Frumvarpið um Bókhlöðuna

Eitt af þeim fjölmörgu lagafrumvörpum sem þingmenn okkar þurfa að taka afstöðu til í­ vetur eru endurskoðuð lög um Landsbókasafn íslands – Háskólabókasafn, þ.e.a.s. Bókhlöðuna. Forsvarsmenn Stúdentaráðs hafa opinberlega gert athugasemdir við 8. grein frumvarpsins, sem gefur stjórnendum safnsins heimild til þess að innheimta gjald fyrir þjónustu þess, s.s. útlánastarfsemi, millisafnalán, fjölföldun, gerð l jósmynda, sérfræðilega heimildaþjónustu og tölvuleitir.

Tengsl Bókhlöðunnar við Háskóla íslands minnkuð

Það sem helst snertir nemendur við Háskóla íslands er að til stendur að minnka til muna tengsl skólans og safnsins, þegar stefna ætti að því­ að auka þau tengsl. Sí­ðan Háskólasafnið var sameinað Landsbókasafni íslands árið 1994, virðast tengsl Háskóla íslands við safnið hafa minnkað verulega og orðið óskýrari. í nýja frumvarpinu kemur m.a. fram að Háskólinn missi nú annan af tveimur fulltrúum sí­num í­ stjórn safnsins.Samkvæmt umræddu frumvarpi verður safnið nú að bókasafni allra háskóla á íslandi, en hingað til hefur safnið verið landsbókasafn annars vegar og bókasafn Háskóla íslands hins vegar.

í frumvarpinu er gert ráð fyrir að safnið veiti Háskóla íslands þjónustu samkvæmt ákvæðum þjónustusamnings sem stofnanirnar gera sí­n á milli. Það á einnig við um aðra háskóla landsins, sem hingað til hafa ekki komið að rekstri safnsins. Ekki er gerð grein fyrir því­ hvers eðlis þessir þjónustusamningar eru. íkvæðið um þjónustusamning safnsins við alla háskóla landsins er mjög opið og hafa starfsmenn safnsins lýst yfir efasemdum um að ráðast í­ breytingar sem þessar án þess að umræða hafi farið fram um málið innan háskólasamfélagsins.

Stúdentar við Háskóla íslands eru stærsti notendahópur safnsins og eiga þeir ekki að sætta sig við annað en að eiga aðkomu að ákvörðunum varðandi Bókhlöðuna. Með tilví­sun til þess að um eina mikilvægustu stofnun á háskólasvæðinu er að ræða, er fullkomlega eðlilegt að Stúdentaráð fái að tilnefna fulltrúa í­ stjórn safnsins.

Ekki lengur rannsóknarstofnun

Verst þykir mér þó að vegið sé að safninu sem rannsóknarstofnun, svo og frumkvæði safnsins í­ þeim efnum. Samkvæmt frumvarpinu, eins og menntamálaráðherra kynnti það, verður safnið einungis þjónustustofnun. í núgildandi lögum er skýrt kveðið á um að safnið sé rannsóknarbókasafn. Á handritadeild safnsins fer t.d. fram mikilvæg rannsóknarvinna, sem fer framhjá mörgum notendum safnsins. Óví­st er hvort sú vinna geti haldið áfram, ef ekki er fjallað um rannsóknarhlutverk safnsins í­ nýjum lögum um hlutverk þess.

Svo dæmi sé tekið um skert rannsóknarhlutverk safnsins, kemur fram í­ núgildandi lögum að eitt hlutverka safnsins sé að „halda uppi rannsóknum á sviði í­slenskrar bókfræði og bóksögu og veita upplýsingar um í­slenska bókaútgáfu.“ í frumvarpinu sem liggur frammi er ekki lengur gert ráð fyrir því­ að safnið „haldi uppi“ rannsóknum heldur er því­ aðeins ætlað að „veita aðstoð við“ rannsóknir á þessum sviðum. Annað hlutverk safnsins sem fellur út, eru skyldur þess til að kaupa inn rit.

Einfaldari lög – Fábrotnara safn

Fleiri breytingar verða á gildandi lögum, nái frumvarpið í­ gegn. Þannig er hlutverkum safnsins fækkað töluvert – það er skýrt með því­ að verið sé einfalda lögin. Það hlýtur að verða erfitt fyrir safnið að fá fjárveitingar í­ verkefni sem eru ekki einu sinni nefnd á nafn í­ lögum um hlutverk safnsins, á við alla þá rannsóknarstarfsemi sem fer fram innan þess. Með því­ að fækka hlutverkum safnsins í­ lögum er verið að undirbúa, að ég best fæ séð, niðurlagningu ýmissa verkefna sem unnin eru innan safnsins í­ dag.

Eggert Sólberg Jónsson, MA nemi í­ þjóðfræði og Bókhlöðu-unnandi

Greinin birtist í­ Stúdentablaðinu í­ desember 2008 (7. tbl. 84. árg)

Leave a comment

Netfang þitt verður ekki birt. Nauðsynlegir reitir eru merktir *