Hugstraumar

Ég bý á Akureyri. Ég keyri stundum yfir Víkurskarðið. Ég geri það svo sem ekki oft en það kemur fyrir, hvort sem ég er bara í skemmtibíltúr í Vaglaskóg, að fara til Húsavíkur eða Egilsstaða. Á vetrum getur verið mjög torfært um Víkurskarðið og það hefur m.a.s. komið fyrir að því hefur verið lokað vegna veðurs. Ekki oft en það hefur gerst. Allir vöruflutningar til Húsavíkur og þess hluta Norðurlands-eystra sem er austan Eyjafjarðar fara um Víkurskarðið. Vaðlaheiðargöng væru því til mikilla hagsbóta fyrir þá sem þar búa. Þýðir þetta að ég sé fylgjandi því að Vaðlaheiðargöng séu ofar á forgangslista en breikkun Suðurlandsvegar?
Nei, reyndar ekki. Á Suðurlandsvegi, milli Selfoss og Reykjavíkur, hefur orðið fjöldi banaslysa en þau eru afar sjaldgæf í Víkurskarðinu. Mér er tjáð að breikkun Suðurlandsvegar dragi úr líkum á banaslysum og hallast að því að trúa því. Í mínum huga eru mannslíf ofar í forgangsröðinni en nokkrir lokunardagar á Víkurskarðinu. En, þýðir þetta þá að ég telji að það eigi að ráðast í breikkun Suðurlandsvegar strax en fresta skuli Vaðlaheiðargöngum.
Nei, reyndar ekki. Bæði Suðurlandsvegur og Víkurskarðið virka ágætlega í núverandi mynd. Mér finnst einhvern veginn að eins og ástandið í efnahagsmálunum er núna, þar sem þarf að spara hverja krónu, þá sé óverjandi að ráðast í nokkrar nýframkvæmdir í samgöngumálum. Næsta ár, og jafnvel næstu ár, á eingöngu að sinna viðhaldi á samgöngukerfinu, láta nýframkvæmdir eiga sig. Svo þegar hægt verður að fara að leggja vegi og bora göng aftur þá á að klára Sundabraut og breikka Suðurlandsveg áður en Vaðlaheiðargöng verða boruð.
Samgöngumiðstöð í Reykjavík á aldrei að byggja því þar er álíka bruðl á ferðinni og tónlistarhúsið. (Hvers vegna er ekki löngu búið að hætta þeirri framkvæmd og ráða einhverja til að kanna hvernig hægt sé að komast frá þessu á sem ódýrastan máta?) Líka út í hött að byggja samgöngumiðstöð upp á milljarða til að hylma yfir að í raun er verið að byggja nýja innanlandsflugstöð. Slíka mætti eflaust byggja þar sem sú núverandi er fyrir mun lægri upphæð.

Ég var að heyra það í fréttum áðan að fylgi Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks hefði aukist um þrjú prósentustig frá kosningum. HVAÐ ER AÐ FÓLKI???!!!! Flokkarnir sem settu Ísland á hausinn, afhentu góðvinum sínum nær allar eignir þjóðarinnar og leyfðu þeim að skuldsetja hana svo nú er talið að þær skuldir nemi þrefaldri þjóðarframleiðslu! Flokkarnir sem næst á eftir útrásarvíkingunum bera mesta ábyrgð á verstu föðurlandssvikum frá því að Quisling var og hét, BÆTA VIÐ SIG FYLGI??!!!
Með þessu áframhaldi fá þeir meirihluta í næstu kosningum og allt fer í sama helvítis rassgatið og áður. Eins gott að það er sjö ára greiðslufrestur á ICESAVE skuldinni. Maður getur undirbúið búferlaflutninga á þeim tíma (eins og líklega flestir Íslendingar sem einhvern möguleika hafa á því að fá vinnu erlendis) munu gera. Eftir verða öryrkjar, lamaðir, fatlaðir, gamalmenni og smáglæpamenn undir eilífðarstjórn Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks.
Ég spái því að þetta verði framtíð landsins komist þetta gamla spillingarpakk aftur til valda. Hins vegar á eflaust eftir að verða mikill fólksflótti frá landinu sama hvað gerist.

það er svona sem þarf að taka á útrásarvíkingunum. Reyndar má deila um lengd fangelsisdómanna. Ef við hugsum okkur að mánuður sé hæfilegt fangelsi fyrir hverjar 10 milljónir sem þeir geta ekki greitt upp í skuldina, þá gerir einn milljarður 100 mánaða fangelsi. Það þýðir að ef ICESAVE skuldin er 700 milljarðar og það nást 75% upp í það með eignum Landsbankans, þá standa 175 milljarðar eftir. Ég veit ekki hvað ALLAR eigur eigenda og stjórnenda Landsbankans eru mikils virði, en segjum að það sé 75% af því. Þá standa tæpir 44 milljarðar út af. Sem sagt 4400 mánuðir eða rétt tæp 367 ár. Þeir mega skipta þeim á milli sín eins og þeir vilja.

Það hafa svo margir skrifað um ICESAVE-samninginn, dómstólaleiðina og afleiðingarnar af þessu, sem þekkja mun betur til mála en ég. Mín afstaða er sú að samningurinn sem nú liggur fyrir er líklega illskáskti kosturinn í stöðunni. Það sem ég skil ekki er hversvegna ekki er hægt að ganga að eignum þeirra sem bera ábyrgð á þessu klúðri og gera þær upptækar. Þá á ég við allar persónulegar eigur, hlutabréf, verðbréf, fasteignir o.s.frv. Ég er nokkuð viss um að með því mætti fá nokkra milljarða upp í skuldina. Svo er það sakamál til framtíðar að dæma viðkomandi í skuldafangelsi fyrir afgangnum. Mér sýnist að jafnvel þó þeir fengju bara mánuð í fangelsi fyrir hverjar 100 milljónir sem vantar upp á þá gætu þeir endað í fangelsi í nokkrar aldir.

Hins vegar fór ég í grillveislu á Végeirsstaði í gær. Var reyndar að hugsa um að sleppa því í ljósi þess að það var mígandi rigning. Sé samt ekki eftir því að hafa drifið mig, því maturinn var frábær og félagsskapurinn yndislegur. Það er mjög fallegt á Vékeirsstöðum.
Eftir grillveisluna litum við svo ásamt tengdaforeldrunum í heimsókn í sumarbústaðinn til Gunnu, föðursystur Gullu, og fengum þar kaffi, æðibita og eplaköku í desert. Alveg frábært kvöld bara. Notalegt og huggulegt.

Ég er ekki viss um að útrásarvíkingar, ákveðnir stjórnmálamenn, fyrrverandi stjórnendur banka, talsmenn skilanefnda, ákveðnir flokksdindlar o.s.frv. hafi áttað sig á því að þeir hafa misst þann trúverðugleika sem þeir þó höfðu.
Að öðlast aftur trúverðugleika sem þú hefur misst er mjög erfitt. Það hjálpar ekki til að halda áfram að draga í og úr, segja hálfsannleika og senda út tilkynningar sem augljóslega eru skrifaðar af almannatenglum. Raunar ættu allir almannatenglar að vita að til að öðlast trúverðugleikann aftur þarf að viðurkenna allt sem úrskeiðis fór og rangt var gert og svara svo sannleikanum samkvæmt, sýna raunverulega iðrun og jafnvel leggja eitthvað af mörkum umfram lágmarks lagalega skyldu til að draga úr alvarlegum afleiðingum gjörða þinna.
Þangað til það er gert mun enginn trúa þér eða taka mark á þér, hvort sem þú ert pólitískur álitsgjafi bundinn á þröngan bás einkahagsmuna ákveðinnar flokksklíku, spilltur embættismaður í vina- og fjölskylduklíku eða bara gráðugt og siðlaust sérhagsmunaflón sem kallar sig óbreyttan hluthafa.

Það eina sem ég á eftir að gera í vinnunni áður en ég fer í sumarfrí er að taka aðeins til í prófageymslunni. Ég áttaði mig ekki á því þegar ég byrjaði hvernig væri best að flokka þetta í kassa og þ.a.l. er síðasta ár allt í belg og biðu þarna inni. Tek mér nokkra daga í að flokka þetta og raða í kassa ef ske kynni að einhver færi fram á það að fá að sjá gamalt próf. Það hefur reyndar gerst tvisvar frá því ég byrjaði og í bæði skipti tókst mér að finna viðkomandi próf en fylltist ákveðnum kvíða yfir að þurfa að fara þarna inn og leita í bunkunum.

Þá er komið nýtt útlit á Hugstraumana, en innihaldið á líklega ekki eftir að breytast mikið. Ég bjó til nýja undirsíðu sem heitir: Gjafahugmyndir (stal hugmyndinni frá Óla Gneista), en þangað geta þeir kíkt sem finnst þeim bera skylda til að gefa mér jóla- eða afmælisgjafir. Ég ætla að reyna að vera duglegri að blogga í sumar en ég hef verið síðustu u.þ.b. tvö ár. Finnst það skylda mín að halda uppi heiðri bloggsins í nýrri Facebook, Myspace, Twitter veröld.

Ég á afmæli í dag.
Ég á afmæli í dag.
Ég á afmæli sjálfur.
Ég á afmæli í dag.

Eftir að ég sagði skilið við Samfylkinguna hef ég smám saman fyllst meiri og meiri andúð á þeim flokki og þeim flokksdindlum sem hann skipa og fylgja. Í raun er svo komið að hann fer að nálgast Sjálfstæðisflokkunn á andúðarkvarðanum hjá mér. Röð stjórnmálaflokkanna í mínum huga, frá hinum viðurstyggilegasta til þess illskásta er því í mínum huga núna svona:
-Sjálfstæðisflokkur, Samfylking, Framsóknarflokkur, Vinstri-grænir-
Allir eru þeir þó slæmir og aldrei held ég að ég eigi eftir að kjósa nokkurn þeirra. Þessi frelsun, að vera laus af klafa flokkapólitíkur hefur einnig opnað augu mín fyrir eðli ákveðinna stjórnmálamanna sem ég taldi vera bara nokkuð í lagi áður en sé nú að eru hinir verstu skúrkar. Því vil ég setja hér fram lista yfir topp tíu ótraustverðugustu stjórnmálamennina (Davíð Oddsson og Ingibjörg Sólrún Gísladóttir væru í sæti 1 og 2 ef þau væru enn að störfum og Geir Haarde í 3):
1. Ólafur Ragnar Grímsson
2. Gunnar Birgisson
3. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir
4. Birgir Ármannsson
5. Árni Johnsen
6. Guðlaugur Þór Þórðarson
7. Illugi Gunnarsson
8. Kristján Möller
9. Jón Bjarnason
10. Siv Friðleifsdóttir

Ímyndið ykkur poll sem vaknar einn morgun (ég veit að þeir eru ekki vanir því en gefið mér smá svigrúm, ég skrifa vísindaskáldsögur) og hugsar með sér: þetta er áhugaverður heimur sem ég er hluti af. Áhugaverð hola sem ég er í. Hún passar mér alveg fullkomlega, ekki satt? Passar mér reyndar svo vel að hún hlýtur að hafa verið sköpuð til að hafa mig í sér! Þetta er svo mögnuð hugmynd að á meðan sólin rís á himninum, dagurinn verður hlýrri og pollurinn minnkar smám saman, heldur hann enn örvæntingarfullt í þá von að allt verði í lagi. Því honum er ætlað að vera hluti af heiminum. Heimurinn var búinn til fyrir hann. Svo það kemur pollinum algerlega á óvart þegar hann gufar að lokum upp. Ég held að við þurfum að hafa varann á okkur varðandi þetta. – Douglas Adams

Fyrir þá sem ekki skildu líkinguna þá er þessi pollur myndhverfing fyrir mannkynið. Okkur hættir nefnilega til að halda að heimurinn hafi verið skapaður fyrir okkur. Hann hentar okkur jú svo ótrúlega vel…

Hér er andrúmsloft sem við getum andað að okkur, dýr og jurtir sem við getum nærst á, byggingarefni í hús, vatn að drekka og fuglasöngur og lækjarniður til að hlusta á. Já, þessi heimur passar mannskepnunni víst ótrúlega vel. Svo vel að hann hlýtur að hafa verið skapaður handa henni. Og hver myndi skapa svona fullkominn heim fyrir menn nema skapari sem væri mannlegur sjálfur. Og þannig skapaði maðurinn Guð/i í sinni eigin mynd. Hér er með öðrum orðum verið að rugla saman orsök og afleiðingu. Heimurinn passar manninum vegna þess að maðurinn ef afurð hans, rétt eins og holan passaði fyrir pollinn og bolir eru með ermar á réttum stöðum (Vá! Það mætti halda að ég hafi verið skapaður fyrir þennan bol. Hann er með tvær ermar og ég er með tvær hendur! Hálsmál þar sem ég er með háls og XXL alveg eins og ég!).

Að sama skapi skóp maðurinn Guð í sinni eigin mynd og gaf honum alla okkar kosti og galla. Við getum séð ákveðna þróun á siðgæðisvitund mannkyns og hugmyndum um rétt og rangt á muninum á Guði gamla- og nýja testamentisins. Það er þess vegna ekkert skrýtið að þessi Guð sé enn að breytast og hugmyndir nútíma trúmanna um hann eigi lítið skylt við guðshugmyndir manna árið tólf eða tólfhundruð. Maðurinn hefur breyst á þeim tíma og þar með ímynd hans af Guði.

Það er ákaflega erfitt að sjá fyrir sér að ef einhver trúarbrögð yrðu til í hinum vestræna heimi í dag og næðu síðar mikilli útbreiðslu að guðshugmynd þeirra fæli í sér þrælahald, kvennakúgun, fórnir, hernaðardýrkun og margt fleira sem finna má í eldri trúarbrögðum. Trúarbrögðin endurspegla nefnilega fyrst og fremst þá menningu sem þau eru sprottin úr, frekar en einhvern Guð (sem við vitum hvort sem er öll að er ekki til (a.m.k. svona innst inni þó við viljum ekki öll viðurkenna það)) sem er bara hugmynd og álíka raunverulegur og Piltdown maðurinn. Til að skilja samfélög er einmitt ákaflega gagnlegt að skoða trúarhugmyndir þeirra. Þá öðlast maður smá innsýn í hvað telst rétt og rangt í viðkomandi menningarheimi, hver eru normin og tabúin og á hvaða stigi þekkingin er.

Já þekkingin, því rétt eins og trúarhugmyndirnar endurspegla siðferðisstig manna þá koma þær upp um þekkingarleysi þeirra. Um leið og við finnum trúarlega skýringu á einhverju áttum við okkur á því að við erum komin út á svið sem þekkingin nær ekki yfir; Stjörnurnar eru göt á himnafestingunni, Atlas ber himininn á herðum sér, Guð skapaði manninn í sinni eigin mynd, heimurinn var búinn til úr risa.

Allt trúarlegar skýringar sem við vitum í dag að eru ekki réttar, en samt er enn til fólk sem ber höfðinu við steininn og stendur fastar á því en fótunum að trúarbrögð séu nauðsynleg einmitt til að útskýra það sem þekking okkar nær ekki yfir. Þar sem vísindin enda taka trúarbrögðin við og útskýra dauðann, sálina, draugagang, chi, prana, nirvana o.s.frv. Það virðist vera mjög erfitt að viðurkenna að sumt einfaldlega vitum við ekki og munum e.t.v. aldrei vita.

Það er nefnilega eitt með trúarlegu útskýringarnar sem vert er að hafa í huga, fyrir utan að vera oft á tíðum skáldlegar og fallegar eiga þær það nefnilega sameiginlegt að vera rangar. Það er ekki ólíklegt að það eigi líka við um þær skýringar sem eru í gangi í dag rétt eins og hugmyndir manna fyrri alda um þrumuguði, meyfæðingar og talandi snáka og runna.

Hvað er svona hræðilegt við það að standa frammi fyrir heiminum og viðurkenna að við vitum ekki allt um hann? Að það sé enn svo margt að uppgötva og kanna? Að e.t.v. sé ýmislegt sem við eigum aldrei eftir að skilja?

Hvers vegna þarf að styðjast við hækju trúarinnar í staðinn fyrir að feisa heiminn eins og hann er? Hvers vegna finnst sumum betra að trúa því að holan hafi verið sköpuð fyrir þá og neita sjálfum sér um að uppgötva hringrás vatnsins?

Sem betur fer hefur alltaf verið til fólk sem hefur neitað að kokgleypa trúarlegu útskýringarnar og haldið yfir fjallið til að athuga hvað væri í næsta dal, haldið út á hafið til að komast að því hvað væri handan þess, frekar en að trúa því að þar væru drekar eða endimörk heimsins. Fljótlega kemur líklega (vonandi) sá tími að við áttum okkur á því að trúarbrögðin sem við styðjumst við núna passa ekki lengur við menningu okkar, siðferðis- og þekkingarstig, hugmyndir okkar um rétt og rangt, eins og táningsstúlka sem áttar sig á því að Hannah Montana plakötin og leikfangabangsarnir eru ekki alveg að gera sig.

Þá vaknar spurningin um hvað muni taka við. Ný trúarbrögð með nýja guðshugmynd sem endurspeglar nútímamanninn betur en þau gömlu og nýjar útskýringar á undrum alheimsins, undir sömu sökina seldar og þær gömlu (þ.e. að vera rangar) eða jafnvel (á maður að þora að vona?) átta menn sig á að trúarbrögðin eru ónauðsynleg, eins og hjálpardekk í Tour de France og í stað gömlu trúarbragðanna taka menn upp … EKKERT!