloggsins muna kannski að ég notaði gælunafnið „Skítapása“ á gaur sem ég vann með.

³ Líklega lék Tara Reid í Scrubs því hún er æskuvinkona Donald Faison (sem lék líka í Clueless). Þau urðu góðir vinir í listaskóla (ekki háskóla). Hún kom fram í Scrubs-hlaðvarpinu Fake Doctors, Real Friends og spjallaði við Donald og Braff.

⁴ Levy kom fyrst fram á sjónarsviðið í Kanada þegar hann tók þátt í frægri uppfærslu af söngleiknum Godspell ásamt hóp leikara og tónlistarmanna sem áttu eftir að slá í gegn í Bandaríkjunum s.s. Victor Garber, Andrea Martin, Gilda Radner, Dave Thomas, Paul Shaffer og Howard Shore. Seinna var hann hluti af Second City Toronto (og SCTV) og vann með fólki eins og John Candy, Andrea Martin, Rick Moranis, Catherine O’Hara, Harold Ramis, Martin Short og Dave Thomas.

Bandarískur leikari í Japan tekur að sér röð ólíkra hlutverka í lífi venjulegs fólks.

Þó ég sé ekki viss um að þjónustan sé nákvæmlega eins og hún er sýnd í myndinni er Rental Family byggð á raunverulegu fyrirbæri. Sumsé, að leigja leikara til þess að taka að sér hlutverk í raunverulegu lífi. Þetta er ekki heldur ólíkt því að ráða „syrgjendur“ til að mæta í jarðarfarir eins og gerist víst í Kína.

Rental Family fjallar um hvaða áhrif aðalpersónan hefur á líf fólksins sem hann kemst í snertingu við. Spurningin sem við þurfum að glíma við er hvort þessi sambönd séu öll jákvæð. Er of mikið verið að leika með tilfinningar fólks. Ég tengdi sérstaklega við samband hans við unga stúlku sem minnti mig á hvernig það var að vinna í grunnskóla og mynda oft tímabundin tengsl við krakka sem síðan hurfu úr lífi mínu.

Mér hefur lengi líkað vel við Brendan Fraser (þó ég muni aldrei horfa á myndina sem hann fékk Óskarinn fyrir). Ég myndi ekki segja að mikið hafi reynt á hann sem leikara í stærstu myndunum sem hann lék í á fyrrihluta ferils síns en hann var gestaleikari í nokkrum þáttum af Scrubs þar sem hann var einstaklega góður.

Í einu af fyrsta atriði Rental Family þarf Brendan Fraser að leika með andlitinu. Við þurfum að sjá hann reyna að átta sig á aðstæðum. Það er meira fyndið en dramatískt en hann gerir þetta svo vel að ég gat ekki annað en dáðst að leikhæfileikum hans.

Það er til fólk sem telur Rental Family full væmna en mér finnst hún ljúf og er á því að þetta sé ein besta mynd síðasta árs.

Þessi árstími er góður bíótími því við erum að fá hingað myndir sem teljast eiga möguleika á verðlaunum, Rental Family er án efa ein þeirra.

Óli gefur ★★★★★👍👍.