Strætó þarf að drífa sig.
Ég geri ráð fyrir að ég hafi séð Speed á VHS. Það var margt í boði á þessum árum þannig að bíódagatalið mitt var nokkuð fullt. Ég hef áður bent á að 1994 er eitthvert besta ár í kvikmyndasögunni. Þegar ég sá hana fannst mér hún skemmtileg en sá ekki ástæðu til að horfa aftur.
Undanfarið hef ég heyrt að Speed eldist betur en ætla mætti. Þannig að við feðgar fórum saman á partísýningu í Bíó Paradís.
Það versta við Speed eru upphafstitlarnir. Textinn er allur í einhverju þrívíddarformi sem minnir mig helst á WordArt í Windows 95. Síðan má nefna að þó tónlistin virki þá nær hún engum hæðum.
Jan de Bont hafði ekki áður leikstýrt mynd í fullri lengd. Hann hafði lengi unnið við kvikmyndatöku, m.a. fyrir samlanda sinn Paul Verhoven (síðast í Basic Instinct). Það er ekki langt síðan ég skrifaði um Cujo sem mætti segja vera andstæðu Speed. Umhverfið takmarkaði hvað hægt var að gera en de Bont var frumlegur og náði að gera þetta áhugavert. Myndirnar eiga það reyndar sameiginlegt að vera með flott 360° skot í kringum bíl. Annars er skemmtileg vísun í Cujo þegar Sandra Bullock segir að það að keyra strætó sé eins og að keyra Pinto.
Af frægari myndum sem de Bont hafði unnið að má nefna Die Hard, The Hunt for the Red October og Lethal Weapon 3. Síðan reif ljón á honum höfuðleðrið¹ við tökur á einni hættulegustu mynd allra tíma, Roar. Eftir að hafa farið í aðgerð (og vonandi smá tíma til að jafna sig) mætti hann bara aftur í vinnuna.
Það er oft erfitt að segja hvort Keanu Reeves sé rétti maðurinn í hlutverkið. Ef Speed er hefðbundin hasarmynd um ískalt hörkutól sem lætur ekkert stoppa sig þá er hann rangur. Ef þetta er mynd um mann sem er upptekinn af því að leika hörkutól af því hann vill ekki sýna hve viðkvæmur hann er undir niðri þá er hann réttur. Þriðji möguleikinn er að Keanu Reeves sé alltaf rétti maðurinn í hlutverkið af því hann er frábær. Líka í Dracula. Keanu er svala golan sem þú vilt á heitum degi.
Dennis Hopper er voðalega mikill Dennis Hopper í þessari mynd. Hann er kannski ekki alveg í sama gír og í Blue Velvet en hvernig væri það hægt?
Við lærðum nafnið Sandra Bullock þegar Speed kom út. Hún var ekki óþekkt en hún var ekki stjarna. Það var verðskuldað að fólk tók eftir henni hér. Það væri ákaflega auðvelt að falla í skuggann af Hopper og Reeves en henni tekst að skapa eftirminnilega persónu.
Jeff Daniels leikur Harry, félaga Keanu. Í hinni myndinni sem hann lék í árið 1994 var hann líka Harry og félagi hans þar var Lloyd.
Það eru ótal kunnugleg andlit á svæðinu. Joe Morton (John Sayles myndir) er yfirmaðurinn í löggunni. Beth Grant (Donnie Darko) leikur konu sem er svolítið óþolandi. Alan Ruck (Ferris Bueller’s Day Off og Spin City) er ferðamaður sem er að heimsækja Los Angeles í fyrsta skiptið og er hissa á hve hæg umferðin er. Síðan er Patrick Fischler (Mad Men og Mullholland Dr.) í sínu fyrsta hlutverki maðurinn sem hæðst er að fyrir að ýta á takka í lyftu.
Margar af þessum hliðarpersónum eru á mörkum þess að vera klisjur en í Speed er dansað aðeins í kringum þær. Sérstaklega sýnir myndin þeim Grant og Ruck meiri samúð en við mætti búast. Það er töluvert um svoleiðis í myndinni. Það er svolítið einkennandi fyrir myndina að áhorfendum finnst þeir vita hver stefna er en síðan er sveigt nógu mikið frá línunni.
Speed tekst að vera hasarmynd og ádeila á hasarmynd. Það er alveg hægt að horfa á hana eins og henni hafi verið leikstýrt af Michael Bay. Hún á þetta sameiginlegt með Con Air. Ef áhorfendur taka myndina alvarlega þá er hægt að trúa því að strætóinn geti flogið 15,24² metra. Ef þú sérð húmorinn í myndinni þá viltu að strætóinn komist yfir af því það er ekkert vit í því. Á sýningunni var klappað fyrir þessu atriði og nokkrum í viðbót.
Hefði ekki verið betra að borga bara lausnargjaldið? Speed vandar sig við að segja já, í dollurum og aurum, en það hefði samt ekki verið hið rétta í stöðunni.
Speed var sumsé mikið betri en mig minnti. Allt fjörið sem þú vilt frá hasarmynd og húmorinn sem þú vilt frá ádeilu á slíkar myndir.
Maltin gefur ★★★⯪.
Óli gefur ★★★★⯪👍👍🖖 og telur að flest ár væri Speed á topptíu, bara ekki 1994.
¹ Ég er ekki alveg viss um hvernig ég ætti að orða þetta. Ég held að höfuðleðrið hafi ekki verið rifið alveg af. Leitið að myndum með lykilorðunum „Jan de Bont“ og „Roar“ ef þið viljið sjá hvernig þetta var.
² Það er alltaf fyndið þegar umbreyting á mælieiningum er nákvæm þrátt fyrir að upprunalega talan sé námunduð að næsta tug.